Có một tình huống tôi gặp khá nhiều ở công trình: nhà gần hoàn thiện, trần đã chốt cao độ, điện nước đi gần xong thì chủ đầu tư mới bắt đầu tìm đơn vị làm điều hòa trung tâm.
Lúc khảo sát mới phát hiện dàn lạnh không đủ khoảng trần, đường ống vướng dầm hoặc PCCC, vị trí dàn nóng khó giải nhiệt, thậm chí cửa gió dự kiến lại không phù hợp với thiết kế nội thất. Muốn xử lý lúc này thường phải sửa bản vẽ, dời đường ống, thay đổi trần hoặc chấp nhận một phương án không tối ưu.
Với điều hòa trung tâm, đặc biệt là VRV/VRF hoặc dàn lạnh giấu trần nối ống gió, có những thứ sửa trên bản vẽ chỉ mất vài phút nhưng để đến công trường mới sửa thì có thể mất vài ngày.
1. Chốt nhu cầu sử dụng trước, đừng vội chọn công suất máy
Điều đầu tiên chủ đầu tư nên xác định không phải “mua máy bao nhiêu HP”, mà là từng khu vực sẽ được sử dụng như thế nào.
Đơn vị thiết kế cần biết công năng từng phòng, số người sử dụng dự kiến, thời gian hoạt động, khu vực nào cần vận hành độc lập và yêu cầu về độ ồn, nhiệt độ hay thẩm mỹ.
Ví dụ, phòng ngủ biệt thự, phòng họp và khu vực nhà hàng dù có cùng diện tích cũng chưa chắc sử dụng cùng công suất lạnh.
Thực tế, tính tải lạnh không thể chỉ nhìn vào số m². Còn phải xét hướng nắng, diện tích kính, số người, thiết bị sinh nhiệt, kết cấu bao che và đặc điểm sử dụng của không gian.
2. Cho đơn vị HVAC tham gia càng sớm càng tốt
Đây là việc tôi cho rằng rất đáng lưu ý.
HVAC không phải một hệ thống đứng riêng. Phía trên trần còn có điện, máng cáp, PCCC, cấp thoát nước, kết cấu và nhiều tuyến kỹ thuật khác.
Do đó, trước khi thi công nên thống nhất ít nhất các vị trí dàn lạnh, cửa gió cấp – hồi, cao độ trần, tuyến ống đồng, nước ngưng, ống gió, cửa thăm bảo trì và vị trí dàn nóng.
Có những vị trí cửa gió nhìn trên phối cảnh nội thất rất đẹp, nhưng khi ra công trường mới thấy phía trên là dầm, ống chữa cháy hoặc máng cáp nên gần như không thể triển khai đúng như thiết kế.
Nếu công trình chưa chốt phương án, chủ đầu tư nên làm việc với đơn vị tư vấn thiết kế và thi công điều hòa trung tâm ngay từ giai đoạn bản vẽ. Phối hợp sớm sẽ dễ kiểm tra tải lạnh, thiết bị và tuyến kỹ thuật trước khi các hạng mục khác “khóa” mất không gian.
3. Kiểm tra nguồn điện trước khi chọn thiết bị
Một vấn đề khác thường bị để khá muộn là nguồn điện.
Không nên mặc định mọi hệ thống điều hòa trung tâm đều sử dụng điện 3 pha. Nguồn cấp thực tế phải căn cứ vào model, công suất và yêu cầu kỹ thuật của thiết bị được lựa chọn.
Chủ đầu tư nên yêu cầu kiểm tra nguồn điện hiện hữu, tổng công suất dự kiến, CB, tủ điện, tiết diện dây dẫn, nguồn cấp cho dàn nóng – dàn lạnh và hệ thống điều khiển.
Với công trình lớn, nếu phần điện và HVAC không thống nhất từ đầu, đến lúc máy về công trình mới phát hiện nguồn cấp không đáp ứng thì việc xử lý sẽ khá phiền.
4. Vị trí dàn nóng: Đừng thấy chỗ trống là đặt
Dàn nóng không phải cứ giấu được khỏi tầm mắt là đặt được.
Khi bố trí cần xét khả năng hút – thổi và giải nhiệt, khoảng cách theo yêu cầu của nhà sản xuất, không gian bảo trì, tiếng ồn, rung, chiều dài đường ống và cả phương án đưa thiết bị ra vào khi cần sửa chữa hoặc thay thế.
Tôi từng thấy những vị trí nhìn rất gọn về kiến trúc nhưng khi vận hành lại dễ quẩn gió nóng. Kết quả là điều kiện giải nhiệt của dàn nóng không tốt, trong khi kỹ thuật viên muốn tiếp cận bảo trì cũng rất khó.
Vì vậy, vị trí dàn nóng nên được chốt bằng cả góc nhìn kiến trúc lẫn kỹ thuật.
