Tác giả: Phạm Huyền



(VEF.VN)- Việt Nam sẽ có Trung tâm sản xuất ôtô quốc gia nằm ở Chu Lai, Quảng Nam với tổng vốn ban đầu 500 triệu USD. Một gói siêu ưu đãi cho dự án này đang được đề xuất mà trong đó, Trường Hải, Kia và Hyundai dự kiến có lợi trước tiên.



Đối tác chiến lược là các Tập đoàn ôtô Hàn Quốc



Lần đầu tiên, ý tưởng về việc thành lập một Trung tâm công nghiệp ôtô quốc gia được xới xáo và kế hoạch này được coi như một điểm đột phá, giải quyết các tồn tại của ngành công nghiệp ôtô Việt Nam hiện nay.


Tỉnh Quảng Nam đã kịp thời hoàn thiện xong đề án xây dựng Trung tâm này. Theo đúng dự thảo Quy hoạch ôtô "ấn định", vị trí của trái tim ngành công nghiệp ôtô trong 10 năm tới sẽ nằm tại khu kinh tế mở Chu Lai.


Công tác xúc tiến đầu tư cho Trung tâm đang hứa hẹn nhiều tín hiệu tích cực với 2 đối tác lớn đến từ Hàn Quốc là Kia và Hyundai.


Sau 3 năm mời gọi, Tập đoàn Kia vừa đồng ý nối lại đàm phán với Ban quản lý Khu kinh tế mở Chu Lai về một dự án sản xuất lắp ráp ôtô công suất 100.000 xe/năm, đi vào hoạt động từ năm 2015. Nhà đầu tư này sẽ phải cam kết xuất khẩu 70% sản lượng ôtô, dành 30% tiêu thụ trong nước. Năm đầu tiên, Tập đoàn cần đạt 47% tỷ lệ nội địa hóa sản phẩm và tới năm nhà máy hoạt động hết công suất thiết kế, phải nâng tỷ lệ này lên 60%.


Đối tác quan trọng thứ hai là Hyundai. Tập đoàn này đã ký kết thỏa thuận với Công ty CP ôtô Trường Hải thống nhất cho đơn vị này làm nhà phần phối độc quyền sản phẩm xe Hyundai tại Việt Nam. Đồng thời, Hyundai sẽ đầu tư nhà máy sản xuất động cơ ôtô sản lượng 10.000 động cơ/năm để tiêu thụ trong nước giai đoạn 1 và 50.000 động cơ/năm phục vụ cho thị trường Trung Quốc ở giai đoạn 2 sau năm 2015.


Dây chuyền sản xuất xe du lịch - Ảnh: Phạm Huyền.



Theo tính toán của tỉnh Quảng Nam, các dự án trên của hai Tập đoàn ôtô Hàn Quốc chính là tiền đề để xây dựng Trung tâm cơ khí đa dụng và ôtô quốc gia. Nếu mọi sự tốt đẹp, việc ký kết thỏa thuận đầu tư sẽ diễn ra trong vòng năm nay để đến tháng 6/2012, dự án có thể khởi động.


Bộ Công Thương cho biết, giai đoạn 2016-2020, ước cần tới 70.000-100.000 xe du lịch/năm, các nhà máy lắp ráp hiện có phải nâng cao sản lượng, tăng tỷ lệ nội địa hóa để đảm bảo tính cạnh tranh, hoặc phải xây dựng nhà máy mới đáp ứng nhu cầu trên.


Tuy nhiên, với mức thuế nhập khẩu ôtô giảm 0% từ năm 2018 trong ASEAN, các nhà máy lắp ráp đơn thuần, qui mô nhỏ khó mà đứng vững. Việc đầu tư một Trung tâm ôtô quốc gia, thu hút các doanh nghiệp có tiềm lực công nghệ chính là để "chống đỡ" cho ngành ôtô Việt Nam vẫn tiếp tục phát triển trước các thách thức sau năm này.


Gói siêu ưu đãi và nỗi lo từ bài học phá sản Quy hoạch ôtô



Với sứ mệnh cao cả đó, Trung tâm ôtô quốc gia được đề xuất một gói ưu đãi khổng lồ về mọi mặt và ở mức cao nhất.


Tỉnh Quảng Nam đang đề nghị, Chính phủ không thu tiền thuê đất đã có hạ tầng trong suốt thời gian thực hiện dự án. Ngân sách Nhà nước sẽ hỗ trợ cho đền bù giải phóng mặt bằng, tái định cư, san lấp mặt bằng, đầu tư hạ tầng đến hàng rào dự án. Trong khi đó, theo Vụ Chính sách thuế, Bộ Tài chính, dự án này chỉ được miễn tiền thuê đất trong thời gian xây dựng cơ bản và 11 năm kể từ khi dự án hoàn thành chứ không thể là cả đời dự án.


Về thuế, tỉnh này dự kiến chỉ thu thuế suất thuế Thu nhập doanh nghiệp 10% trong vòng 30 năm, tức gấp đôi số năm so với các doanh nghiệp trong khu kinh tế, miễn thuế Thu nhập doanh nghiệp trong 10 năm đầu thay vì 4 năm như doanh nghiệp khác kể từ khi kinh doanh có lợi nhuận và giảm 50% trong 9 năm tiếp theo.


Các thuế nhập khẩu, tiêu thụ đặc biệt thu được từ dự án cần được giãn trong 5 năm giai đoạn 2015-2019. Ngân sách cần hỗ trợ cho 30% tiêu thụ ôtô nội địa của Kia tương đương tổng số thuế Tiêu thụ đặc biệt phải nộp cho 50% sản phẩm trong 5 năm. Chính phủ hỗ trợ tiếp bằng việc mua sắm làm xe công.


