Lần trước tôi có viết một bài trả lời cho câu hỏi: "Giúp bé cộng trừ nhanh bằng 2 bàn tay". Hôm nay tôi sẽ gửi các mẹ một chủ đề sâu hơn một chút. Đó là một cách hiểu về phép toán cộng và trừ.


Khi trẻ học lớp 2, trẻ sẽ tiếp xúc với các phép toán cộng, trừ. Khi ấy ở nhà và trên lớp chúng ta và thầy cô thường dạy trẻ rằng 1+1= 2, 2+1= 3, 2+2= 4, 5+5= 10, rồi 5-3= 2,...


Thế có khi con của các mẹ hỏi rằng: "Mẹ ơi 2-5 bằng mấy vậy mẹ?"


Thông thường ở trường học cũng như ở nhà các thầy cô và các mẹ sẽ trả lời rằng 2 không trừ được cho 5. Hoặc sau này lớn lên con sẽ học, ... Những câu trả lời như vậy thường không thỏa mãn và không khơi dậy tính tò mò trong việc học của trẻ.


Và làm sao để trẻ có thể tự tính được các phép toán ngoài phạm vi đã học. Ví dụ trên lớp cô dạy cộng trừ trong phạm vi 10 và chưa hề dạy 7+15 bằng bao nhiêu nhưng trẻ vẫn tự làm được.


Một phần của câu trả lời nằm ngay trong sách giáo khoa lớp 2. Nhưng rất ít, nếu không muốn nói là vô cùng hiếm thầy cô nào để ý đến điều này.


Nếu các mẹ để ý sẽ thấy rằng đầu tiên họ dạy trẻ trục số. Đầu tiên là số 0 rồi sang phải 1 đơn vị là số 1, sang phải thêm 1 đơn vị nữa là số 2, rồi số 3. Cứ như vậy trẻ sẽ có 1 trục các số từ 0 trở lên.


Bây giờ các mẹ chỉ cần chỉ trẻ như sau:


Đầu tiên các mẹ cần có giấy bút. Sau đó kẻ một đường thẳng ngang qua tờ giấy. Khoảng giũa tờ giấy ta sẽ đánh dấu vị trí là số 0. Bây giờ bên phải số 0 một đơn vị ta đánh dấu số 1, tiếp đến là số 2,... cứ như vậy.


Bên trái của số 0 một đơn vị ta sẽ ghi số là -1. Tiếp đến cách -1 một đơn vị về bên trái là số -2,... cứ như vậy ta được trục số nguyên.


Từ đây ta chỉ cho bé hiểu rằng số 1 là số nằm bên phải số 0 một đơn vị, số 4 là số nằm bên phải 4 đơn vị. Số -1 là số nằm bên trái số 0 một đơn vị, số -2 là số nằm bên trái số 0 hai đơn vị...


Như vậy trẻ sẽ nắm được vị trí của các số so với số 0.


Ta bắt đầu chỉ cho trẻ hình ảnh của phép toán cộng và trừ trên trục số này như sau:


Ví dụ: 2+1=? Phép toán này thực hiện bằng cách từ số 2 đi qua bên phải một đơn vị (1 số) ta đến vị trí của số 3. Như vậy 2+1= 3. Ta cũng chỉ chi trẻ thấy 1+2 cũng bằng 2+1 từ đây.


Lúc này trẻ có một chút khái niện về phép toán cộng rồi. Bây giờ các mẹ chỉ cần chỉ cho trẻ thấy rằng phép toán cộng thực ra là phép di chuyển về bên tay phải trục số là xong.


Ví dụ: 7+8=? Trẻ sẽ bắt đầu đếm từ số 7 qua bên phải 8 đơn vị sẽ là số 15. Vậy không cần chỉ trẻ cũng biết rằng 7+8= 15...


Tiếp đến sẽ là phép trừ. Nếu phép cộng là đi về bên phải thì phép trừ là đi về bên trái:


2-3=? Từ vị trí của số 2 đi về bên trái ba đơn vị ta sẽ lần lượt đi qua các số 1, 0 và cuối cùng dừng lại ở số -1. Quá dễ để trẻ nắm được điều này.


Từ đây các mẹ cho trẻ trừ các số khác như -4-3=?, 3+16=?, 8-5=?, 2-8=?...


Các bé sẽ cho câu trả lời khiến các mẹ phải ngạc nhiên đấy.


Bài viết có thể hơi dài và nói về vấn đề mà một số mẹ có thể cho rằng nó dư thừa. Nhưng với kinh nghiệm học và dạy toán nhiều năm. Tôi mong các mẹ thử áp dụng với các bé. Vì đây là bước đầu cho việc hình thành thói quen tốt trong các bé là học gì hiểu nấy, nâng cao khả năng tự tìm tòi, tự thắc mắc và mong muốn tìm ra câu trả lời cho mọi thứ bé học. Nếu điều này trở thành thói quen thì hiệu quả sẽ rất to lớn.


Đối với các bé ít thắc mắc và ít hỏi thì có lẽ các mẹ hãy thử hỏi các bé xem sao. Ví dụ hỏi 3-4=? rồi bảo trẻ đi hỏi các bạn, hỏi cô,... Sau đó hãy chỉ cho trẻ những điều trên.


Tôi hy vọng rằng các mẹ sẽ áp dụng thành công. Và các bé học giỏi thật sự.


Nếu các mẹ có thắc mắc về việc học toán của trẻ từ lớp 1 đến lớp 12. Tất nhiên chỉ là những thắc mắc hay những bài toán nhỏ thôi nhé. Các mẹ có thể trao đổi với tôi. Tôi sẽ cố gắng tìm câu trả lời tốt nhất. Nhưng các mẹ nhớ đừng hỏi các bài toán hình quá khó, ví dụ như phải vẽ nhiều đường phụ mới giải được, hay các bài thi Olympic ra hỏi. Vì các bài khó này là tổng hợp của các bài dễ và các bước suy luận ra mà thôi, và việc tìm câu trả lời dễ hiểu tốn nhiều thời gian (và có thể tôi cũng không giải được). Mà hiệu quả lại ít nữa. Một lần nữa hi vọng các mẹ đừng ngại, nếu thắc mắc cứ trao đổi với tôi. Tôi hi vọng rằng mình có thể giúp các mẹ gỡ rối phần nào.