Làm gì khi con hay mách người lớn?

Thói hay mách của con khiến bạn khó chịu ư? Hãy biến việc này trở thành cơ hội để bạn giúp con học cách tự giải quyết vấn đề và bảo vệ người khác. Dưới đây là những điều mà bạn cần biết:

Vì sao con mách?

Trẻ con có thể mách để thể hiện quyền lực, để củng cố sự tự trọng của mình, hoặc chỉ để thu hút sự chú ý. Các chuyên gia nói rằng khi mách lại với người lớn, một đứa trẻ có thể có cảm giác mình hơn đứa trẻ khác, và trở nên tốt đẹp hơn trong mắt người lớn. Một khả năng lớn khác khiến bé chơi trò mách lẻo chỉ là do bé chưa phát triển được đầy đủ những khả năng xã hội và cảm xúc cần thiết để tự mình giải quyết vấn đề.

Việc mách lẻo này thật ra thì cũng có mặt tích cực: con bạn muốn cho thấy rằng bé hiểu luật lệ và phân biệt được đúng sai. Nó cũng có thể cảnh báo được cho bạn những tình huống nguy hiểm cần bạn chú ý ngay lập tức.

Bạn có thể làm gì?

Hãy kiểm tra tình hình

Trước khi la mắng con thật là đứa bé hay mách lẻo, hãy coi lại tình huống xem sao. Bạn không muốn con cứ hở chút là lại chạy đi tìm bạn để phàn nàn điều gì đó, nhưng bé cũng cần cảm thấy tự tin để nhờ bạn giúp đỡ khi cần. Hãy liệt kê cho con một số tình huống nguy hiểm mà con cần báo cho bạn khi trông thấy. Nhưng ngoài ra, sẽ có những tình huống mà bạn chưa lường trước được để dặn, và bé thì còn quá nhỏ để xác định được có phải là nguy hiểm hay không; hãy cho con biết những lúc như vậy, bé có thể đến hỏi bạn.

Khi con tìm đến bạn nhằm để bảo vệ một người nào đó, hãy khen ngợi con. “Cám ơn con đã trông em để em được an toàn.” Khen như vậy, bạn cũng giúp con tránh được sự ganh đua, cãi vã giữa những anh chị em, xây dựng sự tin tưởng lẫn nhau và ý thức bảo vệ nhau.

Tất nhiên, có rất nhiều tình huống chẳng hề có gì không an toàn như con nói cả, chỉ là hơi phiền chút thôi (trẻ con thường có thể làm quá lên về lỗi vi phạm rất nhỏ của bạn cùng chơi). Những lúc này, bạn không nên nghiêng về “phe” của con và trách phạt đứa trẻ còn lại, bởi làm như thế, bạn sẽ chỉ rơi vào “bẫy” của con - chú ý đến bé, cho rằng bé ngoan còn đứa trẻ kia thì rất hư. Thay vào đó, hãy đứng ngoài cuộc, con bạn sẽ sớm nhận ra rằng có một số “trận chiến” bé phải tự mình giải quyết, và sau đó, bé sẽ cảm thấy tự hào về khả năng giải quyết vấn đề của mình.

Hãy "phạt" mỗi khi lời mách của con là không đúng, chẳng hạn bạn có thể bảo con “phải” vào bàn ngồi và vẽ một bức tranh để chút nữa bạn sẽ xem. Nhiều khả năng là bé sẽ nhận ra chuyện hở chút lại mách để cảm nhận quyền lực không đáng gì so với việc phải mất thời gian và công sức như thế.

Dạy con một số cách xử lý tình huống

Khi bạn nghe thấy lời phàn nàn, hãy đánh giá mức độ nguy hiểm. Nếu cảm thấy chuyện không nghiêm trọng, bạn hãy chỉ can thiệp bằng cách đặt ra những câu hỏi để giúp con tự hiểu được câu chuyện của mình, gợi ý một số cách giải quyết, rồi để con quay lại tự xử lý vấn đề của mình.

Chẳng hạn, nếu con tìm đến bạn do chuyện tranh giành đồ chơi, hãy hỏi xem con có thể chia sẻ được không, thay phiên nhau chơi hoặc chơi một mình một lúc không. Dạy con cách thể hiện cảm xúc của mình với bạn bè và anh chị em của bé, lên tiếng phản đối như “Ngừng lại đi, đừng làm thế,” hoặc, “Tớ không thích bạn làm như thế đâu, tớ sẽ chơi với bạn khác.”

Một người mẹ chia sẻ câu chuyện của mình, “Mấy đứa nhà tôi ngày trước cứ hay mách qua mách lại nhằm gây sự chú ý mà không biết là làm như thế khiến tôi muốn điên lên. Vậy nên tôi lắng nghe, ôm con, đánh giá tình hình và nói, ‘Ồ, mẹ nghĩ con có thể tự giải quyết chuyện này được đó.’ Hoặc tôi cho các bé lựa chọn: ‘Bây giờ mẹ đang bận nấu cơm, nên các con hãy tự phân xử với nhau, hoặc cất đồ chơi đi để chút nữa mẹ xem.’ Và sau một thời gian, các con tôi đã biết cách tự động dàn xếp với nhau, không làm phiền lúc tôi đang bận nữa.”

Hãy cho con sự chú ý cần thiết

Nếu con muốn sự chú ý của bạn, hãy nói rằng bạn sẽ thích nghe mọi chuyện mà bé muốn kể về bé, chứ không phải về bạn của bé hoặc về em của bé nếu không phải là chúng đang làm việc nguy hiểm. Nếu con vẫn tiếp tục cố gắng thu hút sự chú ý của bạn theo cách này, hãy cho con biết những cách tích cực khác để bé có thể nhận được sự chú ý của bạn. Hãy cố gắng luôn bảo đảm thời gian riêng tư với con, đó cũng là một cách để bé thôi thói quen mách lẻo đó!