Ngoài ra, tỉnh Quảng Nam đề nghị cho áp dụng qui chế doanh nghiệp chế xuất cho Tập đoàn Hyundai và Kia.


Tuy nhiên, Bộ Tài chính đã bác các đề nghị 2 loại ưu đãi đặc biệt đó. Bởi các ưu đãi này đã vượt khung pháp lý của Việt Nam. Ví dụ như, để được hưởng ưu đãi của doanh nghiệp chế xuất thì Tập đoàn KIA sẽ phải đảm bảo xuất khẩu 100% sản phẩm chứ không phải là 70%.


Luật thuế tiêu thụ đặc biệt không có quy định nào về ưu đãi, hỗ trợ để khuyến khích sản xuất kinh doanh. Nghị định 87 hướng dẫn Luật thuế xuất- nhập khẩu cũng cho thấy dự án trên cũng không thuộc diện ưu đãi miễn giảm thuế, bộ Tài chính nhấn mạnh.


Một chuyên gia của Hiệp hội các nhà sản xuất ôtô Việt Nam (VAMA) đánh giá, trên thực tế, mọi ưu đãi trên là nhằm cụ thể dành cho Trường Hải, Kia và Hyundai mà thôi. Vì thực chất, địa điểm khu kinh tế mở Chu Lai hiện đã là địa điểm nhà máy lắp ôtô của Trường Hải và của liên doanh Trường Hải- Kia Hàn Quốc.


Ngoài ra, các doanh nghiệp của VAMA sẽ không thể đầu tư vào Trung tâm ôtô ở Chu Lai khi mà các nhà máy của họ đều ở xa « trung tâm », hầu hết ở Hà Nội, thành phố Hồ Chí Minh. Điều này sẽ mâu thuẫn với mục tiêu kêu gọi thu hút đầu tư sản xuất ôtô vào trung tâm quốc gia.


Đó là lý do, hầu hết các nhà sản xuất ôtô VAMA đều phản đối việc đưa Trung tâm ôtô ở Chu Lai thành một hạng mục cụ thể « cứng » trong qui hoạch để hút toàn bộ ưu đãi như vậy. Các thành viên cho rằng, nên để trung tâm ôtô trên phát triển độc lập, bình đẳng như dự án đầu tư ôtô của các doanh nghiệp khác.


Sau này, khi Bộ Công Thương chốt dòng xe chiến lược thì có nghĩa, các doanh nghiệp ôtô còn lại muốn có ưu đãi thì phải đầu tư dòng xe này. Khi đó, khả năng các doanh nghiệp lại hình thành một trung tâm cơ khí ôtô thứ 2, thứ 3 nào đó ở Hà Nội hay Tp Hồ Chí Minh để xây dựng công nghiệp phụ trợ cho xe chiến lược. Chưa biết, điều đó nên gọi là sự bùng nổ đầu tư đáng mừng hay là sự phá vỡ qui hoạch và đầu tư dàn trải, vị chuyên gia bình luận.


Nhìn lại quy hoạch ôtô vừa qua, một con số đáng buồn là: tỷ lệ nội địa hóa ở xe con đáng lẽ phải đạt 50% thì hầu hết, chỉ đạt dưới 15%, hoặc 2-3%. Tỷ lệ nội địa hóa xe tải, xe khách, xe chuyên dụng yêu cầu đạt 60% thì nay đều đạt dưới 40%. Qui hoạch cũng từng đặt mục tiêu phải sản xuất được động cơ nội địa hóa 50%, hộp số nội địa hóa 90% và cụm truyền động 100% nội địa hóa với sản lượng cả 3 loại sản phẩm này phải là 100.000 bộ/năm nhưng thực tế ngành ô tô Việt Nam đã hoàn toàn không đạt được.


Thực tại này khiến không ít chuyên gia lo lắng là, liệu rằng, khi đã thụ hưởng mọi ưu đãi lớn rồi thì các doanh nghiệp có thất hứa về tỷ lệ nội địa hóa, sản xuất chủng loại sản phẩm hay xuất khẩu như quy hoạch ôtô năm 2000-2010 không.


Trung tâm cơ khí đa dụng và ôtô quốc gia dự kiến nằm ở Khu công nghiệp Tam Anh và các xã Tam Hiệp, Tam Tiến, Tam Hòa thuộc Khu kinh tế mở Chu Lai, Quảng Nam. Tổng diện tích khoảng 7.800 ha bao gồm các khu chức năng như khu công nghiệp cơ khí ôtô, khu cảng và hậu cần cảng, khu đô thị nhà ở cho chuyên gia và công nhân, khu du lịch giải trí.


Trong đó, khu công nghiệp cơ khí ôtô chỉ chiếm 2.800 ha, thu hút các dự án sản xuất, lắp ráp ôtô với tổng công suất 300.000 xe/năm và các nhà máy phụ trợ cho ngành ôtô.


Vốn đầu tư riêng cho trung tâm ôtô, chưa kể các nhà máy vệ tinh dự kiến 500 triệu USD đối với qui mô 150.000 xe/năm, 1 tỷ USD đối với qui mô 300.000 xe/năm và 1,5 tỷ USD cho qui mô 500.000 xe/năm.



http://vef.vn/2011-07-19-sieu-uu-dai-de-xay-trung-tam-oto-quoc-gia-loi-ai-