Dù vẫn giữ vị trí nền kinh tế lớn nhất thế giới, Mỹ đang đối mặt với một thực tế đáng lo ngại trên thị trường lao động. Ngày càng nhiều lao động có trình độ cao rơi vào cảnh thất nghiệp kéo dài, trong khi sinh viên mới tốt nghiệp đại học cũng chật vật tìm kiếm cơ hội việc làm. Theo các chuyên gia, đây không chỉ là vấn đề ngắn hạn mà có thể để lại hệ quả sâu rộng trong trung và dài hạn.
Tiến sĩ thất nghiệp giữa trung tâm công nghệ sinh học
Ngành công nghệ sinh học từng được xem là “mỏ vàng” của thị trường lao động Mỹ, nơi quy tụ các trung tâm nghiên cứu lớn, mức lương hấp dẫn và nhu cầu tuyển dụng liên tục. Tuy nhiên, giai đoạn tăng trưởng nóng đã qua, nhường chỗ cho làn sóng suy giảm kéo dài.
Jeremy Liew, 31 tuổi, là một ví dụ điển hình. Năm 2018, anh rời bang New Jersey để theo học chương trình tiến sĩ Hóa học tại Boston, trung tâm công nghệ sinh học hàng đầu nước Mỹ. Với tấm bằng tiến sĩ trong tay sau nhiều năm nghiên cứu, Liew kỳ vọng sẽ nhanh chóng tìm được vị trí phù hợp.
Thực tế lại hoàn toàn trái ngược. Sau khi tốt nghiệp vào năm 2025, anh đã nộp hồ sơ ứng tuyển cho khoảng 500 vị trí khác nhau tại Boston nhưng không nhận được phản hồi tích cực. Để duy trì cuộc sống, Liew buộc phải đăng ký nhận hỗ trợ thực phẩm từ chính phủ và làm công việc bán thời gian cho một startup hoạt động trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo. Trước tình trạng bế tắc kéo dài, anh bắt đầu cân nhắc khả năng rời Mỹ để tìm cơ hội tại các thị trường khác, trong đó có Trung Quốc.
Làn sóng sa thải trong ngành nghiên cứu
Trường hợp của Liew không phải là cá biệt. Nhiều lao động có trình độ cao trong lĩnh vực khoa học sự sống đang đối mặt với tình trạng tương tự. Theo số liệu liên bang, riêng bang Massachusetts đã mất khoảng 65.000 việc làm trong lĩnh vực nghiên cứu và phát triển công nghệ sinh học trong năm 2024. Xu hướng cắt giảm nhân sự tiếp tục kéo dài sang năm 2025, trong khi hoạt động tuyển dụng mới diễn ra chậm chạp.
Giới phân tích cho rằng nguyên nhân đến từ việc ngành này mở rộng quá nhanh trong giai đoạn trước. Nhiều ý tưởng tiềm năng được đầu tư ồ ạt, dẫn đến sự bùng nổ các công ty nghiên cứu. Khi nguồn vốn thắt chặt và hiệu quả không như kỳ vọng, các doanh nghiệp buộc phải thu hẹp quy mô.
Adam Rafter, 26 tuổi, một lao động trẻ trong lĩnh vực khoa học, cho biết anh đã gửi hơn 300 hồ sơ xin việc kể từ giữa năm 2025 nhưng vẫn chưa tìm được công việc đúng chuyên môn. Theo anh, triển vọng nghề nghiệp hiện nay trở nên khó đoán hơn bao giờ hết.
Tân cử nhân bước vào thị trường việc làm đầy rủi ro
Không chỉ những người có học vị cao gặp khó khăn, sinh viên mới tốt nghiệp đại học cũng đang phải đối mặt với một trong những thị trường lao động khắc nghiệt nhất trong nhiều năm qua.
Dù nền kinh tế Mỹ vẫn tạo thêm việc làm mới, cơ hội dành cho lao động trẻ lại thu hẹp rõ rệt. Theo dữ liệu từ Cục Thống kê Lao động Mỹ, tỷ lệ thất nghiệp chung tăng nhẹ lên 4,4%. Riêng nhóm lao động từ 16 đến 24 tuổi, tỷ lệ này lên tới 10,4%, mức đáng lo ngại so với các năm trước.
Các chuyên gia cho rằng đây có thể là dấu hiệu sớm cho thấy đà tăng trưởng kinh tế đang chậm lại. Khi doanh nghiệp thận trọng hơn trong tuyển dụng, những vị trí đầu vào thường là nhóm bị cắt giảm đầu tiên.
Bằng đại học không còn là “tấm vé an toàn”
Trong nhiều thập kỷ, bằng đại học được xem là con đường giúp người trẻ tiếp cận công việc ổn định và thu nhập tốt. Tuy nhiên, lợi thế này đang dần suy giảm. Theo các chuyên gia kinh tế, lần đầu tiên trong lịch sử hiện đại, bằng cử nhân không còn đảm bảo chắc chắn cơ hội bước vào các vị trí nghề nghiệp chuyên môn.
Phân tích từ các tổ chức nghiên cứu cho thấy khoảng cách an toàn giữa người có bằng đại học và người không có bằng trong việc tìm kiếm việc làm đang thu hẹp đáng kể. Dù người có bằng vẫn ít có nguy cơ thất nghiệp hơn, mức độ chênh lệch không còn rõ rệt như trước.
Doanh nghiệp thay đổi chiến lược tuyển dụng
Một trong những yếu tố khiến cơ hội việc làm giảm sút là sự thay đổi trong chiến lược nhân sự của doanh nghiệp. Nhiều công ty lớn đang sử dụng trí tuệ nhân tạo để thay thế các vị trí đầu vào, nhằm giảm chi phí và tối ưu vận hành. Bên cạnh đó, lo ngại về lạm phát, chi tiêu tiêu dùng suy yếu và triển vọng kinh tế không chắc chắn cũng khiến doanh nghiệp dè dặt hơn trong việc tuyển dụng nhân sự mới.
Theo Hiệp hội Các trường đại học và nhà tuyển dụng quốc gia Mỹ, sinh viên tốt nghiệp năm 2025 phải nộp nhiều hồ sơ hơn so với khóa trước, nhưng số lời mời làm việc lại giảm. Một khảo sát khác cho thấy chỉ khoảng 30% sinh viên tốt nghiệp năm 2025 tìm được công việc toàn thời gian đúng chuyên ngành.
Hệ quả dài hạn đối với nền kinh tế
Theo các nhà kinh tế, khó khăn trong giai đoạn đầu sự nghiệp có thể để lại ảnh hưởng lâu dài đối với người lao động trẻ, đặc biệt là về tăng trưởng tiền lương và tiềm năng thu nhập. Khi thất nghiệp kéo dài và mức lương khởi điểm thấp, khả năng tích lũy tài chính và thăng tiến trong tương lai cũng bị hạn chế.
Nếu xu hướng này tiếp diễn, bất bình đẳng thu nhập có nguy cơ gia tăng, đồng thời tạo ra những hệ lụy đáng kể cho nền kinh tế trong trung và dài hạn. Đây đang được xem là một trong những nỗi buồn lớn của nền kinh tế đứng đầu thế giới, nơi giấc mơ nghề nghiệp của nhiều người trẻ ngày càng trở nên mong manh.
Theo CNBC, The Wall Streets Journal, Web Pro News