Vụ thuốc ung thư giả của VN Pharma: vì sao không áp dụng mức án tử?

Đường dây mua bán thuốc chữa ung thư giả của công ty VN Pharma bị phát hiện cách đây gần 5 năm về trước chắc hẳn mọi người vẫn chưa quên…

Còn cái ác nào bằng đi buôn bán thuốc giả mà là loại thuốc có khả năng cứu chữa mạng sống của biết bao nhiêu người, buôn bán thuốc giả chẳng khác nào đang giết đi mạng sống của những người mắc bệnh ung thư. Ai trong hoàn cảnh rồi mới biết, bệnh ung thư có thể khiến người giàu cũng trở thành nghèo, người nghèo thì sẽ còn nghèo hơn vì biết bao chi phí phải lo từ nằm viện, hoá trị, xạ trị, thuốc uống… tốn rất nhiều tiền.

Được biết, Nguyễn Minh Hùng là Chủ tịch, kiêm Tổng Giám đốc công ty VN Pharma chỉ đạo cho Phạm Văn Thông làm hồ sơ giả để xin phép nhập khẩu thuốc H.Capita và được Cục dược cho phép nhập khẩu, đồng thời liên kết với Nguyễn Minh Cường là Giám đốc Công ty Hàng Hải H&C để nhập khẩu loại thuốc này, không cần phải có các thủ tục hồ sơ kỹ thuật, không có tiêu chuẩn, không có phương pháp kiểm nghiệm. Sau đó, tháng 9/2014, Nguyễn Minh Hùng bị Công an bắt. Năm 2016, vụ án được đưa ra xét xử, nhưng bị hoãn sau 1 ngày diễn ra vì nhiều tình tiết chưa rõ, cần bổ sung thêm chứng cứ. Đến tháng 8/2017, bị cáo Hùng bị tuyên án phạt 12 năm tù về tội buôn lậu theo quy định của Bộ luật hình sự năm 1999, cùng các bị cáo khác theo bản án sơ thẩm.

Sau bản án này, dư luận đã dậy sóng vì cho rằng, bản án này chưa đúng người, đúng tội và bỏ lọt tội phạm. Ngay sau đó, Viện kiểm sát nhân dân cấp cao tại thành phố Hồ Chí Minh đã có kháng nghị. Đến tháng 10/2017, Toà án nhân dân cấp cao tại thành phố Hồ Chí Minh đưa vụ án này ra xét xử phúc thẩm, với quan điểm cho rằng cần xem xét hành vi làm giả hồ sơ, giấy tờ, tài liệu, rồi còn có hành vi giúp sức của các thành viên khác… Sau phiên toà phúc thẩm, Toà tuyên huỷ toàn bộ bản án sơ thẩm, trả hồ sơ và yêu cầu điều tra lại vụ án này.

Cho đến hôm qua, ngày 08/05/2019, cơ quan An ninh Điều tra Bộ Công an cho biết đã hoàn tất điều tra, chuyển Viện kiểm sát nhân dân tối cao truy tố vụ án này. Theo kết luận, 12 bị can trong vụ án đều đang bị đề nghị truy tố về tội “Buôn bán hàng giả là thuốc chữa bệnh” theo Khoản 2 Điều 157 của Bộ luật hình sự năm 1999, trong đó có cả Chủ tịch, Tổng Giám đốc VN Pharma Nguyễn Minh Hùng.

Nhiều người đã từng thắc mắc, vì sao buôn bán thuốc giả, chẳng những vậy mà còn là loại thuốc cứu sống những người đang kề cận cái chết, chẳng khác nào là hành vi “giết người”, nhưng vì sao không bị áp dụng án tử hình, biện pháp xử lý nặng nhất theo quy định của Bộ luật hình sự từ trước đến nay?

Điều 157 của Bộ luật hình sự năm 1999 về tội sản xuất, buôn bán hàng giả là lương thực, thực phẩm, thuốc chữa bệnh, thuốc phòng bệnh lẫn Điều 194 của Bộ luật hình sự năm 2015, sửa đổi bổ sung năm 2017 về tội sản xuất, buôn bán hàng giả là thuốc chữa bệnh, thuốc phòng bệnh đều có quy định khung hình phạt cao nhất của tội danh này là tử hình. Song, cần phải xem xét hồ sơ vụ án với các tình tiết về hành vi phạm tội cùng với hậu quả gây ra để áp dụng khung hình phạt thích hợp.

Theo nguyên tắc áp dụng các quy định có lợi hơn cho người phạm tội khi Bộ luật hình sự mới có hiệu lực thì các tình tiết “gây hậu quả nghiêm trọng, rất nghiêm trọng, đặc biệt nghiêm trọng” của Bộ luật hình sự năm 1999 được áp dụng để khởi tố các bị can trước 0 giờ ngày 01/01/2018 thì vẫn áp dụng quy định tại Bộ luật này để khởi tố, điều tra, truy tố và xét xử.

Về khung hình phạt của tội danh này không thay đổi so với trước, nhưng về chi tiết làm rõ hậu quả thiệt hại xảy ra, Bộ luật hình sự mới (Bộ luật hình sự năm 2015, sửa đổi bổ sung năm 2017) quy định rõ hơn nhiều. Tuy nhiên theo nguyên tắc nêu trên thì phải áp dụng theo Bộ luật hình sự 1999.

Áp dụng theo khung hình phạt tại Khoản 2 Điều 157 của Bộ luật hình sự 1999, Nguyễn Minh Hùng chỉ có thể nhận mức án cao nhất là 12 năm tù (mức phạt cao nhất đối với khung hình phạt này, với các yếu tố phạm tội có tổ chức, lợi dụng chức vụ quyền hạn cùng danh nghĩa của cơ quan, tổ chức và gây ra hậu quả nghiêm trọng, trong khi trước đây khi bị tuyên án về tội buôn lậu theo Khoản 4 Điều 153 của Bộ luật hình sự 1999, bị cáo Hùng lại được áp dụng mức phạt thấp nhất của khung hình phạt của tội buôn lậu cũng là 12 năm tù).

So ra tội buôn bán hàng giả là thuốc chữa bệnh, phòng bệnh có khung hình phạt cao nhất nặng hơn so với tội danh buôn lậu dù là áp dụng theo Bộ luật hình sự, đủ để hiểu tính chất và mức độ hậu quả của hành vi phạm tội nghiêm trọng, có ảnh hưởng như thế nào đến nạn nhân trong vụ án này.