5. Đừng chỉ hỏi “máy có nhét vừa lên trần không?”
Đây là lỗi khá phổ biến khi dùng cassette hoặc dàn lạnh giấu trần nối ống gió.
Ngoài kích thước máy, cần kiểm tra cao độ trần thực tế, dầm, khoảng hở lắp đặt, tuyến ống đồng, ống nước ngưng và độ dốc thoát nước, ống gió, cửa gió cũng như cửa thăm.
Quan trọng hơn, phải nghĩ đến lúc bảo trì.
Có thể hôm nay lắp được máy lên trần, nhưng vài năm sau cần tháo lọc gió, vệ sinh, kiểm tra bơm nước ngưng hoặc sửa thiết bị mà không có khoảng thao tác thì lại phải tháo trần.
Nói đơn giản: đừng chỉ tính chuyện đưa máy vào được, hãy tính cả chuyện sau này có sửa được hay không.
6. Khi so sánh báo giá, đừng chỉ nhìn giá dàn nóng và dàn lạnh
Một hệ thống điều hòa trung tâm hoàn chỉnh không chỉ có thiết bị.
Chi phí còn bao gồm ống đồng, bảo ôn, dây điện và dây điều khiển, ống nước ngưng, giá đỡ, ống gió – miệng gió nếu có, nhân công lắp đặt, thử kín, hút chân không, chạy thử và cân chỉnh hệ thống.
Bởi vậy, hai báo giá cùng hãng, thậm chí cùng model máy, vẫn có thể khác nhau đáng kể về chất lượng và phạm vi công việc.
Khi so sánh, nên yêu cầu nhà thầu ghi rõ quy cách vật tư, phạm vi thi công và những công việc đã hoặc chưa bao gồm. Giá thấp hơn vài phần trăm ban đầu chưa chắc rẻ nếu sau này phải mở trần xử lý nước ngưng, sửa đường ống hoặc khắc phục các lỗi thi công.
7. Chốt tiến độ HVAC trước khi đóng trần
Điều hòa trung tâm không phải hạng mục chờ công trình gần xong rồi mới vào lắp.
Thông thường phải phối hợp theo trình tự: Khảo sát → chốt bản vẽ → định vị thiết bị → triển khai đường ống → kiểm tra/thử kín → đóng trần → lắp hoàn thiện → chạy thử và nghiệm thu.
Trong đó, một nguyên tắc rất đáng nhớ là đừng vội đóng trần khi các tuyến kỹ thuật phía trên chưa được kiểm tra đầy đủ.
Đóng trần xong mới phát hiện ống nước ngưng sai độ dốc, thiếu cửa thăm hoặc đường ống cần chỉnh lại là tình huống rất dễ khiến chủ đầu tư phải trả tiền hai lần.
Checklist nhanh trước khi đội HVAC vào công trình
Trước ngày triển khai, chủ đầu tư có thể kiểm tra nhanh: Công năng từng phòng đã rõ chưa; bản vẽ kiến trúc và cao độ trần đã tương đối ổn định chưa; nguồn điện đã được kiểm tra chưa; vị trí dàn nóng đã phù hợp chưa; tuyến ống có xung đột với điện, PCCC hay cấp thoát nước không; chủng loại thiết bị và quy cách vật tư đã thống nhất chưa; và đặc biệt đã có mốc nghiệm thu trước khi đóng trần hay chưa.
Cuối cùng, khi chọn nhà thầu, tôi thường khuyên chủ đầu tư đừng chỉ hỏi “giá bao nhiêu?”. Hãy xem đơn vị đó có khảo sát thực tế, có kỹ sư triển khai bản vẽ, bóc tải, thể hiện rõ vật tư trong báo giá và có quy trình thử áp, hút chân không, chạy thử, bảo hành – bảo trì hay không.
Với công trình đang ở giai đoạn chuẩn bị, có thể tham khảo thêm các giải pháp điều hòa không khí của Đông SaPa – đơn vị thi công hệ thống điều hòa không khí để có thêm cơ sở so sánh phương án trước khi quyết định.
Lời khuyên: hãy chốt phương án HVAC càng sớm càng tốt. Làm sớm chưa chắc giúp mua thiết bị rẻ hơn, nhưng thường giúp tránh được khá nhiều tiền sửa trần, đi lại điện nước, thay đổi nội thất và xử lý xung đột giữa các hệ thống.
CÔNG TY CỔ PHẦN CƠ ĐIỆN LẠNH ĐÔNG SAPA
- Showroom: 456/72 Cao Thắng, Phường Hòa Hưng, TPHCM.
- Hotline dự án 24/7: 0988 200 200 (Mr. Vinh)
- Email: quangvinh@dongsapa.com.vn
- Website: dongsapa.com.vn
