Melanin đóng vai trò rất quan trọng trong việc bảo vệ da chống lại ánh sáng cực tím. Nó cũng tạo ra màu da và một số khía cạnh của kiểu hình. Tuy nhiên, tích tụ melanin bất thường có thể trở thành một vấn đề thẩm mỹ. Do đó, mỹ phẩm làm trắng hoặc làm sáng được sử dụng rộng rãi để phòng ngừa và điều trị tăng sắc tố không đều màu.
Nám da (Melasma) là một chứng tăng sắc tố thường gặp trên vùng da tiếp xúc với ánh nắng mặt trời, thường xuyên xảy ra trên khuôn mặt. Nó đặc biệt phổ biến ở phụ nữ ở độ tuổi 30 và 40, đặc biệt là ở Châu Á. Phơi nhiễm tia cực tím mãn tính (UV), các yếu tố di truyền và hoóc môn giới tính thường được cho là nguyên nhân liên quan đến sự xuất hiện của nám. Tuy nhiên, sinh lý bệnh học của Nám vẫn chưa được làm sáng tỏ đầy đủ.
Các biểu hiện mô học của Nám Melasma hiện diện trong lớp biểu bì, mạng sợi ngoại bào và trung bì. Ngoài các sắc tố biểu bì, các phát hiện bệnh lý của melasma bao gồm sự bất thường của mạng lưới sợi ngoại bào (ECM), đặc biệt là hiện tượng thoái hóa sợi đàn hồi do ánh mặt trời (lão hóa do ánh sáng solar elastosis). Màng đáy bị phá vỡ đã được mô tả trong vùng Nám với tỷ lệ thay đổi. Trong lớp trung bì sự gia tăng các mao mạch và tăng số lượng của các Tế bào Mast đã được quan sát, cho thấy các nhân tố của da có vai trò quan trọng trong quá trình hình thành Nám, mặc dù thực tế rằng, Nám melasma được đặc trưng bởi sự tăng sắc tố ở biểu bì.
I. Những khám phá về Mô học biến thể của Melasma
1. Sự bất thường trong mạng sợi ngoại bào (ECM) – hiện tượng thoái hóa sợi đàn hồi do ánh sáng
Mặc dù Melasma được đặc trưng bởi sắc tố da ở biểu bì, nhưng các bất thường ở mạng sợi liên kết ngoại bào (ECM) cũng được quan sát. Hiện tượng thoái hóa sợi đàn hồi Elastin do ánh sáng mặt trời, sự tích lũy các các mô đàn hồi bất thường ở lớp trung bì do tiếp xúc với ánh nắng kéo dài – một quá trình được gọi là Lão hóa do ánh sáng (photoaging) – đã được tả thường xuyên trong da vùng da bị Nám- 83% đến 93% bệnh nhân bị nám được thể hiện các mức độ khác nhau về lão hóa mô đàn hồi với một hình dạng bất thường và không đều của sợi Elastin trong nghiên cứu trước đây.
Mức độ cao tình trạng lão hóa mô đàn hồi do ánh sáng trong Da nám, mặc dù có những thay đổi, cho thấy sự lão hóa do ánh sáng đóng một vai trò quan trọng trong sự phát triển của Nám da.
Bức xạ cực tím B (UVB) thúc đẩy các tế bào sừng keratinocytes kích thích sự tăng sinh và phát triển melanocyte bằng cách tiết ra yếu tố tế bào gốc (SCF), yếu tố tăng trưởng nguyên bào sợi cơ bản (bFGF), interleukin-1, endothelin-1, kích thích tổng hợp oxide nitric, một loại hormone kích thích α- melanocyte, một hoocmon adreno-corticotropic và prostaglandin E2. Hơn nữa, tổn hại do ánh nắng mặt trời có thể kích hoạt các cytokine hình thành melanin, bao gồm SCF và nhân tố tăng trưởng tế bào gan, từ các nguyên bào sợi da, do đó ảnh hưởng đến sự phát triển của hiện tượng tăng sắc tố trong lớp biểu bì.
2. Sự phá vỡ lớp màng đáy
Những bất thường trong màng đáy của da Nám đã được mô tả trong một số nghiên cứu.
Ví dụ, sự thoái hóa của tế bào gốc và sự thoái hóa hốc bào trong lớp màng đáy được báo cáo là 3,9% (3/76) trong các mẫu da bị Nám. Các melanocytes lơ lửng liên kết với các bất thường của màng đáy đã được chứng minh là một đặc điểm đặc trưng của melasma. Những phát hiện này cho thấy sự phá vỡ màng đáy là một phát hiện quan trọng bổ sung cho sự phát hiện ra Nám.
