Vỡ mộng thị trường lao động Malaysia

Thứ bảy, 20/09/2014, 01:34 (GMT+7)

Gần 1/3 trong số khoảng 350.000 người lao động trong ngành công nghiệp điện tử ở Malaysia - một liên kết quan trọng trong chuỗi cung ứng hàng điện tử cho người tiêu dùng toàn cầu - phải làm việc trong điều kiện gần như “nô lệ thời hiện đại”. Công bố này làm giật mình dư luận, bởi trước nay Malaysia là quốc gia có thu nhập trung bình, nhưng được xem là quốc gia có tiêu chuẩn lao động tốt hơn một số nước khác.

Tác giả cuộc khảo sát là Verite, một tổ chức phi chính phủ của Mỹ chuyên trách việc bảo vệ quyền của người lao động. Với quy mô 75 tỷ USD, công nghiệp điện tử là một trong những trụ cột chính của nền kinh tế thiên nhiều về xuất khẩu của Malaysia. Trong năm 2013, các mặt hàng điện và điện tử chiếm 1/3 tổng kim ngạch xuất khẩu của quốc gia Đông Nam Á này và là mặt hàng của các công ty lớn như Apple, Samsung, Sony. Nhiều đại tập đoàn điện tử chuyên sản xuất linh kiện cho điện thoại thông minh, máy tính hoặc máy in... của Mỹ, châu Âu, Nhật Bản và Hàn Quốc như Samsung, AMD, Intel, Bosch, Elextronics, Sony… đều có cơ sở tại Malaysia. Verite không chỉ ra bất kỳ công ty nào trong báo cáo của mình nhưng tổ chức phi chính phủ này đã lên án một hệ thống đã lợi dụng một loạt luật sửa đổi trong những năm gần đây của Malaysia. Theo đó cho phép các công ty tuyển dụng cho các công ty đa quốc gia quyền kiểm soát quá đáng đối với các nhân viên mà họ trả lương, cung cấp nhà ở và quản lý.

Báo cáo cho thấy tình trạng lạm dụng người lao động hết sức phổ biến trong ngành công nghiệp điện tử Malaysia. Những nhóm công nhân từ Bangladesh, Ấn Độ, Myanmar, Nepal, Việt Nam và một số quốc gia khác đang phải chịu đựng điều kiện làm việc khắc nghiệt tại hơn 200 nhà máy ở Malaysia. Tổ chức Verite cũng ghi nhận sự kiện các công ty tuyển dụng thường xuyên tịch thu hộ chiếu của người lao động và đôi khi đòi hơn 1.000USD đối với những người muốn “mượn” lại giấy tờ này. 94% lao động mà Verite tiếp cận không giữ hộ chiếu, 71% số người thừa nhận họ rất khó lấy lại hộ chiếu trong trường hợp cần thiết. Cuộc nghiên cứu kéo dài 2 năm, dựa trên các cuộc phỏng vấn với 501 nhân viên, trong đó có 28% được coi là ở trong tình trạng “lao động cưỡng bức”, bị buộc phải làm việc, thường là để trả nợ cho công ty tuyển dụng. Tỷ lệ này còn cao hơn - 32% - đối với người lao động nước ngoài đến từ Nepal, Myanmar hay Indonesia. Những người được phỏng vấn trong nghiên cứu cho biết họ đã phải trả trung bình 2.985 ringgit (khoảng 925USD) cho những người môi giới ở nước họ hay ở Malaysia để có thể sang Malaysia lao động. Số tiền này lớn hơn thu nhập bình quân đầu người hàng năm của Nepal. Không thể đủ tiền để trả một lần, hơn 2/3 số lao động đã phải vay tiền để nộp lệ phí môi giới. Ngoài ra, đơn vị tuyển dụng cũng thông tin không đúng sự thật cho người lao động về điều kiện làm việc, mức lương và điều kiện nghỉ việc.

Một số công ty của Mỹ đang hoạt động tại Malaysia nói rằng họ không thể bình luận gì cho đến khi nào thấy tận mắt bản báo cáo đầy đủ. Giới chức Malaysia cũng từ chối bình luận về báo cáo này, theo Reuters. Nhưng theo Daniel Viederman, Giám đốc điều hành Verite: “Hình thức bóc lột trong ngành công nghiệp hiện đại này đã tồn tại từ rất lâu và lẽ ra phải biến mất trong quá khứ. Tình hình không chỉ xảy ra ở một vài trường hợp cá biệt mà rất phổ biến”.