Tuy chưa từng một lần điện ảnh nước ta được xướng tên lên nhận giải Oscar nhưng cũng có 7 bộ phim Việt từng vinh dự được lựa chọn để đi dự liên hoan phim này.








Những cái tên từng vinh dự đại diện nền điện ảnh nước nhà đi tranh tài ở LHP Oscar gồm có: Mùi đu đủ xanh (1994), Mùa len trâu (2006), Chuyện của Pao (2007), Áo lụa Hà Đông (2008), Đừng đốt (2010), Khát vọng Thăng Long (2012) và Mùi cỏ cháy (2013).


Tuy con số này không nhiều nhưng các phim đều được đánh giá cao về chất lượng nội dung, mang nhiều ý nghĩa nhân văn sâu sắc. Và đặc biệt, với một nền điện ảnh còn non trẻ thì đây vẫn là những tác phẩm đáng để các nhà làm phim trong nước học hỏi.


1. Mùi cỏ cháy - dự Oscar lần thứ 85 (2013)
Mùi cỏ cháy (đạo diễn Nguyễn Hữu Mười) là bộ phim có đề tài lịch sử, chiến tranh và ca ngợi lòng quả cảm của những thanh niên trẻ Việt Nam trong thời kì kháng chiến. Phim gây chú ý khi được nhà thơ Hoàng Nhuận Cầm viết kịch bản dựa trên cuốn nhật ký Mãi Mãi Tuổi Hai Mươi của liệt sĩ Nguyễn Văn Thạc.


Trong phim, bốn sinh viên trường đại học Tổng hợp Hà Nội gồm Hoàng, Thành, Thăng, Long theo lệnh tổng động viên lên đường nhập ngũ năm 1971, được huấn luyện tốc hành và sau cùng đã tham gia chiến đấu tại Thành cổ Quảng Trị năm 1972. Tại đây, Thành, Thăng, Long đã hy sinh còn Hoàng may mắn sống sót trở về. Bộ phim được kể lại từ ký ức của Hoàng khi ông thăm lại chiến trường xưa.


Tháng 9/2012, Mùi cỏ cháy được Hội đồng tuyển chọn phim (thuộc Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) chọn làm đại diện cho Việt Nam tranh đề cử ở hạng mục Phim nói tiếng nước ngoài hay nhất tại Giải Oscar lần thứ 85. Tuy nhiên, phim đã không được Viện Hàn lâm nghệ thuật điện ảnh và khoa học Mỹ đưa vào danh sách xem xét đề cử tranh giải.


Trong nước, Mùi cỏ cháy từng được vinh danh với các giải thưởng: Bông sen Bạc tại Liên hoan phim Việt Nam lần thứ 17; 4 giải Cánh diều vàng tại Lễ trao giải Cánh diều Vàng 2011 gồm: Phim điện ảnh xuất sắc nhất, Âm nhạc xuất sắc (nhạc sỹ Đỗ Hồng Quân), Biên kịch xuất sắc (Hoàng Nhuận Cầm) và Quay phim xuất sắc nhất (Nghệ sĩ ưu tú Phạm Thanh Hà).


Ngoài ra, phim cũng được Tổng cục Chính trị (Bộ Quốc phòng) trao tặng bằng khen cho phim hay nhất về đề tài chiến tranh cách mạng.


2. Khát vọng Thăng Long - dự Oscar lần thứ 84 (2012)
Phim kể về cuộc đời của Lý Công Uẩn Lê Long Đĩnh từ lúc nhỏ cho đến khi Lý Công Uẩn lên làm vua và ban Chiếu dời đô. Trong phim, Lý Công Uẩn từng vào Hoa Lư phò Lê Hoàn rồi trở thành chỉ huy cấm vệ quân và bạn thân của Lê Long Đĩnh. Bộ phim cũng kể về mối tình tay ba giữa Lý Công Uẩn, Lê Long Đĩnh và ca nữ Dạ Hương.



Chia sẻ về vai diễn Lý Công Uẩn, Quách Ngọc Ngoan từng tiết lộ 1 chi tiết ít người biết: "Với tôi, những cảnh quay cưỡi ngựa là khó nhất. Tôi không có thời gian để tập cưỡi ngựa bởi 2 tháng tôi dành để tập võ. Trước khi quay, tôi chỉ được tập cưỡi ngựa có… 30 phút. Trong quá trình quay, tôi đã bị ngã ngựa tới 5 lần, 2 lần xỉu và 2 lần hỏng áo giáp.


