Văn bằng tốt nghiệp còn là một tài liệu mang tính pháp lí. Trong quá trình hội nhập quốc tế, sinh viên cầm văn bằng xin học bổng nước ngoài và người ta căn cứ vào đó để xét duyệt. Một văn bằng mà trong đó tiếng Anh viết không chuẩn, sai sót quá nhiều, là điều không thể chấp nhận được...


Thật khó tưởng tượng nổi trong thời đại máy tính và Internet như hiện nay mà lại xảy ra chuyện phôi bằng in sai. Đó là trường hợp của 668 sinh viên khóa 1 vừa tốt nghiệp tại Trường đại học Tây Đô mà báo chí phản ảnh gần đây. Những gì báo chí mô tả là sự cẩu thả của trường, nhưng tôi nghĩ vấn đề còn quan trọng hơn: Đó là cách thiết kế phôi bằng. Người viết bài này xin có vài lời góp ý để phôi bằng của ĐH Tây Đô tốt hơn và để sinh viên tốt nghiệp các trường ĐH của chúng ta cầm cái văn bằng ra ngoài cảm thấy có chút tự hào.


Phôi bằng chẳng khác gì... mẩu giấy


Nhìn qua phôi bằng của ĐH Tây Đô, có vài nhận xét như sau:


Thứ nhất là danh nghĩa pháp lí. Trong phôi bằng viết là "Hiệu trưởng cấp bằng ...", tức mang tính cá nhân. Hiệu trưởng làm sao có quyền cấp bằng được; chỉ có hiệu trưởng thừa lệnh hay thừa hành của Hội đồng nhà trường cấp bằng mà thôi. Ở nước ngoài, không ai đề hiệu trưởng cấp bằng cả, mà là TRƯỜNG theo ủy nhiệm của Hội đồng trường để cấp bằng. Câu văn chuẩn thường là "THE UNIVERSITY OF ABC by authority of the Council".


Thứ hai, không có huy hiệu (logo). Một trường ĐH chắc chắn phải có logo, cũng chẳng khác gì một doanh nghiệp có logo. Logo rất cần thiết để công chúng nhận dạng ra ĐH. Có khi chỉ cần nhìn logo là người ta biết đó là trường nào. Điều này càng cần thiết hơn nữa cho phôi bằng. Nhìn các phôi bằng của các ĐH nước ngoài thì thấy trường nào cũng in logo ngay trên dòng đầu của văn bằng tốt nghiệp. Ấy thế mà một ĐH như ĐH Tây Đô lại không có huy hiệu(?)


Thứ ba là tên trường ĐH. Chữ Tây Đô trong phôi bằng tiếng Anh viết liền. Tại sao? Tôi không nghĩ ra lí do để viết liền 2 chữ này. Tây Đô là tên chính thức của trường, phải viết trang trọng, chứ sau lại viết theo kiểu thời trang như TayDo. Nhìn chữ này ai biết được Tây Đô hay... Tây Dở? Ấy là người ta có thể suy luận kiểu như thế.


Thứ tư là vấn đề in hạng trong văn bằng. Không biết ở các nước khác thì sao, nhưng ở các nước tôi biết như Úc, Anh, Mĩ, v.v... người ta không in hạng tốt nghiệp trên văn bằng. In như thế gây mặc cảm cho sinh viên. Nếu người tuyển dụng muốn biết thêm chi tiết thì họ yêu cầu gửi hồ sơ điểm, chứ nhìn qua, chỉ thấy 2 chữ: Hạng "Trung bình" thì ai biết đó là hạng gì.


Thứ năm là hời hợt, thiếu sự tôn trọng. Nhìn cái phôi bằng của các ĐH ở Việt Nam (như qua ví dụ của ĐH Tây Đô), tôi thấy nó chẳng khác gì một cái mẩu đơn, mẩu giấy để người ta điền vào. Chẳng hạn như có dòng tên và kèm theo Mr, Ms trong ngoặc trông rất buồn cười.


Hình như người thiết kế không nhận thức được rằng đây là một văn bản có ý nghĩa rất quan trọng của một con người trước ngưỡng cửa vào đời. Nguyên lí của thiết kế phôi bằng là phải trịnh trọng (từ ngôn ngữ đến hình thức, kể cả kích thước văn bằng) và phải cá nhân hóa. Cách thiết kế hiện nay vi phạm 2 nguyên lí đó và tầm thường hóa văn bằng ĐH. (Hay là vì người ta xem ĐH bây giờ "bèo" quá, có không ít người còn mua được kia mà, nên cứ cấp cho có, làm cho qua quít).


Bằng của Đại học Tây Đô bị in sai so với quy định. Ảnh: Thanh Niên


Thứ sáu là vấn đề tiếng Anh. Những chữ như Overaverage, Ranking, Mode of study, born on ... hoặc là sai, hoặc là không chuẩn. Chẳng hạn như chữ "Overaverage" là không đúng chuẩn cho chữ "Trung bình - Khá". Chữ Overaverage (thật ra là above average) là văn nói, văn viết một cách không trân trọng. Trong văn bằng đâu có ai viết như thế, coi rất kì! Thật ra, tôi không hiểu cái hạng "trung bình - khá" là gì, có lẽ là chính giữa hay đâu đó giữa trung bình và khá.