D- PAS là một chất nhuộm màu hóa học nổi tiếng cho màng đáy. Collagen tuýp IV là thành phần chính của lớp màng đáy. Mặc dù có thể có một sự thay đổi rất lớn về sự gián đoạn trong lớp màng đáy về lý luận dựa trên dân số nghiên cứu (3% đến 95,5%), sự gián đoạn màng đáy là một phát hiện quan trọng vì nó cho thấy mối liên quan đến sự phơi trần da dưới tia UV. Trong quá trình tiếp xúc với tia UV mãn tính, nồng độ cao của matrixoproteinase (MMP) -2 và MMP-9 làm suy giảm collagen IV và collagen loại VI trong da, gây ra sự phá vỡ lớp màng đáy. Cần phải có những nghiên cứu sâu hơn để xác nhận tỷ lệ của sự phá vỡ này.
Sự phá vỡ lớp màng đáy tạo điều kiện cho các tế bào melanocyte và melanin đi vào trong tầng trung bì, có thể xuất hiện như dạng melanin tự do hoặc thể melanophage thường thấy ở trung bì trong da bị NÁM. Do đó, melasma thường có tính chống lại điều trị & có khả năng tái phát cao. Sự phá vỡ lớp màng đáy là một nguyên nhân bổ sung cho sự tái phát Nám melasma, một công nghệ phục hồi màng đáy sẽ là cần thiết để kiểm soát lâu dài về Tình trạng Nám.
3. Tăng sự hình thành vi mạch
Các dẫn chứng thu thập được đã chứng minh rằng số lượng các mạch máu, kích cỡ của mạch và mật độ của mạch là lớn hơn trong làn da Nám bị tổn thương hơn so với da tổn thương thông thường.
Một nghiên cứu về mô miễn dịch học đối với kháng nguyên có liên quan đến yếu tố VIIIa đã chứng minh sự gia tăng tổng thể 68,75% trong vùng da Nám bị giãn so với da bình thường
Vì sự gia tăng hình thành vi mạch được coi là một sự thay đổi đặc trưng của quá trình lão hóa, Nám da được coi là một kiểu hình độc nhất của quá trình lão hóa do ánh sáng trong suốt tiến trình lão hóa nói chung chứ không phải chỉ là rối loạn sắc tố da. Do đó, dựa trên lý luận này, việc chống lão hóa và chống giãn mạch cũng nên được xem xét cho điều trị Nám melasma.
4. Tăng Số lượng tế bào Mast
Các tế bào mast thường quan sát thấy nhiều hơn ở da Nám so với da không tổn thương, đặc biệt là ở vùng da đàn hồi. Số lượng tế bào Mast trong da Nám tổn thương cao hơn đáng kể so với da tổn thương thông thường (173% ± 57% so với 145% ± 57 %, p = 0,04). Bằng phương pháp miễn dịch hóa học, số lượng tế bào mast phát hiện là 58 ± 39,9 tế bào/mm2 trong da bị Nám, so với 37 ± 28,8 tế bào/mm2 trong da tổn thương thông thường (p
Mặc dù vai trò của các tế bào mast trong sự phát triển của Nám không rõ ràng, dựa trên một vài nghiên cứu trước đó, histamine đã được chứng minh là nhân tố hoạt động trong sự tăng hình thành melanin. Sự phóng thích histamine trong tế bào Mast của da người được tăng lên khi phản ứng với tia cực tím
Histamine kích thích sự tăng sinh và di chuyển của tế bào Melanocyte. Hoạt tính tạo sắc tố của histamine được trung gian bởi các thụ thể H2 thông qua sự kích hoạt protein kinase A. Yếu tố biệt hóa tăng trưởng-15, một thành viên của nhân tố tăng trưởng chuyển hóa-β (TGF-β), gần đây đã cho thấy chúng đóng một vai trò trong quá trình tạo melain được kích thích bởi histamine. Vì vậy, các tế bào mast có thể khơi mào sắc tố, là một đặc điểm chính của Nám.
Hơn nữa, mối quan hệ giữa các tế bào Mast và Lão hóa do ánh sáng đã được theo dõi trong một số nghiên cứu (Hình 1). Những phát hiện này chỉ ra rằng các tế bào Mast đóng một vai trò quan trọng trong quá trình Lão hóa da gây ra do tia UV gây ra và có liên quan đến tình trạng thoái hóa sợi đàn hồi do ánh sáng mặt trời, phá vỡ màng đáy, tất cả đều là những đặc tính nổi bật của Nám-Melasma.
Biểu đồ 1. Vai trò của Tế bào Mast (Dưỡng bào) trong quá trình Tổng hợp sắc tố & lão hóa do Ánh sáng.