Gần 9.000 phụ nữ tại TP HCM nhận 3-5 triệu đồng vì sinh đủ hai con trước 35 tuổi, giữa bối cảnh tỷ lệ sinh của siêu đô thị 14 triệu dân đang ở mức thấp nhất cả nước.
Sáng 17/4, ông Phạm Chánh Trung, Chi cục trưởng Dân số TP HCM, thông báo thành phố đã chuyển khoản thưởng 5 triệu đồng mỗi người cho 1.310 bà mẹ sinh đủ hai con từ ngày 1/9/2025 đến nay. Quy định áp dụng rộng rãi trên toàn địa bàn TP HCM mới, bao gồm cả các khu vực vừa sáp nhập từ Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu.
Trẻ em tại trường tiểu học ở TP HCM. Ảnh: Quỳnh Trần
Trong khi đó, 7.650 phụ nữ khác nhận mức 3 triệu đồng do sinh con thứ hai trong giai đoạn từ cuối năm 2024 đến hết tháng 8/2025. Tuy nhiên, khoản tiền 3 triệu đồng này chỉ dành cho người dân ở khu vực TP HCM cũ, không bao gồm các địa bàn mới sáp nhập.
Chính quyền thành phố chi tiền khuyến khích các gia đình sinh thêm con vì tỷ suất sinh, tức số con trung bình của một phụ nữ trong độ tuổi sinh đẻ, hiện chỉ đạt 1,51. Dù con số này tăng nhẹ so với mức 1,43 của năm 2024, ông Huỳnh Minh Chín, Phó giám đốc Sở Y tế TP HCM, đánh giá đây vẫn là mức báo động đỏ.
"Mức sinh rớt xuống quá thấp đang đe dọa trực tiếp đến nguồn nhân lực tương lai, đẩy nhanh tốc độ già hóa dân số và đặt ra thách thức khổng lồ cho sự phát triển bền vững", ông Chín nói. Thực tế, thành phố hiện có hơn 1,57 triệu người cao tuổi, chiếm 11,4% tổng dân số, với tuổi thọ bình quân lên tới 76,7 tuổi, cao hơn mức chung của cả nước.
Nhiều quốc gia châu Á và châu Âu hiện cũng đổ hàng tỷ USD vào các chương trình thưởng tiền mặt nhằm giải quyết tình trạng thiếu hụt trẻ sơ sinh. Hàn Quốc và Singapore đi đầu xu hướng này khi chuyển thẳng hàng nghìn USD vào tài khoản các cặp vợ chồng ngay sau khi họ đón thành viên mới. Tại châu Âu, chính phủ Hungary thậm chí xóa toàn bộ thuế thu nhập cá nhân trọn đời cho những bà mẹ đẻ từ 4 con trở lên.
Tuy nhiên, hàng loạt nghiên cứu nhân khẩu học toàn cầu chứng minh các khoản tiền thưởng một lần chỉ tạo ra tác động tăng sinh ngắn hạn chứ không thể đảo ngược đà suy giảm. Thực tế, những gói hỗ trợ tài chính này chưa đủ sức xóa bỏ nỗi ám ảnh của người trẻ về áp lực chi phí giáo dục đắt đỏ, giá nhà leo thang và môi trường làm việc thiếu linh hoạt.
Bên cạnh tiền thưởng, từ ngày 15/4 đến 30/5/2026, ngành y tế đưa trực tiếp các dịch vụ khám sức khỏe tiền hôn nhân, tầm soát trước sinh và lập hồ sơ y tế người cao tuổi xuống 168 xã, phường. Thai phụ và người cao tuổi, đặc biệt là các hộ khó khăn, dễ dàng tiếp cận dịch vụ ngay tại nơi cư trú thay vì phải lên bệnh viện tuyến trên.
Chương trình này giúp các cặp vợ chồng chuẩn bị tốt nhất về nền tảng sức khỏe và tài chính khi quyết định sinh con, đón đầu Luật Dân số mới sẽ chính thức có hiệu lực từ ngày 1/7/2026.
