Không ít hệ thống HVAC sau khi vừa chạy thử đã xuất hiện tiếng ù liên tục, tiếng rít ở cửa gió, mặt ống rung “bần bật”, thậm chí cả tuyến ống truyền rung lên trần. Cũng có công trình ban đầu vận hành khá êm nhưng sau một thời gian tiếng ồn mới bắt đầu xuất hiện.
Khi gặp tình trạng này, nhiều người thường nghĩ ngay đến quạt. Thực tế, ống gió kêu ù, bị rung có thể liên quan đến cả thiết kế, gia công, lắp đặt lẫn thiết bị. Dưới đây là 6 nguyên nhân kỹ thuật nên kiểm tra trước khi quyết định xử lý.
1. Vận tốc gió quá cao hoặc áp suất tĩnh không hợp lý
Đây là một trong những nguyên nhân khá phổ biến, nhất là khi tiếng ù hoặc tiếng rít tăng rõ theo tốc độ quạt và tập trung tại cửa gió, cút, van điều chỉnh hay đoạn thu.
Về cơ bản:
Q = V × A
Trong đó Q là lưu lượng gió, V là vận tốc và A là diện tích tiết diện ống.
Với cùng một lưu lượng, nếu tiết diện ống quá nhỏ thì vận tốc gió sẽ tăng. Khi luồng khí tiếp tục đi qua cút gấp, đoạn chuyển tiết diện đột ngột hoặc damper bị đóng quá sâu, dòng khí dễ bị nhiễu loạn và tạo ra tiếng ồn khí động.
Hệ quả không chỉ là ồn. Trở lực đường ống tăng còn có thể khiến quạt hoạt động không đúng điểm tối ưu, phân phối gió không như tính toán và tiêu tốn điện năng không cần thiết.
2. Độ dày tôn không phù hợp, mặt ống lớn nhưng thiếu gia cường
Một dấu hiệu khá dễ nhận biết là mặt ống phập phồng khi quạt khởi động hoặc tăng tốc. Với một số tuyến ống, khi thay đổi trạng thái quạt còn nghe tiếng “bụp”, “lạch cạch”.
Nguyên nhân thường nằm ở độ cứng vững của ống. Những đoạn ống kích thước lớn nhưng sử dụng tôn quá mỏng hoặc không có giải pháp gia cường phù hợp sẽ dễ bị biến dạng dưới tác động của biến động áp suất. Khi đó, mặt tôn hoạt động gần giống một màng rung.
Nếu kéo dài, hiện tượng này có thể làm tăng tiếng ồn, gây biến dạng ống và khiến các mối liên kết phải chịu tải lặp lại.
Đây cũng là lý do khi gia công ống gió đúng tiêu chuẩn, không nên chỉ quan tâm kích thước thành phẩm mà cần kiểm soát cả độ dày vật liệu, phương pháp gia cường và chất lượng các mối ghép.
3. Quạt nối cứng với ống gió, thiếu mối nối mềm canvas
Nếu vừa bật quạt thì cả tuyến ống rung theo, trong khi tắt quạt hiện tượng gần như biến mất, nên kiểm tra khu vực kết nối giữa quạt và đường ống trước.
Motor và cánh quạt khi hoạt động luôn sinh ra một mức rung cơ học nhất định. Nếu quạt được kết nối cứng trực tiếp với đường ống, rung động có thể truyền từ thiết bị sang hệ thống ống, sau đó tiếp tục truyền đến giá treo, trần và kết cấu công trình.
Tùy vị trí và loại thiết bị, hệ thống có thể cần mối nối mềm canvas kết hợp cao su chống rung, lò xo giảm chấn hoặc giải pháp cách rung phù hợp. Việc “siết thật cứng cho khỏi rung” đôi khi lại khiến rung truyền đi xa hơn.
4. Ty treo, giá đỡ và khoảng cách treo bố trí chưa hợp lý
Một tuyến ống dài nhưng bố trí giá treo quá thưa, ty treo không đồng đều hoặc liên kết thiếu chắc chắn rất dễ dao động khi quạt khởi động.
Hiện tượng thường rõ hơn ở ống kích thước lớn, cút, tê, đoạn chuyển tiết diện và những vị trí có phụ kiện hoặc thiết bị tương đối nặng.
Nếu không xử lý, tuyến ống có thể bị võng, lệch mối nối, phát sinh rò gió và rung ngày càng rõ. Vì vậy khi kiểm tra ống gió bị rung, đừng chỉ nhìn vào đúng vị trí đang phát tiếng; nên kiểm tra cả hệ giá treo trước và sau khu vực đó.
