Nguyên nhân vụ tai nạn vẫn chưa được kết luận chính thức, nhưng với những gì phóng viên thu thập được từ hiện trường, thông tin từ “hộp đen” gắn trên xe và đặc biệt là phát biểu của lãnh đạo các cơ quan hữu trách, phần nào đã hé lộ nguyên nhân dẫn đến vụ tai nạn thảm khốc này.
Chiếc xe gặp nạn hành trình từ Bến xe huyện Krông Pắk, Đắk Lắk đi TP. Hồ Chí Minh. Hai tài xế gồm anh Phạm Ngọc Lâm (42 tuổi, trú tỉnh Khánh Hòa) được phân công chạy từ điểm xuất phát đến tỉnh Bình Phước; anh Lê Công Bằng (44 tuổi, trú xã Ea Yông, huyện Krông Pắk) chạy phần đường còn lại. Ngoài ra, trên xe còn có cô Mai Thị Thanh Ngọc (22 tuổi, nhân viên nhà xe) đi theo phục vụ nước uống, hướng dẫn khách lên, xuống xe. Chiếc xe rơi cắm đầu xuống ven sông, bị ngập 1/3 trong nước. Sau tai nạn họ là những người được đưa lên sau cùng. Ba nạn nhân xấu số này đã đón nhận cái chết quá thảm thương. Cùng chung số phận với họ còn có chị Lê Thị Thanh Trúc, vợ lái xe Lê Công Bằng và nhiều nạn nhân khác. Chị ngồi cạnh anh trên ghế đầu, tay ôm con gái út 5 tuổi Lê Thị Ngọc Trâm. Bé Trâm bị văng ra và được cứu đầu tiên. Đây là một trong số nạn nhân may mắn sống sót thần kỳ.
Hiện trường xe rơi
Sáng 21-5-2012, đại tá Trần Kỳ Rơi - Giám đốc CA tỉnh Đắk Lắk - cho biết chưa có kết luận chính thức về nguyên nhân dẫn đến vụ tai nạn. Về thông tin để xảy ra tai nạn là do tài xế Lâm tránh hai người đi xe máy ngược chiều (những kẻ trộm chó bị người dân rượt đuổi), đại tá Rơi bác bỏ, cho rằng không có cơ sở. Có ba người đã ra làm chứng với cơ quan CA, khẳng định trước lúc xe xảy ra tai nạn không hề có xe máy hoặc người đi bộ phía trước. Hiện cơ quan chức năng đang trưng cầu giám định tài liệu từ nhiều nguồn để có thông tin chính xác như giám định an toàn kỹ thuật xe, thiết bị giám sát hành trình xe (hay còn gọi “hộp đen”), chất lượng mặt đường; điều tra, xác minh lời khai nhân chứng, người biết việc... Đoàn công tác của Bộ GT-VT do Thứ trưởng thường trực Nguyễn Ngọc Đông đang có mặt tại Đắk Lắk, chủ trì việc này.
Về nghi vấn chiếc xe bị mất thắng, theo thượng tá Võ Lai - Phó trưởng phòng CSGT CA tỉnh - cho biết giả thiết này khó xảy ra, bởi “hộp đen” cho thấy diễn biến hành trình trước lúc xảy ra vụ tai nạn, xe khách 47V-2371 chạy với vận tốc có thay đổi, điều chỉnh từ 20km/giờ, 40km rồi 50, 42, 74km/giờ nên không thể đổ lỗi hoàn toàn cho thắng xe. Vấn đề ở đây là chỉ trong khoảng hai phút, tài xế lao xe về phía lan can cầu đã xảy ra chuyện gì?
Người dân và cơ quan chức năng tìm kiếm, cất giữ tài sản của người bị nạn
Trước đó, tại thị trấn Phước An (huyện Krông Pắk), chiếc xe khách xấu số này bị sự cố, tài xế Lâm cùng nhân viên nhà xe Quyết Thắng sửa chữa gần một tiếng đồng hồ, sau đó xe tiếp tục hành trình. Có người đặt giả thiết rằng xe bị hư bầu thắng. Nhân viên nhà xe, dù có là người hiểu biết về xe nhưng không phải là thợ sửa xe chuyên nghiệp nên có thể sửa tạm để đi, định rằng khi đến TP.Hồ Chí Minh hoặc đi đường gặp gara xe sẽ sửa chữa ổn định. Chính yếu tố này đã khiến chiếc xe mất an toàn gây tai nạn?
Ông Nguyễn Thành Đức - Chủ nhiệm HTX Quyết Thắng - xác nhận: “Đúng là có chuyện xe bị trục trặc, phải dừng lại sửa khi mới xuất phát được vài cây số, lúc đó khoảng 20 giờ 30 ngày 17-5, nhưng là bị xì bầu hơi ở phía trái sau đuôi xe. Xe có 6 bầu hơi, 4 ở sau và 2 ở phía trước. Đây là hệ thống để xe chạy được êm, giống như một dàn nhíp nhún. Khi bầu hơi bị xì chỉ làm cho hành khách ngồi trên xe cảm giác bị dằn, không êm chứ không ảnh hưởng gì đến kỹ thuật của xe. Xe bị nạn là loại xe đời mới được mua cách đây ba năm. Tài xế Phạm Ngọc Lâm đã chạy nhiều xe khách của Quyết Thắng trên tuyến đường này 6 tháng. Trước đó, anh chạy tuyến Đắk Lắk - Nha Trang”.
