Một người bình thường đủ tuổi trưởng thành với đầy đủ nhận thức khi gây ra tội đều phải chịu sự trừng phạt theo quy định của Bộ luật hình sự hiện hành.


Có vay thì phải có trả, gây ra tội thì phải đền tội. Đó là quy luật tất yếu, chưa tính đến quy định pháp luật hình sự hiện hành đề cập như thế nào. Nhưng sẽ ra sao đây khi người gây ra tội thuộc trường hợp được miễn tội?


Mới đây nhất, cách đây một tuần, vào ngày 10/04/2019, đối tượng Lù Mí Mua (sinh năm 1991) dẫn theo 2 con ruột là Say và Lềnh đi xe máy từ nhà xuống xã Hữu Vinh, thuộc huyện Yên Minh, tỉnh Hà Giang. Khi đến thôn Khai Hoang Bản Vàng, thuộc xã Hữu Vinh, cách nhà khoảng 15 km, thì Lù Mí Mua đã siết cổ con trai lớn rồi dùng búa mang theo từ trước bổ vào đầu đứa con trai nhỏ. Sau khi thực hiện xong, Mua đã đến thôn Khai Hoang II và dùng dao tấn công bé Diệu (sinh năm 2004) khiến nạn nhân bị thương ở phần bụng. May mắn là Say và Lềnh đã được cấp cứu kịp thời, và qua cơn nguy kịch (Say chỉ bị hôn mê, còn Lềnh trước đó bị lún hộp sọ). Được biết trước khi thực hiện hành vi này, Mua đã cãi nhau, đánh vợ và dùng dây thừng siết cổ con trai lớn.


webtretho


Ảnh trái: Lù Mí Mua tại Cơ quan Điều tra. Ảnh phải: Ảnh minh họa. Nguồn: Internet



Ngay sau khi nhận được tin báo từ người dân, Công an huyện Yên Minh đã nhanh chóng tạm giữ đối tượng Lù Mí Mua để điều tra về hành vi giết người. Qua quá trình lấy lời khai ban đầu, do đối tượng có dấu hiệu thần kinh không bình thường nên cơ quan chức năng đã tạm thời đưa đi điều trị tại Bệnh viện Đa khoa khu vực Yên Minh.


Yếu tố thần kinh không bình thường của các đối tượng gây án, đặc biệt với các tội giết người, cố ý gây thương tích hay thậm chí là hiếp dâm... là yếu tố đáng lo ngại nhất với nhiều người.


Bởi ai cũng thừa biết rằng, nếu trong lúc gây án, người gây án đang trong tình trạng bị mắc bệnh tâm thần, hoặc các bệnh khác làm mất khả năng nhận thức, điều khiển hành vi của mình thì sẽ được loại trừ trách nhiệm hình sự. Vấn đề này cũng đã được đề cập trong Bộ luật hình sự năm 2015, sửa đổi bổ sung năm 2017. Nhưng để thuộc trường hợp loại trừ trách nhiệm hình sự này không phải là chuyện đơn giản, bởi vì sau khi gây án, nếu có dấu hiệu, người này sẽ được đưa đến Trung tâm Giám định Tâm thần để thực hiện giám định nhằm kiểm tra về tình trạng không nhận thức, điều chỉnh hành vi của mình. Khi đã có kết quả giám định tâm thần, kết quả miễn trách nhiệm hình sự là điều đương nhiên.


Nhưng mà cũng từ đây, nỗi lo hiểm họa từ người mắc bệnh tâm thần gây ra cho người thân và những người khác trong xã hội với nhiều người tăng lên cao.


Vụ án nêu trên không phải là mới, đã từng có rất nhiều sự việc xảy ra, mà đau lòng nhất vẫn là những cái chết do chính người mắc bệnh tâm thần gây ra cho người thân mình (mẹ giết con, cha giết con...), nhưng liệu sau bao nhiêu phen, những người có hoàn cảnh tương tự, có người thân bị mắc bệnh tâm thần có rút ra được bài học kinh nghiệm, quản lý chặt chẽ người mắc bệnh tâm thần không?


Khi xảy ra các vụ án nghiêm trọng, thì người có trách nhiệm giám hộ sẽ phải chịu trách nhiệm gì? Về mặt trách nhiệm dân sự, phải bồi thường thiệt hại thì người giám hộ đương nhiên phải thực hiện, chỉ trừ khi người mắc bệnh tâm thần gây thiệt hại khi đang ở trong bệnh viện thì bệnh viện trực tiếp quản lý phải bồi thường thiệt hại xảy ra theo quy định của Bộ luật dân sự năm 2015. Còn về mặt trách nhiệm hình sự, có lẽ đến giờ, theo quy định của Bộ luật hình sự hiện hành, người giám hộ của người mắc bệnh tâm thần dẫn đến mất khả năng nhận thức, làm chủ hành vi của mình sẽ không phải chịu trách nhiệm hình sự.


Liệu rằng, đâu là cách để hạn chế tình trạng người mắc bệnh tâm thần, mất khả năng nhận thức, làm chủ hành vi của mình gây án?


Xét về thực tế, nhiều gia đình cho rằng nếu để bệnh nhân ở các bệnh viện tâm thần thì e là bệnh sẽ ngày càng nặng thêm, nên có dấu hiệu thuyên giảm thì được xin về nhà ở cùng với gia đình, có liệu trình, điều trị thuốc hẳn hoi. Nhưng lỡ một ngày bệnh cũ tái phát, thuốc dùng không có tác dụng... người này có các hành vi gây nguy hiểm cho người khác sẽ như thế nào?


Theo các bạn, có cần phải thiết lập hành lang pháp lý quy định rõ về trách nhiệm liên đới của người giám hộ trong trường hợp người mắc bệnh tâm thần, không có khả năng nhận thức, làm chủ hành vi của mình gây án không?