5. Quạt mất cân bằng hoặc rung từ cụm thiết bị truyền sang ống
Không phải tiếng ồn nào nghe thấy trên đường ống cũng do bản thân ống gió.
Cánh quạt bám bụi không đều, bị biến dạng, lắp lệch, bạc đạn xuống cấp hoặc cụm motor – quạt mất cân bằng đều có thể tạo rung cơ học. Dấu hiệu thường thấy là rung có tính chu kỳ và tăng lên khi tăng tần số biến tần.
Trong trường hợp này, gia cố thêm ống hoặc giá treo có thể chỉ giảm triệu chứng tạm thời. Cần kiểm tra nguồn rung tại quạt, chân đế, bộ giảm chấn và tình trạng cân bằng của cụm quay. Với môi trường độ ẩm cao, cũng nên kiểm tra thêm hiện tượng đọng nước, đọng sương và khả năng thoát nước quanh hệ thống.
6. Lắp đặt lệch tuyến, mối nối sai hoặc bố trí cút – đoạn chuyển chưa hợp lý
Nếu tiếng ù, rít chỉ xuất hiện tại một vài điểm, đặc biệt phía sau cút, tê hoặc đoạn chuyển tiết diện, nên xem lại hình học tuyến ống.
Mặt bích không đồng tâm, tuyến ống bị kéo lệch khi lắp đặt, cút quá gấp hay đoạn chuyển tiết diện quá đột ngột có thể làm luồng khí nhiễu loạn và tăng tổn thất cục bộ.
Ngoài tiếng ồn, những lỗi này còn có thể gây rò khí tại mối nối, tăng trở lực và khiến lưu lượng phân phối đến các khu vực không đều.
Xử lý ống gió rung, kêu ù thế nào để không phải “chữa cháy” nhiều lần?
Kinh nghiệm khi xử lý sự cố là đừng vội gia cố ngay vị trí đang rung mà chưa xác định nguồn gây rung.
Có thể kiểm tra lần lượt theo trình tự: đo lưu lượng và vận tốc gió → kiểm tra áp suất tĩnh, damper, cút và đoạn chuyển → kiểm tra độ dày tôn và gia cường → kiểm tra ty treo, giá đỡ, mối nối và canvas → kiểm tra quạt và cụm giảm chấn.
Sau khi khắc phục, nên chạy thử hệ thống ở nhiều chế độ hoặc nhiều mức tần số khác nhau. Một hệ thống hết rung ở 30 Hz chưa chắc đã ổn khi tăng lên 40–50 Hz.
Với công trình mới, việc lựa chọn ống gió chất lượng cao Dosamec có quy cách vật liệu, kết cấu gia cường và phương pháp chế tạo phù hợp ngay từ đầu cũng giúp giảm đáng kể các vấn đề phải xử lý lại sau khi hoàn thiện.
>>> XEM NGAY: 10 Tiêu Chí Đánh Giá Năng Lực Nhà Sản Xuất Ống Gió Trước Khi Ký Hợp Đồng
Muốn hệ thống chạy êm, cần kiểm soát ngay từ khâu gia công và lắp đặt
Một tuyến ống gió vận hành ổn định thường là kết quả của ba yếu tố đi cùng nhau: thiết kế đúng – gia công đúng – lắp đặt đúng.
Vì vậy, không nên chỉ so sánh giá ống gió theo m². Với công trình thực tế, các yếu tố như độ dày tôn, tiết diện theo lưu lượng, gia cường, độ kín mối nối, hệ giá treo, canvas, giải pháp chống rung và quá trình commissioning đều ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng vận hành.
Kết luận
Ống gió kêu ù hoặc rung khi vận hành không đơn thuần là vấn đề gây khó chịu. Đó có thể là dấu hiệu cho thấy hệ thống đang tồn tại sai lệch về vận tốc, áp suất, vật liệu, gia công, lắp đặt hoặc tình trạng thiết bị.
Đặc biệt với công trình mới, xử lý đúng độ dày tôn, gia cường, giá treo, mối nối mềm và thông số vận hành ngay từ đầu thường đơn giản hơn rất nhiều so với đục trần, tháo ống để sửa sau khi bàn giao.
Anh em kỹ thuật từng gặp trường hợp ống gió rung hoặc kêu ù “khó bắt bệnh” nào chưa? Nguyên nhân cuối cùng nằm ở đường ống, quạt hay hệ treo?
CÔNG TY CỔ PHẦN CÔNG NGHIỆP DOSAMEC
- Hotline: 18001165
- Email: info@dosamec.com.vn
- Nhà xưởng: 6/3 Bà Điểm 9 – Hóc Môn – TP. Hồ Chí Minh
- Website: dosamec.com