Chúng tôi đã đến vài gara sửa chữa ôtô khách và hỏi thêm một số tài xế có kinh nghiệm lái xe khách loại lớn, chuyên chạy đường trường thì được biết: nếu xe chỉ bị xì bầu hơi như ông Đức nói thì không ảnh hưởng gì đến độ an toàn của xe. Nhưng nếu không phải là xì bầu hơi mà bị xì bầu hơi thắng của xe thì có chuyện (hai bộ phận này cách biệt). Tài xế sẽ không thể và không dám cho xe chạy vì đường dài, trên xe là tính mạng của bao nhiêu con người và chính bản thân người điều khiển. Một tài xế dù ẩu, dù liều đến đâu cũng không dám cho xe lăn bánh, mà buộc phải cho sửa bầu hơi thắng của xe.
Thông tin ban đầu cho thấy thông số của “hộp đen” ghi lại vào thời điểm 22 giờ 18 phút 35 giây thì tốc độ xe là 79 km/giờ; tại thời điểm 22 giờ 19 phút 37 giây tốc độ là 42km/giờ; tại thời điểm 22 giờ 20 phút 11 giây tốc độ xe tăng lên 74km/giờ. Sau đó tín hiệu bị mất. Tuy nhiên, “hộp đen” gắn trên xe chỉ là thiết bị quản lý hành trình, được định vị vệ tinh GPS, thiết bị này không ghi âm lại các diễn biến trên xe, vì thế thông số từ “hộp đen” chỉ là một trong những cơ sở phục vụ cho công tác điều tra vụ tai nạn của cơ quan chức năng.
Lý giải về những thông số trên đây, ông Lê Xuân Biểu - Giám đốc Sở GT-VT Đắk Lắk - nói: “Chúng tôi băn khoăn không hiểu sao một xe khách hạng lớn và trên xe chở đầy khách mà lại tăng tốc lên nhanh trong khoảng thời gian ngắn như vậy?”.
Có mặt tại Đắk Lắk từ chiều 18-5 để chỉ đạo giải quyết vụ tai nạn, Thứ trưởng Nguyễn Ngọc Đông cho biết, ghi nhận hiện trường cho thấy cơ sở hạ tầng cầu, đường, hệ thống biển báo đều không có dấu hiệu gì khác thường. Bước đầu có thể kết luận tai nạn do lỗi điều khiển phương tiện.
Theo lời kể của một số nạn nhân sống sót trong vụ tai nạn thì lúc chuẩn bị lên cầu, xe bỗng rung lắc dữ dội và tăng tốc rất nhanh. Theo anh Trần Bá Tiến (trú huyện Sông Hinh, Phú Yên), khoảng vài chục giây trước khi xảy ra tai nạn, chiếc xe bỗng rung lắc rất mạnh khiến toàn bộ hành khách trên xe chao đảo trước khi rơi xuống cầu. “Lúc đó tôi cũng thiu thiu ngủ nhưng thấy xe đảo mạnh quá nên chỉ kịp nhìn ra ngoài rồi thấy xe lao với tốc độ rất nhanh, sau đó rơi xuống sông”. Nạn nhân Nguyễn Hữu Xuyên (17 tuổi, trú huyện Krông Pắk, Đắk Lắk) kể lại: “Xe đang chạy bình thường thì đột ngột tăng tốc rất nhanh. Xe liệng qua trái, qua phải rồi chao đảo như cố lách vật cản nào đó rồi đâm mạnh vào cầu”.
Chúng tôi cho rằng trong vụ việc này, nhà xe có một phần lỗi khi cho phép xe chở quá số người quy định (giấy phép xe chở 49 người nhưng thực tế có 57 người trên xe tại thời điểm xảy ra tai nạn). Điều này sẽ ảnh hưởng nhất định đến độ an toàn của xe. Mặt khác, theo quan sát của chúng tôi, tại điểm gần cầu 14, mặt đường có khá nhiều “ổ gà”. Dù đoạn đường này cho phép chạy 70 - 80km/giờ nhưng chính việc vừa ra khỏi khu dân cư (cho phép ôtô chạy với tốc độ 40km/giờ), tài xế lên cầu và tăng tốc đột ngột, cùng lúc có thể trong một vài giây chủ quan, mất tập trung khiến bị lạc tay lái làm xe chao đảo rơi xuống sông.
Về trách nhiệm của các cá nhân liên quan, đại tá Nguyễn Văn Định - Phó giám đốc CA tỉnh Đắk Lắk - cho biết: “Do hai tài xế trên xe đã thiệt mạng nên việc có khởi tố vụ án hay không phải chờ kết luận chính thức. Trước mắt, đơn vị vận tải sẽ chịu trách nhiệm về phần dân sự”.