Rồi chữ "ranking" nữa, cũng là một kiểu văn không trân trọng. Còn Mode of study thì cũng không đúng chuẩn tiếng Anh trong giáo dục. Lại còn "Degree of Bechelor", người ta phải hỏi bachelor về ngành học gì? Khoa học hay thương mại? Có ai viết như thế bao giờ! Hoặc là Bachelor of Arts, Bachelor of Science, hay Bachelor of Engineering, hay gì đó, chứ dứt khoát không thể "Degree of Bachelor" được!


Cần phải phân biệt program (như science, arts, engineering, medicine, v.v.), major (biology, environmental studies, performing arts, v.v.), và specialization (chuyên ngành sau ĐH). Phôi bằng chỉ cần program, chứ không cần major.


Phôi bằng nên thiết kế như thế nào?


Vậy thì phôi bằng nên thiết kế như thế nào? Theo tôi thì phôi bằng này nên thiết kế lại toàn bộ.


1. Nên có huy hiệu của trường gay từ dòng đầu.


2. Viết lại toàn bộ phần tiếng Anh, và bỏ đi cái hạng tốt nghiệp. Có thể viết theo hai mô hình sau đây:


Mô hình 1



Mô hình 2


TAY DO UNIVERSITY


By authority of the Council


NGUYEN VAN TEO


has this day been admitted to the degree of


BACHELOR OF SCIENCE


and to all the privileges attached thereto.


The Common Seal of the University has been hereto affixed


This twentyfifth day of April 2011


Rector


(Kí tên)


Registrar


(Kí tên)



TAY DO UNIVERSITY - VIETNAM


NGUYEN VAN TEO


having satisfied the requirements of the By-law has been admitted to the degree of


BACHELOR OF SCIENCE


and to all the privileges attached thereto.


Rector


(Kí tên)


Registrar


(Kí tên)


by the authority of the Council, the Seal of the University was affixed on the 25th day of April, 2011


3. Kích thước phôi bằng phải lớn. Ít nhất phải hơn một tờ giấy A4, và phải giấy loại tốt, dày, chống acid hóa, chứ không phải như "tờ giấy lộn lưng" được.


Văn bằng là niềm hãnh diện của sinh viên tốt nghiệp. Đó cũng là một "chứng từ" thành công của họ sau nhiều năm dùi mài kinh sử. Văn bằng tốt nghiệp còn là một tài liệu mang tính pháp lí. Trong quá trình hội nhập quốc tế, sinh viên cầm văn bằng xin học bổng nước ngoài và người ta căn cứ vào đó để xét duyệt. Một văn bằng mà trong đó tiếng Anh viết không chuẩn, sai sót quá nhiều, là điều không thể chấp nhận được, vì người ta sẽ cười mình. Do đó, văn bằng cần phải thiết kế theo chuẩn mực quốc tế, cũng là phù hợp với thế giới hiện đại chúng ta đang hướng tới.


Kính gửi Thầy Tuấn,


Em vừa đọc bài tiếng Anh trong văn bằng trên website của Thầy. Em xin có vài ý kiến để thầy cập nhật tình hình giáo dục ở VN nếu thầy chưa rõ.


Theo cái hình phôi bằng mà báo Thanh Niên đưa ra thì phần in đậm mới là phần do ĐH Tây Đô in lên, còn phần in nhạt bên trái là có sẵn trên phôi do Bộ Giáo dục và Đào tạo bán ra cho các trường. Thầy lưu ý là bán cho các trường nhé. Số lượng bao nhiêu, cấp cho ai, tất cả đều phải vào sổ và báo cáo về Bộ.


Ở VN cái gì của các trường, Bộ GD và ĐT cũng quản hết. Mỗi năm các trường phải đi mua" chỉ tiêu tuyển sinh. Khoảng tháng 10 hàng năm (sau khi hoàn thành các thủ tục tuyển sinh đợt 3, đợt 4) thì mỗi trường phải báo cáo về Bộ số lượng tuyển vào. Các báo cáo này được lưu để 4 năm sau đem ra so với số bằng cấp ra. (Quy trình rất chặt chẽ nhưng hổng hiểu sao bằng giả có hoài???).


Trong bài viết của thầy có câu "tôi thấy nó chẳng khác gì một cái mẩu đơn, mẩu giấy để người ta điền vào." Câu này rất chính xác. Bộ làm sẵn rồi, các trường chỉ cần đánh tên tuổi, hạng tốt nghiệp, ngành học rồi in ra thôi. Trước đây các trường chọn người viết chữ đẹp viết tay lên bằng. Nhưng nhiều lúc người này mệt cứ viết sai hoài. Mỗi 1 cái bằng viết sai phải làm thủ tục hủy bằng rất phức tạp.


Bây giờ computerized nên mọi thứ được in. Công đoạn in cũng khá phức tạp. Các bạn IT ở phòng đào tạo phải gõ tên vào word rồi căn chỉnh, in thử vài mẫu. Khi nào OK hết mới dám in lên phôi. Do đó những chữ thầy góp ý như born on, the degree of batchlor, ranking, v.v. đều là do Bộ làm sẵn.


MD- sinh viên của thầy


http://tuanvietnam.vietnamnet.vn/2011-04-25-chuyen-phoi-bang-hay-the-dien-dai-hoc-dat-nuoc-