800 bức thư và câu chuyện tình của Đại văn hào Sêkhốp
(PL&XH) - Đại văn hào Nga nổi tiếng Antôn Sêkhốp được cả thế giới biết đến qua những thiên truyện ngắn đặc sắc, những vở kịch ông viết về tình yêu.
Nhưng câu chuyện tình hay hơn cả của ông lại là mối quan hệ giữa ông và Onga Lêônácđốpna Kníppe, nữ diễn viên sáng giá nhất của nhà hát Hàn lâm Nghệ thuật Mátxcơva.
800 bức thư trong 5 năm trời
Gần suốt 5 năm yêu và kể cả khi tiến tới hôn nhân, Sêkhốp đều phải sống xa vợ, dẫu có nhiều thiệt thòi nhưng cuộc hôn nhân của họ vẫn được duy trì nhờ 800 bức thư họ viết và gửi cho nhau. Họ gặp nhau tháng 9 năm 1898, lúc Sêkhốp đọc giới thiệu vở kịch mới "Chim hải âu" của ông. Lúc đó ông 38 tuổi, còn Onga vừa tròn 30 tuổi. Trong suốt những năm tháng ấy, Sêkhốp và Onga viết cho nhau mỗi người khoảng 400 bức thư. Những bức thư sau này được công bố bằng tiếng Nga và tiếng Anh. Những lá thư trao đổi của họ diễn ra vào thời kỳ lịch sử đối với Nhà hát Hàn lâm Nghệ thuật, khi nhà hát ra đời và dựng 4 vở kịch của Sêkhốp, mà vở nào Onga cũng thủ vai chính.
Hầu hết những bức thư trao đổi giữa họ đều đề cập đến nhiều biến cố trong cuộc đời. Chẳng hạn, việc Onga bị sẩy thai và đau ốm vào năm 1902, những ngày bình phục chậm chạp của nàng rồi tiếp đấy là việc sức khỏe của Sêkhốp suy sụp và tắt dần vào lúc ông viết vở "Vườn anh đào", vở kịch cuối cùng của ông được công diễn lần đầu tiên trên sân khấu nhà hát Hàn lâm Nghệ thuật vào tháng Giêng năm 1904. Họ ngừng viết thư cho nhau vào tháng 4 năm 1904, khi Sêkhốp trở về Mátxcơva để cùng Onga sang Đức, nơi ông qua đời ngày 2 tháng 7 năm 1904 tại Bađenvâyle.
Onga thường tranh thủ viết thư cho Sêkhốp hoặc là từ nhà hát (nàng thường nán lại nhà hát sau buổi diễn để viết thư cho ông), hoặc từ nhà riêng (sau khi đã mệt mỏi vì một tối vui nào đó kéo dài suốt đêm), hoặc trong lúc ngồi trên tàu hoả từ Ianta trở về Mátxcơva. Còn Sêkhốp thường viết thư cho nàng từ Ianta, vào những lúc hoặc là buồn nhớ vì cô đơn, hoặc khao khát mong được nghe tin từ nhà hát, hay khi những lúc bị cơn đau hành hạ.
Mặc dù mối quan hệ giữa họ đầy tính bi kịch, nhưng họ vẫn thư từ cho nhau, bởi việc trao đổi thư từ đã tiếp thêm sức sống cho cả hai. Onga là sợi dây mong manh duy nhất duy trì mối liên hệ giữa Sêkhốp với Mátxcơva và với Nhà hát mà ông xiết bao mong nhớ. Còn về phần Onga, nàng cố tìm mọi cách làm nhẹ bớt "tội lỗi" trước người chồng đang tàn dần mà nàng không có điều kiện sống bên cạnh để chăm nom, săn sóc. Hơn nữa, nàng hiểu rằng ông không chỉ là nhà viết kịch nổi tiếng nhất nước Nga mà còn bảo đảm thành công cho sự nghiệp diễn viên của nàng.
Nàng Onga của Đại văn hào Sêkhốp
Nội dung những bức thư có gì?
Tình trạng bệnh tật của Sêkhốp càng nặng thì những lá thư ông viết càng ngắn, nhiều bức ngắn đến nỗi chỉ như những bức điện tín, ví như có lần Sêkhốp chỉ viết có vẻn vẹn 1 câu "Hôm nay anh ăn súp và trứng, anh không thể chịu nổi thịt cừu nữa". Còn những lá thư của Onga thì cũng ngày càng tuyệt vọng hơn khi biết chồng mình đang bệnh nặng mà không thể ở bên để chăm sóc cho chồng "Em cảm thấy thật xấu hổ khi dám tự gọi mình là vợ anh". Mặc dù vậy, thư của cả hai đều rất dịu dàng âu yếm.
Onga viết thư đúng phong cách nàng thể hiện trên sân khấu: say đắm, nồng nhiệt, thường gọi Sêkhốp là "anh yêu", "anh thương mến", còn ông viết thư đúng như phong cách sống của ông, gọi nàng bằng đủ mọi kiểu khác nhau, chẳng hạn "Con mèo nhỏ của anh", "Con ngựa nhỏ của anh" chứ tuyệt nhiên không bao giờ ông gọi ra tên riêng "Onga" của nàng. Trong thời kỳ Sêkhốp mang bệnh chỉ có duy nhất một bức thư là ông dành hết tâm huyết, cố gắng kìm nén cơn đau về thể xác để viết những lời từ trong trái tim mình, một bức thư đã lột tả hết những cảm xúc chất chứa trong Sêkhốp bấy lâu mà chỉ dám bộc lộ với Onga qua từng con chữ:
"Giữa đêm dài anh thầm gọi tên Em
Để vơi đi nỗi niềm thương nhớ
Biết bao lần giữa đêm đông vắng lặng
Ngân vang lời tha thiết gọi tên Em".
