Meta và YouTube bị tòa án xác định phải chịu trách nhiệm, bồi thường hàng triệu USD vì thiết kế nền tảng gây nghiện, khiến một cô gái 20 tuổi chịu tổn hại sức khỏe tinh thần.
Phía nguyên đơn ăn mừng sau chiến thắng hôm 25/3. Ảnh: Reuters
Ngày 25/3, bồi thẩm đoàn tại Los Angeles phán quyết Instagram (thuộc Meta) và YouTube (thuộc Google) phải chịu trách nhiệm về những tổn hại mà nguyên đơn Kaley phải gánh chịu. Tổng mức bồi thường lên tới 6 triệu USD (khoảng 156 tỷ đồng), trong đó Meta chịu 4,2 triệu USD và Google 1,8 triệu USD.
Theo hồ sơ vụ kiện, Kaley bắt đầu sử dụng YouTube từ năm 6 tuổi và Instagram từ năm 9 tuổi. Đến tuổi thiếu niên, cô đã đăng hàng trăm video, tạo nhiều tài khoản mạng xã hội và có thời điểm dành tới 16 giờ mỗi ngày để lướt Instagram.
Ông chủ Meta, Mark Zuckerberg. Ảnh: NY Post
Nguyên đơn cho rằng các nền tảng này được thiết kế có chủ đích để gây nghiện, với các tính năng như cuộn vô hạn, tự động phát video và thông báo liên tục nhằm giữ chân người dùng càng lâu càng tốt. Những yếu tố này khiến cô rơi vào trạng thái phụ thuộc, dẫn đến trầm cảm, lo âu, rối loạn hình thể và cả ý nghĩ tự làm hại bản thân.
Đây được xem là vụ kiện mang tính bước ngoặt khi không tập trung vào nội dung trên nền tảng mà nhắm trực tiếp vào thiết kế sản phẩm. Cách tiếp cận này giúp nguyên đơn vượt qua rào cản pháp lý lâu nay theo Điều 230 của Đạo luật Truyền thông Mỹ, vốn bảo vệ các công ty công nghệ khỏi trách nhiệm với nội dung do người dùng đăng tải.
Mark Zuckerberg tuyên thệ tại tòa khi lấy lời khai. Tranh: Reuters
Tại phiên tòa, lần đầu tiên các lãnh đạo công nghệ, trong đó có Mark Zuckerberg, phải ra làm chứng về cách vận hành nội bộ và cơ chế giữ chân người dùng của các nền tảng.
Luật sư của Kaley lập luận rằng các ứng dụng hoạt động như "kẹo ngọt cho não", khai thác điểm yếu tâm lý của người trẻ để tối đa hóa thời gian sử dụng. Trong khi đó, phía bị đơn phản bác, cho rằng những vấn đề của nguyên đơn xuất phát từ hoàn cảnh cá nhân và gia đình, không phải do nền tảng.
Dù số tiền bồi thường không lớn so với quy mô của các "ông lớn" công nghệ, giới chuyên gia nhận định phán quyết này có thể mở đường cho làn sóng kiện tụng mới. Hiện đã có hơn 3.000 vụ kiện tương tự đang chờ xử lý tại các tòa án ở California.
Hơn 3.000 vụ kiện tương tự về nghiện mạng xã hội đang chờ giải quyết ở California, Mỹ. Ảnh minh họa: CA Post
Sau phán quyết, Meta tuyên bố "không đồng ý và đang xem xét các bước pháp lý tiếp theo", trong khi Google cũng cho biết sẽ kháng cáo, khẳng định YouTube là nền tảng được xây dựng có trách nhiệm.
Làm sao để tự cai nghiện mạng xã hội
Nhiều gia đình có con gặp vấn đề liên quan đến mạng xã hội đã bày tỏ sự ủng hộ với kết quả vụ kiện, cho rằng đây là tín hiệu cho thấy các công ty công nghệ bắt đầu phải chịu trách nhiệm rõ ràng hơn với tác động của sản phẩm đối với người dùng trẻ.
Trong thời đại số, mạng xã hội đã trở thành một phần quen thuộc trong cuộc sống. Tuy nhiên, việc sử dụng quá mức các nền tảng như Facebook, TikTok hay Instagram có thể khiến nhiều người rơi vào trạng thái “nghiện” mà không nhận ra. Để tự cai nghiện mạng xã hội, điều quan trọng là cần có sự chủ động và kiên trì thay đổi thói quen.
Bước đầu tiên là nhận thức rõ vấn đề. Hãy tự hỏi bạn đang dành bao nhiêu thời gian mỗi ngày cho mạng xã hội, và nó mang lại giá trị gì. Nếu bạn thường xuyên lướt vô thức, mất tập trung vào công việc hoặc cảm thấy mệt mỏi sau khi sử dụng, đó là dấu hiệu cần điều chỉnh.
Tiếp theo, hãy đặt giới hạn thời gian sử dụng. Bạn có thể bắt đầu bằng cách giảm dần, ví dụ từ 3–4 giờ xuống còn 1–2 giờ mỗi ngày. Nhiều điện thoại hiện nay có tính năng theo dõi và giới hạn thời gian sử dụng ứng dụng, giúp bạn kiểm soát tốt hơn.
Một cách hiệu quả khác là loại bỏ các yếu tố gây “nghiện”. Hãy tắt thông báo không cần thiết, đặc biệt là thông báo từ các ứng dụng giải trí. Điều này giúp bạn tránh bị cuốn vào việc kiểm tra điện thoại liên tục. Ngoài ra, bạn cũng có thể sắp xếp lại màn hình, đưa các ứng dụng mạng xã hội ra vị trí khó truy cập hơn.
Thay thế thói quen cũ bằng hoạt động tích cực cũng rất quan trọng. Khi có thời gian rảnh, thay vì cầm điện thoại, bạn có thể đọc sách, tập thể dục, học kỹ năng mới hoặc gặp gỡ bạn bè ngoài đời. Những hoạt động này không chỉ giúp giảm phụ thuộc vào mạng xã hội mà còn cải thiện sức khỏe tinh thần.
Bên cạnh đó, hãy thử “detox” mạng xã hội trong một khoảng thời gian nhất định, như một ngày hoặc một tuần. Ban đầu có thể khó khăn, nhưng bạn sẽ dần nhận ra mình có nhiều thời gian hơn và tâm trí cũng nhẹ nhàng hơn.
Cuối cùng, đừng quá khắt khe với bản thân. Việc thay đổi thói quen cần thời gian. Chỉ cần bạn ý thức và từng bước điều chỉnh, việc kiểm soát mạng xã hội sẽ trở nên dễ dàng hơn, giúp bạn cân bằng cuộc sống một cách lành mạnh.