Trong những năm gần đây, "cafe đặc sản" dần trở thành một khái niệm quen thuộc trong cộng đồng yêu cà phê Việt Nam và thế giới. Không chỉ đơn thuần là một tách cà phê thơm ngon, cafe đặc sản còn đại diện cho cả một hành trình chăm chút từ cây giống, phương pháp canh tác, thu hái, chế biến, rang xay cho đến pha chế. Vậy cafe đặc sản là gì, nó khác biệt ra sao với cà phê thông thường? Hãy cùng khám phá toàn bộ thế giới hấp dẫn của cafe đặc sản ngay trong bài viết dưới đây.
1. Cafe Đặc Sản Là Gì?
Cafe đặc sản (Specialty Coffee) là loại cà phê được đánh giá cao nhờ chất lượng vượt trội, hương vị tinh tế và quy trình sản xuất chặt chẽ từ nông trại đến tách cà phê. Theo Hiệp hội Cà phê Đặc sản Thế giới (SCA), cà phê được coi là đặc sản khi đạt từ 80 điểm trở lên (theo thang điểm 100) trong các bài kiểm định chất lượng.
Những yếu tố làm nên cafe đặc sản:
Vùng trồng và giống cây: Được canh tác ở những vùng đất, khí hậu lý tưởng, độ cao phù hợp.
Quy trình thu hoạch: Thu hái bằng tay, lựa chọn quả chín 100%.
Sơ chế, chế biến: Được xử lý cẩn thận theo nhiều phương pháp như washed (rửa ướt), honey (bán ướt), natural (khô)... tùy loại hạt.
Rang xay chuẩn: Được kiểm soát kỹ thuật rang để tối ưu hương vị.
Pha chế đúng chuẩn: Thể hiện được hết các tầng hương vị phức tạp.
2. Nguồn Gốc Và Sự Phát Triển Của Cafe Đặc Sản
Trên thế giới
Khái niệm Specialty Coffee ra đời vào những năm 1970 tại Mỹ, đánh dấu làn sóng thứ ba trong văn hóa cà phê toàn cầu. Thay vì tập trung vào số lượng như làn sóng cà phê công nghiệp trước đó, làn sóng cà phê đặc sản đề cao:
Truy xuất nguồn gốc minh bạch.
Chất lượng hạt vượt trội.
Nghệ thuật pha chế tinh tế.
Ngày nay, các quốc gia như Ethiopia, Colombia, Kenya, Guatemala, Panama… là những cái nôi của nhiều giống cafe nổi tiếng thế giới.

Tại Việt Nam
Việt Nam là quốc gia đứng thứ 2 thế giới về sản lượng cà phê, nhưng lâu nay chủ yếu xuất khẩu cà phê thương mại (commodity coffee). Tuy nhiên, những năm gần đây, cafe đặc sản Việt Nam dần khẳng định vị thế nhờ:
Arabica Cầu Đất (Đà Lạt), Mộc Châu (Sơn La), Khe Sanh (Quảng Trị), Lâm Đồng...
Các giống Robusta chất lượng cao tại Đắk Lắk, Gia Lai.
Sự tham gia của nhiều nông trại, rang xay và thương hiệu nội địa chuyên nghiệp.

