Vì sao con lại bị chấy (chí)?

Chúng trông ra sao, hoạt động ra sao, và vì sao trẻ con lại bị chấy?

Chấy là những kí sinh trùng nhỏ xíu trên đầu người, chúng sống và phát triển bằng cách hút một lượng máu nhỏ từ da đầu, rồi đẻ trứng vào trong đám tóc. Tuy vậy, chấy không làm lây lan dịch bệnh.

Con chấy (và trứng của chúng) trông thế nào?

Chấy trưởng thành to khoảng bằng hạt mè, có sáu chân, thường có màu từ be đến xám, và dù là màu gì thì nó cũng trở nên đậm hơn hẳn sau khi chúng ăn. Thông thường màu sắc của chấy giống màu tóc nơi chúng… sinh sống, nên rất khó phát hiện ra. Bạn có thể trông thấy chúng dễ hơn ở vùng sau tai và đường viền chân tóc sau gáy.

Những con chấy cái đẻ khoảng 10 quả trứng rất nhỏ mỗi ngày. Trứng của chấy có hình bầu dục, màu từ trắng, vàng đến nâu.

Vòng đời của một con chấy điển hình

Những con chấy cái “gắn” trứng của mình vào tóc người bằng một chất giống như keo và không thấm nước – thứ này bảo đảm trứng chấy không bị rửa trôi, không bị thổi hay chải rớt ra như các mảnh gầu hoặc những thứ khác cũng thường bị nhầm lẫn với trứng chấy.

Chấy đẻ trứng ở cách da đầu khoảng 2,5cm – nơi này vừa êm vừa ấm – phù hợp để trứng nở. Trứng chấy thường nở sau 8-9 ngày; sau khi nở, phần vỏ trứng màu trắng hoặc vàng vẫn dính trên sợi tóc, ngày càng “rời xa” lớp da đầu do tóc mỗi ngày đều mọc dài ra. Kết quả là những cái vỏ không dính vào tóc thường được phát hiện thấy ở khá xa so với lớp da đầu nơi lũ chấy con đang thật sự sinh sống.

Những con chấy con không lớn hơn bao nhiêu so với trứng và thường có màu sáng. 9-12 ngày sau, chúng trở thành chấy trưởng thành, giao phối, chấy cái đẻ trứng và chu kỳ cứ thế tiếp tục.

Một con chấy trưởng thành có thể sống đến 30 ngày trên đầu người.

Vì sao con lại bị chấy?

Con có thể bị lây chấy từ anh chị em hay bạn bè đã bị chấy. Chấy không biết bay hay nhảy nhưng có thể bò từ đầu người này sang đầu người khác khi hai mái đầu ở sát cạnh nhau – chẳng hạn như khi các bé ôm nhau khi chơi, hoặc ngủ cùng một gối. Một khi những con chấy cái đã tìm được đường lên đầu của một đứa trẻ, chúng sẽ bắt đầu sinh sôi nảy nở.

Chấy có thể sống cách đầu người trong một ngày, nên về lý thuyết mà nói, chúng ta có thể bị lây chấy nếu để tóc tiếp xúc với những thứ như mũ nón, lược… mà người bị chấy vừa sử dụng. Tuy nhiên, trường hợp này ít xảy ra hơn so với lây trực tiếp, bởi một con chấy khỏe mạnh sẽ hiếm khi rời khỏi lớp da đầu khỏe mạnh sau khi đã “định cư” (trừ khi nó bò sang một lớp da đầu khỏe mạnh khác). Những con chấy thấy trên lược thường là đã bị thương hoặc đã chết.

Tình trạng chấy rận phổ biến hơn trong điều kiện… bẩn?

Nhiều thế hệ chúng ta vẫn nghe được lời đồn rằng chấy là sản phẩm của cái sự nghèo và vệ sinh kém. Nhưng thực tế là chấy cũng ưa tóc sạch chẳng kém gì tóc bẩn, và vẫn có thể phát triển tốt thậm chí ở những cộng đồng giàu có nhất.

Trẻ con thường chơi đùa với nhau, hoặc ngủ cạnh nhau ở nhà trẻ có thể vô tình lây chấy cho nhau. (Ảnh: Corbis)

Chấy không phải là lỗi của riêng ai. Nếu con bạn có chấy thì nhiều khả năng những đứa trẻ khác trong cùng khu phố hoặc cùng trường của bé cũng đang bị, bé đã vô tình bị lây cũng như đã vô tình lây cho các trẻ khác.Chấy là một trong những tình trạng phổ biến nhất xảy ra với các bé trong độ tuổi nhà trẻ - mẫu giáo, và kể cả các bé cấp 1. Một số nghiên cứu cho rằng bé gái bị chấy nhiều hơn bé trai. Điều này có lẽ bởi vì các bé thường có những tiếp xúc chạm đầu hơn, và tóc của các bé thường dài nên cung cấp những “khu cư trú” tối tăm và ấm áp hơn – là hai thứ mà loài chấy rất ưa.