Các chính sách khuyến sinh (đẻ) ở việt nam hiện nay
Trong bối cảnh mức sinh tại Việt Nam có xu hướng giảm, đặc biệt ở các đô thị lớn, Nhà nước đã và đang triển khai nhiều chính sách khuyến sinh nhằm duy trì mức sinh thay thế và bảo đảm nguồn nhân lực cho tương lai. Những chính sách này không chỉ dừng lại ở việc vận động mà còn bao gồm các hỗ trợ cụ thể về kinh tế, y tế và xã hội.
Trước hết, định hướng lớn nhất hiện nay là khuyến khích các cặp vợ chồng sinh đủ hai con. Theo các chương trình dân số mới, mục tiêu là duy trì mức sinh thay thế (khoảng 2,1 con/phụ nữ) trên phạm vi toàn quốc. Điều này đánh dấu sự chuyển đổi quan trọng từ chính sách “kế hoạch hóa gia đình” trước đây sang “dân số và phát triển”, tức là không còn hạn chế sinh mà khuyến khích sinh hợp lý.
Một trong những điểm đáng chú ý là các chính sách hỗ trợ tài chính. Nhiều địa phương đã triển khai thưởng tiền hoặc hỗ trợ chi phí cho phụ nữ sinh đủ hai con, đặc biệt là trước 35 tuổi. Ví dụ, có nơi hỗ trợ từ 1 đến 3 triệu đồng cho mỗi trường hợp, hoặc hỗ trợ chi phí khám thai, sinh nở và sàng lọc trước sinh. Trong thời gian tới, theo Luật Dân số 2025, các chính sách hỗ trợ tài chính này sẽ được áp dụng rộng rãi hơn trên toàn quốc.
Bên cạnh hỗ trợ tiền mặt, các chính sách khuyến sinh còn gắn với phúc lợi xã hội. Nhà nước định hướng kết hợp chính sách dân số với các lĩnh vực như nhà ở, việc làm, giáo dục và y tế nhằm giảm áp lực chi phí nuôi con. Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh chi phí sống tại đô thị ngày càng cao, khiến nhiều cặp vợ chồng ngại sinh thêm con.
Ngoài ra, ngành y tế cũng đẩy mạnh các dịch vụ chăm sóc sức khỏe sinh sản và hỗ trợ sinh sản. Các chương trình sàng lọc trước sinh, sơ sinh, điều trị vô sinh hiếm muộn và tư vấn sức khỏe được mở rộng nhằm giúp các cặp vợ chồng yên tâm sinh con. Đồng thời, chính sách cũng hướng tới nâng cao chất lượng dân số chứ không chỉ tăng số lượng.
Một điểm mới khác là tập trung khuyến sinh theo vùng. Những khu vực có mức sinh thấp như các thành phố lớn sẽ được ưu tiên triển khai các chính sách mạnh hơn, trong khi các vùng có mức sinh cao vẫn tiếp tục kiểm soát phù hợp. Cách tiếp cận linh hoạt này giúp chính sách phù hợp với đặc điểm từng địa phương thay vì áp dụng đồng loạt.
Song song với đó, công tác tuyên truyền, vận động cũng được đẩy mạnh. Nhà nước khuyến khích kết hôn sớm hơn, sinh con trước 35 tuổi và xây dựng gia đình hai con để đảm bảo sức khỏe sinh sản và điều kiện nuôi dạy con tốt hơn. Các chiến dịch truyền thông nhằm thay đổi nhận thức, đặc biệt trong giới trẻ, đang được triển khai rộng rãi.
Tóm lại, chính sách khuyến sinh ở Việt Nam hiện nay mang tính toàn diện, kết hợp giữa hỗ trợ tài chính, cải thiện phúc lợi xã hội, nâng cao dịch vụ y tế và thay đổi nhận thức cộng đồng. Trong bối cảnh già hóa dân số và mức sinh giảm, những chính sách này được kỳ vọng sẽ góp phần duy trì cơ cấu dân số hợp lý và thúc đẩy phát triển bền vững trong tương lai.