Có những lúc trẻ đang vui chơi rồi bỗng lại òa khóc, nổi giận bởi chỉ vì một chuyện rất nhỏ. Nhiều ba mẹ thường vội vàng dỗ dành hoặc nhắc con “đừng khóc nữa”, nhưng càng nói trẻ lại càng bùng nổ cảm xúc hơn. Thực ra, điều con cần không phải là bị ép “ngoan ngay”, mà là được hướng dẫn cách nhận biết và gọi tên cảm xúc của mình.
Vì vậy, giáo dục cảm xúc cho trẻ mầm non đều đặn mỗi ngày sẽ giúp trẻ học cách bình tĩnh, biết nói ra điều mình cảm thấy và ứng xử phù hợp hơn. Bài viết này sẽ giúp bạn hiểu vì sao cần có sáng kiến giáo dục cảm xúc cho trẻ và gợi ý 3 sáng kiến cực dễ áp dụng cho trẻ.
Vì sao cần có sáng kiến giáo dục cảm xúc cho trẻ
Thực tế ở độ tuổi mầm non, trẻ có thể vui rồi khóc, vừa cười xong đã giận dỗi chỉ vì một chuyện rất nhỏ. Nhiều người lớn thường nghĩ trẻ “bướng”, “cố tình làm nũng” hoặc “hư”, nhưng phần lớn các phản ứng ấy xuất phát từ việc trẻ chưa biết cách hiểu và điều chỉnh cảm xúc của chính mình.
Vì vậy, giáo dục cảm xúc cho trẻ không thể chỉ dừng lại ở việc nhắc nhở “đừng khóc”, “ngoan đi”, “không được giận”. Trẻ cần được hướng dẫn bằng những cách cụ thể hơn – và đây là lý do cần có sáng kiến giáo dục cảm xúc trong cả gia đình.
- Trẻ mầm non chưa có kỹ năng điều khiển cảm xúc như người lớn: Ở độ tuổi này, cảm xúc đến rất nhanh nhưng trẻ chưa biết cách “hạ nhiệt” hay diễn đạt. Vì vậy trẻ dễ khóc, la hét hoặc phản ứng mạnh khi không vừa ý.
- Chỉ nhắc bằng lời thường không hiệu quả lâu dài: Những câu như “đừng khóc”, “ngoan đi” chỉ khiến trẻ im tạm thời nhưng không dạy trẻ cách xử lý cảm xúc.
- Cảm xúc không được hướng dẫn sẽ bùng thành hành vi: Ăn vạ, đánh bạn, quăng đồ… thường là biểu hiện của cảm xúc như tức giận, thất vọng hoặc lo sợ.
- Sáng kiến giúp giáo dục cảm xúc thành thói quen hàng ngày: Giáo dục cảm xúc không chỉ làm khi trẻ đang khóc mà cần lặp lại đều đặn. Sáng kiến đơn giản như check-in cảm xúc mỗi sáng sẽ tạo môi trường an toàn để trẻ chia sẻ và học dần.
- Trẻ có kỹ năng cảm xúc tốt sẽ hòa nhập tốt và tự tin hơn: Khi biết gọi tên cảm xúc và tự điều chỉnh, trẻ hợp tác tốt hơn, ít xung đột với bạn. Đồng thời trẻ cũng dễ học hơn và phát triển sự tự tin trong giao tiếp.
Vì vậy, sáng kiến giáo dục cảm xúc không chỉ giải quyết tình huống trước mắt mà còn là “hành trang” để trẻ phát triển lâu dài.
3 sáng kiến cho trẻ mầm non dễ áp dụng
Bảng “Check-in cảm xúc” mỗi sáng
Chuẩn bị một bảng gồm các khuôn mặt cảm xúc (vui – buồn – tức giận – lo lắng – mệt…) và cho trẻ chọn cảm xúc của mình khi bắt đầu ngày mới. Hoạt động này giúp trẻ tập nhận biết và gọi tên cảm xúc, đồng thời giáo viên/ba mẹ dễ hiểu con đang cần điều gì.
Góc bình tĩnh – nơi trẻ tự hạ nhiệt
Tạo một góc nhỏ với gấu ôm, bóng bóp tay, tranh hướng dẫn thở sâu hoặc sách về cảm xúc. Khi trẻ bùng nổ, thay vì phạt, hãy hướng dẫn con đến góc bình tĩnh để tự điều chỉnh, học cách làm dịu cảm xúc trước khi quay lại hoạt động.
Trò chơi đóng vai tình huống cảm xúc
Dùng búp bê, tranh ảnh hoặc hoạt động đóng vai để luyện các tình huống thường gặp: bị giành đồ chơi, chờ đến lượt, bị bạn trêu… Qua đó trẻ học cách thể hiện cảm xúc đúng và biết nói các câu đơn giản như: “Mình không thích”, “Bạn cho mình chơi cùng được không?”
Trẻ em không cần “ngoan ngay lập tức”, trẻ cần được hiểu và được hướng dẫn từng bước. Khi ba mẹ và cô giáo kiên trì áp dụng những sáng kiến nhỏ như bảng cảm xúc, góc bình tĩnh hay trò chơi đóng vai, trẻ sẽ học được cách diễn đạt và điều chỉnh cảm xúc thay vì bùng nổ. Mỗi ngày một chút, con sẽ dần trở thành phiên bản bình tĩnh, tự tin và biết yêu thương hơn.