Khám phá bí ẩn khu di tích đền tháp Mỹ Sơn



Được UNESCO công nhận là di sản văn hóa thế giới, thánh địa Mỹ Sơn hiện đang là điểm đến của nhiều du khách trong và ngoài nước.



Thánh địa Mỹ Sơn thuộc xã Duy Phú, huyện Duy Xuyên, tỉnh Quảng Nam, cách thành phố Đà Nẵng khoảng 70 km, là tổ hợp bao gồm nhiều đền đài Chămpa, trong một thung lũng đường kính khoảng 2 km, bao quanh bởi đồi núi.


Năm 1999, quần thể đền tháp được UNESCO công nhận là di sản văn hóa thế giới. Nơi đây được ví như những tòa tháp cổ của người Chămpa, là một trung tâm đậm đà bản sắc tôn giáo của vương quốc cổ xưa này.



Quần thể đền tháp được bao trùm bởi một màu xanh ngắt.



Sơ đồ khu di tích.




Mỹ Sơn là Thánh địa Ấn Độ giáo của vương quốc Chămpa. Đây từng là lăng mộ của các vị vua chúa và là nơi diễn ra nhiều nghi thức cúng tế đương thời.


Với hơn 70 công trình kiến trúc bằng gạch đá, được xây dựng từ thế kỷ VII đến thế kỷ XIII, Mỹ Sơn là trung tâm kiến trúc quan trọng nhất của Vương quốc Chămpa. Các đền thờ chính ở Mỹ Sơn thờ Linga (dương vật) hoặc hình tượng của thần Siva - Ðấng bảo hộ của các dòng vua Chămpa.


Vị vua được tôn thờ ở Mỹ Sơn là Bhadrésvara, người đã có công sáng lập dòng vua đầu tiên của vùng Amaravati vào cuối thế kỷ IV kết hợp với tên thần Siva, trở thành tín ngưỡng chính thờ thần, vua và tổ tiên hoàng tộc.



Bia đá cổ có khắc chữ Chămpa.



Những dấu vết còn lại của nền văn minh Chămpa.



Tục thờ Linga và Yoni có nguồn gốc từ các tộc người ở lưu vực sông Indus thuộc chủng tộc Sumerian và Dravidian. Tín ngưỡng của họ gắn liền với thần thoại về thần Mẹ và sự thờ cúng âm lực, coi âm vật của đàn bà là nguốn gốc của mọi sự sáng tạo.


Bên cạnh thần Mẹ còn có thần Nam, biểu hiện bằng phiến đá hình dương vật. Bằng gạch nung và đá sa thạch, trong nhiều thế kỷ người Chăm đã dựng lên một quần thể kiến trúc đền tháp độc đáo với đền chính thờ Linga-Yoni biểu tượng của năng lực sáng tạo. Bên cạnh tháp chính là những tháp thờ nhiều vị thần khác hoặc thờ những vị vua đã mất.



Sinh thực khí Linga.



Linga và Yoni – biểu tượng của năng lực sáng tạo.



Tháp Chăm là một khối vững chắc xây bằng gạch, có cửa chính và cửa giả được dựng theo mô hình tháp của Ấn Ðộ. Tháp gồm nhiều tầng, xếp nếp, tầng trên lặp lại tầng dưới nhưng nhỏ dần và tụ lại thành đỉnh nhọn vươn lên cao.


Ðiều đáng chú ý là gạch xây được gắn với nhau bằng một thứ nhựa cây mà nhân dân gọi là “dầu rái”. Tháp Chăm nhỏ hơn, gọn và đơn giản hơn tháp Ấn Ðộ hay tháp Campuchia. Người Chăm ít trang trí bằng đá mà dùng nếp xếp tinh vi thay cho tầng bệ, lợi dụng gò cao thay cho nền đá lớn.



Mỗi đền tháp có nét riêng nhưng đều mang đặc điểm chung của mô hình tháp Ấn Độ.



Mỗi thời kỳ lịch sử, kiến trúc lại mang phong cách riêng, nhưng nhìn chung Tháp Chăm đều được xây dựng trên một mặt bằng tứ giác, chia làm 3 phần: đế tháp biểu hiện thế giới trần gian, vững chắc.


Thân tháp tượng hình của thế giới thần linh, kỳ bí mê hoặc. Phần trên cùng là hình người dâng hoa trái theo nghi lễ hoặc hình cây lá, chim muông, voi, sư tử... động vật gần gũi với tôn giáo và cuộc sống con người



Mô hình tháp được chia làm 3 phần: đế, thân và đỉnh tháp.




Những tòa tháp nguy nga tráng lệ xưa kia, sau chiến tranh và sự phá hủy của thời gian, nay đã không còn nữa. Theo các nhà nghiên cứu của văn hóa nghệ thuật ở Việt Nam và nước ngoài, thì Mỹ Sơn hàm chứa 6 phong cách được định danh theo quy chuẩn của kiến trúc Mỹ Sơn. Trong đó ở thế kỷ X đánh dấu nhiều công trình đỉnh cao của những công trình này.




Các công trình nhuốm màu thời gian.



Trong chuyến đi thực tế của mình, tôi đã có cơ hội được gặp gỡ với một người hướng dẫn viên rất tâm huyết, bác sinh ra và lớn lên ngay trên mảnh đất Quảng Nam này. Với tình yêu quê hương và lòng ham thích tìm hiểu lịch sử, bác đã gắn trọn cuộc đời mình với khu di tích đền tháp Mỹ Sơn.


Qua lời kể và chất giọng miền Trung thân tình của bác, những kiến thức lịch sử tưởng như rắc rối và khó nhớ trở nên thật gần gũi và dễ hiểu. Dù ngày hôm đó, Quảng Nam mưa dầm dề nhưng chẳng ai thấy mệt mỏi hay bỏ về, mà tất cả đều rất tập trung nghe bác giải thích về những di tích cổ xưa.



Mặc dù thời gian cùng chiến tranh đã biến nhiều khu tháp thành phế tích nhưng những hiện vật điêu khắc, kiến trúc còn lại cho đến ngày nay vẫn còn để lại những phong cách giai đoạn lịch sử mỹ thuật dân tộc Chăm, những kiệt tác đánh dấu một thời huy loàng của văn hoá kiến trúc Chămpa cũng như của Đông Nam Á.


Hiện nay, khu di tích vẫn là nơi các nhà nghiên cứu tìm về nguồn cội Chămpa giúp chúng ta có cái nhìn tổng quan về quá trình phát triển cùng giá trị kiến trúc nghệ thuật đặc sắc của khu di tích này.


http://soha.vn/thongtin/du-lich/ANIY3WI7/kham-pha-bi-an-khu-di-tich-den-thap-my-son.htm