Ngoài ra, phim quay trong thời tiết nóng hơn 40 độ C, diễn viên phần đông đều mặc áo giáp, đai nịt khắp người. Vừa nóng, vừa mệt, nhưng ai cũng hết sức cố gắng để phim hoàn thành kịp tiến độ… Dù vậy, tôi vẫn thấy mình thật may mắn khi vinh dự được đảm nhận một vai lớn như thế".


Khát vọng Thăng Long từng giành một số giải thưởng lớn trong nước, gồm Giải Cánh diều bạc 2010 cho phim nhựa xuất sắc; 2 Giải Cánh diều vàng 2010 cho Đạo diễn xuất sắc (đạo diễn Lưu Trọng Ninh) và Nam diễn viên chính xuất sắc (Vũ Đình Toàn trong vai Lê Long Đĩnh).


3. Đừng đốt - dự Oscar lần thứ 82 (2010)
Đạo diễn Đặng Nhật Minh cho biết, ngay từ khi cuốn Nhật ký Đặng Thùy Trâm xuất bản, ông đã ấp ủ dự định làm phim dựa trên cuốn sách này. Đừng đốt là một nén hương tưởng niệm Đặng Thùy Trâm, nữ bác sĩ đã hy sinh vì Tổ quốc trong cuộc kháng chiến chống Mỹ.


Phim lấy bối cảnh tại một bệnh xá bị bỏ quên trong rừng. Bác sĩ Thùy cùng hai y tá được phân công ở lại trông nom những thương binh quá nặng. Ðồng đội ra đi với lời hẹn ba ngày sau quay lại đón nhưng điều này đã không thành sự thật. Giữa rừng nhiệt đới với mưa bom bão đạn, cô bác sĩ trẻ người Hà Nội ngồi nhớ nhà, nhớ mẹ, nhớ người yêu, cô viết lại về những trận bom và những nỗi đau mình phải chứng kiến.


Các giải thưởng mà Đừng Đốt từng đạt được: Giải Bông Sen Vàng tại Liên hoan phim Việt Nam lần thứ 16 năm 2009; 6 Cánh Diều Vàng năm 2010, gồm: Phim nhựa xuất sắc nhất, Nữ diễn viên chính xuất sắc (Minh Hương), Đạo diễn xuất sắc (Đặng Nhật Minh), Họa sĩ xuất sắc (Phạm Quốc Trung), Âm thanh xuất sắc và Phim do khán giả bình chọn.


4. Áo lụa Hà Đông - dự Oscar lần thứ 80 (2008)
Là một tác phẩm của đạo diễn Lưu Huỳnh, Áo lụa Hà Đông lấy bối cảnh những năm 1950, dưới sự đàn áp của thực dân Pháp, miền Bắc lâm vào thời loạn lạc. Đôi vợ chồng Gù (Quốc Khánh) và Dần (Trương Ngọc Anh) cũng theo dòng người di cư từ Bắc vào Nam để đi tìm một tương lai tươi sáng hơn. Nhưng do đói khổ, lại vừa đúng lúc Dần hạ sinh đứa con đầu lòng, hai vợ chồng đành phải dừng chân tại Hội An. Từ đó, họ gắn bó với mảnh đất này như quê hương thứ hai...


Chia sẻ về cảnh nóng trong phim, Trương Ngọc Ánh từng nói: "Chúng tôi quay cảnh nóng của Áo lụa Hà Đông trong 3 đêm. Tôi cảm thấy thực sự khổ sở với cảnh này vì nó không hề nóng mà ngược lại rất lạnh. Trời thì rét mà chúng tôi phải quay cảnh đó trong đêm, dưới làn nước giả mưa. Tôi và anh Quốc Khánh phải tập từ cái chân phải cọ vào nhau như thế nào, đùi để ra sao, cái tay làm thế nào. Chúng tôi lạnh cóng cả người nhưng vẫn phải làm cho nhuần nhuyễn với từng góc quay. Đóng xong tôi phải kêu lên với đạo diễn rằng, cảnh nóng gì mà khiến người ta lạnh lẽo quá".


Áo lụa Hà Đông từng giành các giải thưởng: Giải bình chọn của khán giả dành cho đạo diễn Lưu Huỳnh tại LHP quốc tế Busan 2006; 5 giải Cánh diều vàng 2006, gồm: Phim truyện nhựa xuất sắc nhất, Đạo diễn phim nhựa xuất sắc cho Lưu Huỳnh, Nam diễn viên chính xuất sắc cho Quốc Khánh, Quay phim xuất sắc và Âm thanh xuất sắc.


5. Chuyện của Pao - dự Oscar lần thứ 79 (2007)
Chuyện của Pao là phim truyện nhựa được chuyển thể từ truyện ngắn Tiếng đàn môi sau bờ rào đá của Đỗ Bích Thúy do Ngô Quang Hải viết kịch bản và đạo diễn. Phim lấy bối cảnh cuộc sống của người H’mông tại vùng núi phía Bắc.


