Chị Trần Thu H. (32 tuổi, Gia Lâm, Hà Nội) sau khi dùng hormone tăng trưởng do người nhà gửi từ nước ngoài về đã phải cấp tốc nhập viện vì bị rối loạn chuyển hóa, đầu ngón tay, ngón chân to bất thường, giống như dùi trống.
Theo tiến sĩ Tạ Văn Bình, Giám đốc Bệnh viện Nội tiết trung ương, hormone tăng trưởng có tác dụng kích thích sự phát triển ở trẻ em, tạo khối cơ bắp, dẻo dai ở người trưởng thành... Tuy nhiên, việc tẩm bổ hormone này phải thận trọng vì đó là con dao hai lưỡi.
“Dùng không có chỉ định với tâm lý mang quá nhiều tham vọng cải thiện nhan sắc, chiều cao… có thể 'phản chủ', gây ra những biến chứng rất khó lường”, TS Bình khẳng định.
TS Tạ Văn Bình khẳng định không có chuyện hormon tăng trưởng có tác dụng làm trường thọ và trẻ lại. Tác dụng chống lão hóa, nếu có, chỉ là biểu hiện tức thời rồi đâu lại trở về nguyên dạng như ban đầu.
Thiếu hormone tăng trưởng, cơ thể chậm phát triển; nhưng nếu thừa, các chuyển hóa sẽ bị rối loạn, cơ thể trở nên chậm chạp, mệt mỏi, thậm chí gây các bệnh lý về thận, làm rối loạn chuyển hóa đường, canxi, các chất điện giải…
Bệnh viện cũng từng phải tiếp nhận điều trị cho nhiều người vầng lông mày, gò má tự nhiên nhô ra nặng nề và mất thẩm mỹ… Tất cả đều chung một căn nguyên: đưa “tiếp sức” hormone tăng trưởng vào, xương không dài ra được, các chuyển hóa bị ứ đọng gây phù nề.
Thực tế hormone tăng trưởng được bổ sung có khả năng làm dài xương, tăng chiều cao, nhưng chỉ với người mang bệnh lý thiếu hormone tăng trưởng. Trường hợp bình thường mà tự ý “bồi dưỡng” thêm sẽ có nguy cơ biến dạng các đầu chi. Người trưởng thành, đầu xương đã hợp nhất với thân xương thì hormone tăng trưởng không còn khả năng làm dài xương nữa. Chưa kể chi phí điều trị bằng loại hormone này không hề nhỏ, một liều tối thiểu cũng phải duy trì hàng năm, số tiền phải chi trả lên đến hơn trăm triệu đồng.
Không “cải lão hoàn đồng”
Theo tiến sĩ Lương Chí Thành, Viện phó Viện Lão khoa quốc gia, không ít cơ sở phân phối các sản phẩm dạng hormone tăng trưởng quảng bá nó như một biệt dược có khả năng “cải lão hoàn đồng”. Lý thuyết họ đưa ra là hormone ở người già bị giảm đi nhiều so với người trẻ, sinh ra teo cơ, ứ mỡ, da nhăn nheo nên cứ vô tư “bồi đắp” thì sẽ trẻ hóa ngay.
Có không ít người (cả nữ, cả nam) đến tận viện xin tư vấn vì “nghe nói hormone tăng trưởng có công năng như thần, dùng sẽ sung sức như thời thanh xuân”. Thực tế hormone tăng trưởng có khả năng làm xương khỏe hơn, sung mãn hơn, làm hệ miễn dịch tốt hơn, nhưng nhất thiết phải nằm trong mối điều hòa với các vi chất khác trong cơ thể. Ở người cao tuổi, nhiều bộ phận bị suy thoái, nên nếu chỉ tăng cường hormone tăng trưởng thì các hormone khác và các bộ phận cơ thể không dễ gì đáp ứng được, không khỏe lên đã đành, thậm chí còn mệt mỏi hơn vì các bộ phận sinh ra “lục đục”, không tương thích.
Đúng là ở người trên 60 tuổi, lượng hormone do cơ thể tự sản xuất giảm đi đến 25% so với tuổi vị thành niên. Tuy nhiên, chưa có cơ sở nào để khẳng định cứ bù đắp phần thiếu hụt này là cơ thể người già lại như người trẻ.