Đó là nỗi lòng của anh trong những đêm xa vắng bóng hình em. Mỗi lá thư em đến mang lại cho anh một niềm vui không tả xiết. Nhưng rồi niềm vui đó lại qua đi, theo lá thư hồi âm của anh đến với em. Để cho anh ở lại nơi đây tiếp tục những ngày chờ thư em dài đằng đẵng.
Em yêu!. Giờ này em đã ngủ chưa?. Cứ mỗi tối Chủ nhật đến là anh lại hình dung ra em vừa ra khỏi rạp hát. Đang mệt nhoài với quảng đường xa cách và việc đầu tiên là hỏi xem có thư anh không?. Biết em luôn mong nhận được thư, nên anh mới viết những lá thư này gửi đi. Anh rất hiểu nỗi lòng em những lúc này. Nhớ thương, chờ đợi, trông mong, lo nghĩ.... đó là tâm trạng của những người xa cách người yêu. "Không có nỗi nhớ nào bằng nỗi nhớ người yêu" câu nói của ai đó đã lột tả hết nội tâm của những người đi xa khi tình yêu đã đến. Điều đó hoàn toàn đúng, dù ở đây anh cũng có rất nhiều niềm vui bên bạn bè và công việc. Song những niềm vui đó không thể gắn mãi với tâm hồn anh được. Nó chỉ là một phần thời gian nào đó mà thôi. Có lúc vui vì công việc hoặc vì những cái khác đã làm anh quên đi nỗi nhớ em. Nhưng rồi những lúc không có ai và dư âm của niềm vui đã qua đi thì nỗi nhớ em lại trỗi dậy. Từ khi chính thức nói lời yêu em và được em nhiệt tình đáp lại. Anh đã coi em như là một nửa cuộc đời anh. Trái tim anh cũng đã san cho em một nửa. Trong những ngày được ở bên em, anh đã cố gắng giữ mình để không xảy ra những chuyện đáng buồn. Anh không muốn tình yêu chỉ là sự lợi dụng hoặc là sự lãng mạn quá đáng. Vì suy nghĩ như vậy nên ngay cả đến nụ hôn nồng thắm anh cũng không dám. Vì thế, anh càng trân trọng và khao khát tình yêu. Càng mong muốn người yêu là của riêng mình, không ai có quyền đụng đến.
Thư viết đã dài, anh tạm dừng bút tại đây. Chúc em ngủ ngon, mơ nhiều mộng đẹp và luôn nhớ đến anh. Chờ thư em.
Hôn em, con mèo nhỏ của anh.
Không chỉ phải chống chọi với bệnh tật mà ngay cả trong công việc ngày càng không hề dễ dàng đối Sêkhốp, trong thư gửi Onga ông đã viết "Tài năng viết kịch của anh đã cạn dần". Nhờ các bức thư của nàng mà Sêkhốp biết được tin tức về các buổi diễn tập và công diễn. Những lá thư trao đổi giữa hai bên còn rọi ánh sáng vào bản tính bí ẩn của Sêkhốp...
Ông vốn không tha thiết lắm chuyện hôn nhân. Rất có thể bởi vì ông phải gánh quá nhiều trách nhiệm về tài chính trong nhiều năm trời, ông phải giúp đỡ về kinh tế cho gia đình đông đúc của ông. "Được, tôi sẽ lấy vợ nếu anh muốn thế" ông đã từng viết như vậy cho người chủ xuất bản của mình là Xuvôrin vào năm 1895.
Cũng vào năm đó, ông có quan hệ yêu đương với ít nhất là ba phụ nữ và một người trong số đó có thể đã trở thành nguyên mẫu nữ nhân vật chính trong vở "Chim hải âu". Nhưng chỉ đến khi gặp Onga Kníppe, Sêkhốp đã nhận được những gì ông muốn. Một số nhà viết tiểu sử Sêkhốp cho rằng cuộc hôn nhân của họ không thể lâu bền nếu như họ chung sống với nhau. "Tôi không có khả năng làm một việc phức tạp và khó hiểu như hôn nhân, và vai trò người chồng khiến tôi hoảng sợ", Sêkhốp đã từng viết như vậy.
Các nhà viết tiểu sử ông cũng cho rằng, cả Onga cũng sẽ không thoả mãn với cuộc sống đời thường của gia đình. Nhưng thực tế đã chứng mình điều ngược lại, nếu muốn có được một tình yêu đẹp thì hai bên đều phải đến với nhau bằng sự chân thành, chính tình yêu giữa Sêkhốp và Onga đã chứng minh cho điều đó, không đến với nhau bằng tất cả trái tim thì làm sao họ có thể gửi đến nhau những cánh thư chứa đựng nhiều xúc cảm đến vậy…