Toàn bộ diễn biến của phim được phát triển theo lời kể của nhân vật chính là Pao (Đỗ Hải Yến thủ vai). Pao là một cô gái hồn nhiên, luôn thắc mắc về những gì xảy ra trong gia đình mình: Sao mẹ già bỗng mất tích bên dòng suối? Sao mẹ đẻ lại không ở cùng hai chị em Pao? Đi tìm nguồn cơn câu chuyện cũng là hành trình mà Pao lần giở được những bí mật mà các bà mẹ của cô cũng như chính cô luôn chôn giấu.


Chuyện của Pao từng giành các giải thưởng: Giải đặc biệt tại Liên hoan phim Châu Á - Thái Bình Dương năm 2006; Giải Bông Sen Bạc tại Liên hoan phim Việt Nam lần thứ 15; 4 giải Cánh diều vàng năm 2005 gồm: Phim điện ảnh hay nhất, Nữ diễn viên chính xuất sắc nhất (Đỗ Thị Hải Yến vai Pao), Nữ diễn viên phụ xuất sắc nhất (Như Quỳnh vai mẹ già của Pao) và Quay phim xuất sắc nhất.


6. Mùa len trâu - dự Oscar lần thứ 78 (2006)
Mùa len trâu là bộ phim đầu tay của đạo diễn Việt kiều Nguyễn Võ Nghiêm Minh, có kinh phí tới hơn 1 triệu USD. Chuyện phim dựa trên tác phẩm Mùa len trâu trong tập truyện Hương rừng Cà Mau của nhà văn Sơn Nam, kể về cuộc sống của những người nông dân miền Nam đầu thế kỷ 20. Mỗi khi mùa mưa về, nước tràn ngập mọi nơi, những người làm nghề len trâu lại phải đưa trâu đi tìm cỏ để sống qua mùa lũ.


Nội dung chính của phim xoay quanh quá trình trưởng thành của một chàng trai, từ lúc còn thiếu niên cho tới khi thành một người đàn ông chững chạc qua những mùa len trâu, trong một môi trường mà cả thiên nhiên lẫn con người đều khá hoang dã...


Mùa len trâu từng nhận được nhiều giải thưởng quốc tế, gồm: Giải đặc biệt ở LHP Locarno, Thụy Sĩ; Giải đạo diễn xuất sắc nhất ở LHP Chicago, Mỹ; Giải cao nhất, Grand prix của LHP Amiens, Pháp và Giải đặc biệt của LHP Amazonas, Brazil.


7. Mùi đu đủ xanh - dự Oscar lần thứ 66 (1994)
Mùi đu đủ xanh là một trong những bộ phim thành công nhất của đạo diễn Việt kiều Trần Anh Hùng. Bộ phim nói về Mùi (Lư Mẫn Sang đóng khi bé và Trần Nữ Yên Khê đóng lúc lớn), một cô bé 10 tuổi đi ở cho một gia đình buôn vải ở Sài Gòn khoảng những năm 1950. Dù chịu nhiều vất vả, cực nhọc nhưng Mùi vẫn giữ được sự trong trẻo, ngây thơ, bình dị của tâm hồn cô bé Việt Nam.


Sau này, lúc trở thành một thiếu nữ xinh đẹp, gặp gỡ và yêu Khuyến, một nhạc công dương cầm, bạn cũ của cậu chủ, cô vẫn giữ được những nét đẹp thánh thiện như thế. Tình yêu đẹp nảy nở tự nhiên và sau này Mùi trở thành vợ Khuyến.


Mùi đu đủ xanh có thể nói chính là tác phẩm định hình cho phong cách phim Trần Anh Hùng sau này: chậm rãi, sâu lắng, nhiều ẩn khuất, ẩn dụ. Bộ phim được cho là thành công rực rỡ khi khắc họa thành công vẻ đẹp tâm hồn người Việt Nam: truyền thống và thuần khiết.


Mùi đu đủ xanh lọt được vào vòng đề cử cuối cùng giải Phim nước ngoài hay nhất ở Oscar 1994 nhưng không giành được giải. Phim cũng chiến thắng hạng mục Phim đầu tay hay nhất ở LHP Cesar 1994; Giải Camera vàng và giải Trẻ tại LHP Cannes năm 1993.


Theo Huyền Trang/Baodatviet.vn


http://songtre.baodatviet.vn/index.php/chuyen-muc/phim/7-phim-viet-tung-tranh-giai-oscar.html