"Tôi không phải đại biểu chuyên trách nhưng quá bức xúc nên đăng ký tham gia thảo luận. Không thể để các em học ngày, học đêm, quên tuổi trẻ nhưng chất lượng thì vẫn thấp", đại biểu Nguyễn Lân Dũng hâm nóng buổi thảo luận của các đại biểu Quốc hội chuyên trách về Luật Giáo dục (sửa đổi), chiều 22/2.
Với giọng gay gắt, đại biểu Lân Dũng cho rằng, giáo dục Việt Nam đang "lạc điệu" so với thế giới, từ hệ thống chương trình, cách gọi tên các bậc học cho đến phương thức giảng dạy. "Tôi không thể hiểu tại sao người ta bắt các em phải nhớ sản lượng than của Ba Lan trong năm là bao nhiêu. Với khoa học ngày nay, chỉ cần một click trên máy tính, học sinh sẽ có số liệu thống kê ấy. Học sinh cấp 2, ngôn ngữ tiếng Việt chưa chắc hiểu hết mà phải học thơ Đường, lại là thơ Đường qua bản dịch mới thật phi lý", ông Dũng nói.
Theo đại biểu Dũng, Luật sửa đổi phải quan tâm hơn nữa tới chương trình giáo dục - điểm mấu chốt để nâng chất lượng. Hiện nay, hệ thống chương trình không hội nhập với quốc tế, dẫn tới bằng cấp của Việt Nam không được quốc tế thừa nhận. Chương trình nặng, quá lý thuyết, dù các em học ngày học đêm nhưng chất lượng không cao. Đó là lỗi của Bộ GD&ĐT.
Theo Luật Giáo dục (sửa đổi), hiệu trưởng sẽ lựa chọn sách giáo khoa để giảng dạy. Ông Dũng cho rằng, chỉ cần quy định khung chương trình, không nên quy định cứng nhắc như trên, sách nào hay thì thầy chọn để giảng. Nếu hiệu trưởng được quyền chọn sách để dạy thì người ta lại chạy vạy, lo lót để trường duyệt mua sách của họ.
Đại biểu Nguyễn Văn Thuận nêu một nghịch lý, hiện nay học sinh THPT rất vất vả nhưng khi lên đại học lại nhàn nhã, trái ngược với các nước. Là một tiến sĩ, ông Thuận cũng bức xúc trước tình trạng đào tạo học vị này: "Tôi đã có nhiều dịp tham gia Hội đồng phản biện và thấy chất lượng đào tạo của ta thấp kinh khủng. Nhiều nghiên cứu sinh mới tốt nghiệp đại học, sau đó cóp nhặt tài liệu làm luận án, không hề có kinh nghiệm. Tôi đề nghị Bộ trưởng GD&ĐT phải chấn chỉnh ngay việc đào tạo tiến sĩ, không nên giao cho quá nhiều cơ sở đào tạo".
Ông Thuận cho rằng nên thay đổi tên gọi các bậc tiểu học, THCS, THPT thành cấp 1, cấp 2, cấp 3 như cũ. Lý do là cách gọi hiện nay rất khó nhớ và không tương ứng với bậc học của các nước. Giáo dục châu Âu thường có 2 bậc: tiểu học và phổ thông (trong cấp phổ thông học sinh phải học cấp trung học rồi mới đến cơ sở). Nếu áp dụng theo mô hình này thì bậc THPT tương đương cấp 2, THCS phải là cấp 3.
Vấn đề bỏ hay giữ kỳ thi tốt nghiệp THCS cũng được nhiều đại biểu góp ý. Theo bà Nguyễn Thị Hồng Nhung, nên giữ kỳ thi này bởi nhiều học sinh phải ra đời làm việc sớm. Các em cần có tấm bằng để xin việc hoặc thi vào các trường THCN.
Hôm nay, các đại biểu Quốc hội chuyên trách sẽ tiếp tục bàn thảo về Luật Giáo dục (sửa đổi).
Dự án Luật giáo dục (sửa đổi) gồm 9 chương, 110 điều, có một số điểm mới như: Bỏ văn bằng tốt nghiệp tiểu học, thay thế bằng hình thức hiệu trưởng xác nhận cho học sinh hoàn thành giáo dục tiểu học. Phân cấp cho trưởng phòng giáo dục cấp huyện cấp văn bằng THCS. Chính phủ không quy định khung học phí mà chỉ quy định cơ chế thu và sử dụng học phí. Các trường dân lập, tư thục bình đẳng với các trường quốc lập.