Một con số đáng giật mình vừa được Bộ GD&ĐT thống kê là từ năm 2002 đến nay, tình trạng học sinh-sinh viên vi phạm pháp luật, mà nói đúng hơn là vấn nạn bạo lực học đường luôn có chiều hướng gia tăng về số lượng vụ việc cũng như mức độ nghiêm trọng.
Báo cáo từ 38 Sở GD&ĐT cùng 312 trường ĐH-CĐ, THCN cho thấy, hiện có 8.300 học sinh-sinh viên vi phạm bị xử lý kỷ luật. Những hành vi vi phạm của học sinh-sinh viên bao gồm từ gây rối trật tự công cộng, xâm phạm tính mạng, sức khỏe, nhân phẩm, danh dự, hiếp dâm, ma túy, nguy hiểm hơn nữa là giết người.
Kết thúc năm học vừa qua, toàn quốc có khoảng trên 18 triệu học sinh tốt nghiệp, số lượng này được đánh giá đạt kết quả học tập, rèn luyện tốt. Trong đó, bậc mầm non là trên 3 triệu, tiểu học trên 7 triệu, THCS gần 5 triệu và THPT là trên 2,7 triệu. Năm học mới này, cả nước cũng sẽ có chừng ấy học sinh các bậc học bước vào mùa tựu trường. Trong không khí náo nức năm học mới, các cấp ngành, đặc biệt là ngành giáo dục luôn kỳ vọng sẽ có một năm học đầy ý nghĩa, hiệu quả; đặc biệt là nâng cao chất lượng dạy và học, duy trì nề nếp, đạo đức học sinh, giảm thiểu vấn nạn bạo lực học đường.
Vài năm trở lại đây, bạo lực học đường đã làm đau đầu không ít những nhà quản lý giáo dục lẫn hoạch định giáo dục. Những hành vi bạo lực được cho là ảnh hưởng từ các nguồn văn hoá phẩm độc hại, văn hoá mạng, từ các trò game online. Những hành vi bạo lực được học trò tung hê bằng cách điềm nhiên đứng quay clip, bàng quan đứng xem cổ vũ để rồi tung lên mạng, coi đó như một thú chơi thể hiện đẳng cấp, hả hê truyền tay nhau giữa các trang mạng xã hội. Hàng tuần, đôi khi cao điểm là hàng ngày, liên tiếp xảy ra những vụ học sinh đánh nhau hội đồng, hạ nhục nhân phẩm bằng những trận đòn, thanh trừng nhau bằng hung khí, dàn cảnh xử nhau như trong phim xã hội đen…Và tất yếu, trong nhiều vụ việc đó, đã xảy ra án mạng tuổi học đường. Cao trào bạo lực học đường còn có cả học sinh đánh thầy, cô giữa lớp. Đến nỗi, Bộ GD&ĐT liên tục tổ chức các cuộc họp báo, cuộc họp liên ngành để tìm ra phương án ngăn chặn. Vai trò nhà trường-xã hội-gia đình được gấp rút xem xét trách nhiệm; tính hiệu quả từ sự vào cuộc trên đã phát huy tác dụng. Nhưng số vụ vi phạm pháp luật, xuống cấp đạo đức của học sinh, sinh viên chỉ không tăng đột biến, chứ không thuyên giảm. Bộ GD&ĐT đành gượng ép đổi cách gọi những hành vi "bạo lực học đường” thành "học sinh đánh nhau” cho…đúng bản chất. Đành rằng, thuật ngữ "học sinh đánh nhau” nghe có vẻ đỡ đao búa hơn thuật ngữ "bạo lực…”. Nhưng bản chất vẫn như nhau. Và điều quan trọng nhất, dường như Bộ GD&ĐT đang né tránh thực trạng: hành vi bạo lực đã nhuốm vào học đường từ sự quan tâm xuống cấp đạo đức học sinh, từ cách dạy, từ kiến thức lĩnh hội để hình thành kỹ năng sống; và chính từ sự quan tâm rời rạc giữa gia đình-nhà trường-xã hội.
Một năm học mới bắt đầu. Giữa những ngày thu lộng gió, hàng triệu học sinh nô nức đến trường, lâng lâng cảm giác vui tươi ngày khai giảng. Nhưng, làm sao giữ mãi nụ cười hồn nhiên, vô tư, trong sáng của các em là điều khó nhất. Tâm hồn các em như giấy trắng và ngành giáo dục sẽ viết gì lên đó? Vai trò, sứ mệnh ngành giáo dục là hết sức cao cả. Nhưng muốn làm tốt, ngành giáo dục cũng phải "sạch”. Nghĩa là, sự nghiệp giáo dục phải cần cuộc cách mạng, mà điểm nhấn là đề cao đạo đức, tư cách, sự mẫu mực của người thầy. Có như thế, truyền thống "tôn sư, trọng đạo” mới được giữ gìn, gọt giũa; mới đào tạo, sản sinh ra những thế hệ học sinh xuất sắc cả đức và tài, là mầm xanh cho tương lai đất nước.