Con vật nào của VN khiến 'Tây' ấn tượng nhất?


Trong cuốn Lịch sử Vương Quốc Đàng Ngoài (từ năm 1627 đến 1646), Alexandre de Rhodes, giáo sĩ truyền đạo Thiên Chúa đến nước ta để truyền đạo, đã có những đoạn viết khá ấn tượng và sành về các con vật của Việt Nam.



Nước Annam có rất nhiều ngựa đẹp, khoẻ, dễ chăn nuôi và tính khá thuần, nên dễ huấn luyện đi đứng, chạy nhảy theo như người ta muốn. Cũng có rất nhiều bò to lớn, vạm vỡ, thịt rất tốt và rất ngon. Lợn thì rất thường, lành và thịt ngon, không có dịp lễ nào mà không giết lợn đãi khách; ngay cả những người nghèo không có phương tiện đi lại cũng vẫn ăn thịt lợn. Trâu thường cao lớn, vai dô lên, vạm vỡ và rất chăm làm. Chỉ một con cũng đủ để kéo cày, cho dù cày cắm sâu trong đất, thịt không đến nỗi xoàng, nhưng thịt bò thì thông dụng hơn và ngon hơn.


Một cuộc cưỡi voi đi săn của Vua Bảo Đại. Ảnh tư liệu


Về voi, cả nước Annam có những con to lớn và khoẻ mạnh thường đưa từ nước Lào ở ngay kế cận. Họ bán cho người ngoại quốc với giá rất đắt, mua được rồi còn phải nuôi, cũng rất tốn kém, vì một con voi phải đủ lương thực bằng nuôi mười người. Chúa Đàng Ngoài nuôi chừng ba trăm con, thỉnh thoảng mới dùng tới và một phần để thêm lộng lẫy khi chúa ngự ra khỏi kinh thành. Nhưng khi thao luyện một đạo bộ binh thì cho tất cả voi đi diễu. Vì thế rất tốn kém để trả lương cho quản tượng làm huấn luyện viên.


Những con voi thường được cho đi dạo khắp kinh thành mà không làm hại ai hay phá phách gì. Chúng còn giúp rất nhiều cho dân trong thành khi có hỏa hoạn vì nhà thường làm bằng gỗ. Thế là người ta dẫn mấy con voi tới để dỡ những ngôi nhà ở cạnh nhà đang cháy, không cho lửa bén sang. Chúng vâng theo hiệu lệnh của quản tượng một cách chính xác, lấy vòi dỡ nóc nhà, rồi lấy chân lật đổ tường...


Có một vài lần, tôi thấy chúng phải qua một nhịp cầu bằng gỗ, chúng lấy vòi lay thử xem ván có vững không, có thể chịu được sức nặng của chúng và khi thấy không đủ vững thì chúng đi tìm con đường khác, chứ không chịu đi qua cầu đó. Có một con bị cột ở một nơi trong thành, trẻ con đến nghịch chơi, lấy đá ném rồi lẩn trốn. Voi tức giận liền dùng vòi thay tay cầm đá và khi thấy lũ trẻ thò đầu ra thì ném theo rất khéo và mạnh đến nỗi nếu trẻ không nhanh lẩn trốn sau bức tường thì đã bị thương nặng. Người ta kể về những con voi đó, về tính dễ bảo và nhiều sự rất lạ lùng mà tôi chưa thấy, nên tôi không nói thêm gì ở đây, tôi chỉ kể điều tôi chứng kiến mà thôi.


Về tê giác, người Bồ Đào Nha gọi là “bada”, tôi chỉ thấy đầu một con người ta vừa giết được ở trong rừng, phải hai người lính mới khiêng nổi, tôi đoán nó phải to lớn gấp đôi con voi. Tôi còn được ăn thịt, cũng khá ngon và mùi vị thơm hơn tất cả thú rừng hay thú săn bắn mà tôi được biết. Người ta cho rằng thịt con vật này cả da, xương và nhất là răng, móng và sừng đều là những liều thuốc chống mọi nọc độc.


Những người đi săn trong rừng thỉnh thoảng cũng bắn được mèo rừng đen tuyền và nhỏ con. Người Đàng Ngoài rất chuộng, họ tiến chúa và các quan lớn. Có rất ít dê, không có cừu, cũng không có lừa, chỉ dùng bò và trâu để làm những việc nặng, còn những việc thông thường và nhẹ thì đàn ông, đàn bà họ đều quảy gánh trên vai.


Khắp xứ đầy gia súc, nhất là gà, giá rẻ, không khác gà của chúng ta. Nhưng gà trống thì to gấp đôi, giá rất đắt, vì họ dùng làm gà chọi. Họ thường hay tổ chức chọi gà, nhiều khi còn cho cầm than củi và thứ gươm nhỏ để thành một cuộc chiến đẫm máu. Có khi người ta bán một con tới mười hay mười hai ecu, thứ gà chọi thiện chiến.


Cũng có chuồng để nuôi chim bồ câu như chúng ta. Còn chim gáy thì nuôi trong những lồng lớn, rất thông thường, chỉ năm xu mà mua được mười lăm hai mươi con.


Có rất nhiều cá, rẻ mạt lại tươi và to. Con to nhất có thể nặng tới 10 hay 12 kg, nhưng giá chỉ chừng năm xu. Nhiều như thế là vì có rất nhiều bến và nhiều ngư phủ trong toàn cõi. Người ta đếm được tới chừng năm mươi hải cảng và (khi trời cho phép) có tới hơn mười ngàn thuyền đi đánh cá. Cho nên thức ăn ở Annam chủ yếu là cơm gạo và cá...


Yên Chi


http://baodatviet.vn/Home/congdongviet/Con-vat-nao-cua-VN-khien-Tay-an-tuong-nhat/20126/215529.datviet