Câu chuyện về nếp nhà truyền thống với mái ngói đỏ tươi, hàng cột gỗ lim bóng loáng và hương thơm thoang thoảng của gỗ tự nhiên luôn là giấc mơ của rất nhiều người Việt Nam. Trong bối cảnh bê tông cốt thép đang phủ kín các làng quê và đô thị, việc quay trở về với kiến trúc cổ truyền không chỉ là sở thích mà còn là cách để lưu giữ văn hóa, tạo dựng không gian thờ tự trang nghiêm cho dòng họ. Tuy nhiên, một câu hỏi lớn luôn khiến các gia chủ phải đắn đo, cân nhắc rất nhiều trước khi quyết định xuống tiền, đó là liệu việc dựng nhà bằng gỗ trong thời điểm hiện tại có quá đắt đỏ hay không. Chúng ta hãy cùng nhau phân tích sâu hơn về vấn đề này để có cái nhìn tổng quan nhất trước khi các bác bắt tay vào thực hiện công trình để đời.

Thực trạng nguồn nguyên liệu và xu hướng thị trường

Trước hết, chúng ta phải thừa nhận một thực tế rằng nguồn gỗ tự nhiên hiện nay không còn dồi dào như vài chục năm về trước. Chính sự khan hiếm này đã đẩy giá trị của những ngôi nhà gỗ lên một tầm cao mới, biến nó từ một loại hình nhà ở thông dụng trở thành biểu tượng của sự sang trọng và đẳng cấp. Không phải ngẫu nhiên mà người ta thường nói, ai bây giờ làm được nhà bằng gỗ thì kinh tế cũng phải thuộc hàng vững chãi. Tuy nhiên, nói như vậy không có nghĩa là cánh cửa sở hữu nhà truyền thống đã khép lại với những người có ngân sách vừa phải. Thị trường hiện nay đã đa dạng hơn rất nhiều với sự du nhập của các dòng gỗ nhập khẩu từ Nam Phi hay Lào, giúp giải quyết bài toán về nguồn cung và giá thành.

Để trả lời chính xác xem có tốn kém hay không, các bác cần tham khảo kỹ lưỡng Giá nhà gỗ hiện nay trên thị trường. Mức giá này không cố định mà dao động biên độ rất lớn, phụ thuộc hoàn toàn vào loại gỗ mà gia chủ lựa chọn. Nếu các bác quyết tâm chơi sang với gỗ Lim Lào hay Gõ Đỏ thì chi phí chắc chắn sẽ rất cao, có thể lên đến vài tỷ đồng cho một khung nhà. Ngược lại, nếu lựa chọn gỗ Lim Nam Phi, gỗ Xoan hay gỗ Mít thì chi phí sẽ "mềm" hơn rất nhiều, phù hợp với túi tiền của đại đa số gia đình muốn có không gian thờ tự ấm cúng.

Những yếu tố cốt lõi ảnh hưởng đến ngân sách thi công

Khi các bác có ý định làm nhà gỗ, điều quan trọng là phải hiểu rõ tiền của mình sẽ đi đâu. Khác với xây nhà tường gạch, chi phí cho nhà cổ truyền được phân bổ chủ yếu vào hai hạng mục lớn là tiền gỗ nguyên liệu và tiền nhân công đục chạm. Một khối gỗ nguyên liệu khi mua về còn phải trải qua quá trình xẻ, sấy, lọc bỏ rác gỗ, hao hụt là rất lớn. Thêm vào đó, cái hồn của ngôi nhà nằm ở những đường nét hoa văn chạm trổ trên kẻ hiên, câu đầu, con rường. Những người thợ tay nghề càng cao, nét đục càng có hồn thì tiền công lại càng đắt. Do đó, hai ngôi nhà cùng kích thước, cùng loại gỗ nhưng giá thành có thể chênh lệch nhau cả trăm triệu đồng chỉ vì độ tinh xảo của hoa văn.

Phân tích chi phí cho mẫu nhà 3 gian phổ biến

Trong số các mẫu nhà truyền thống, nhà 3 gian là lựa chọn phổ biến nhất vì kích thước vừa vặn, công năng sử dụng hợp lý để làm nơi thờ cúng kết hợp tiếp khách. Rất nhiều bác quan tâm đến Chi phí làm nhà gỗ 3 gian cụ thể là bao nhiêu để còn liệu cơm gắp mắm. Theo kinh nghiệm thực tế, nếu làm một căn nhà 3 gian bằng gỗ Lim Nam Phi với kích thước lòng nhà trung bình, cột cái đường kính khoảng 30cm, thì ngân sách phần gỗ và nhân công thường dao động trong khoảng từ 800 triệu đến hơn 1 tỷ đồng. Con số này chưa bao gồm phần xây dựng móng, tường bao, gạch ngói và nội thất đồ thờ bên trong.

Nếu so sánh con số này với việc xây một ngôi nhà mái thái hay biệt thự mini cùng diện tích, có thể thấy Chi phí làm nhà gỗ thường cao hơn khoảng 1.5 đến 2 lần. Tuy nhiên, cái mà chúng ta nhận lại được là giá trị trường tồn với thời gian. Một ngôi nhà bê tông sau 50 năm có thể xuống cấp và mất giá, nhưng một nếp nhà bằng gỗ tốt thì càng để lâu, gỗ càng lên nước, càng có giá trị. Đó là chưa kể đến giá trị tinh thần, sự ấm cúng và sự kết nối với tổ tiên mà không loại hình kiến trúc hiện đại nào có thể thay thế được.

Giá trị thẩm mỹ và bài toán kinh tế dài hạn

Nhiều người e ngại chi phí ban đầu cao, nhưng nếu nhìn nhận ở góc độ đầu tư dài hạn, làm nhà truyền thống lại là một khoản đầu tư giữ tiền rất tốt. Để sở hữu một ngôi nhà gỗ đẹp, các bác không chỉ bỏ tiền mua vật liệu mà còn đang mua cả chất xám và tài hoa của những nghệ nhân làng nghề. Những nét đục chạm tứ quý, tùng cúc trúc mai hay các điển tích dân gian trên cấu kiện gỗ chính là những tác phẩm nghệ thuật sống động. Khi bước vào không gian ấy, cảm giác thư thái, nhẹ nhàng sẽ xua tan đi mọi mệt mỏi của cuộc sống xô bồ.

Hơn nữa, hiện nay kỹ thuật thi công đã tiến bộ rất nhiều. Các bác hoàn toàn có thể lựa chọn phương án kết hợp giữa bê tông và gỗ để giảm thiểu chi phí. Ví dụ như làm hệ khung cột bằng bê tông giả gỗ, còn các cấu kiện chịu lực chính như quá giang, hoành, rui, mè và cửa bức bàn thì làm bằng gỗ tự nhiên. Cách làm này vừa đảm bảo được vẻ đẹp thẩm mỹ bên trong, vừa giúp công trình bền bỉ trước khí hậu khắc nghiệt, lại tiết kiệm được một khoản ngân sách đáng kể so với làm gỗ toàn phần.

Lời khuyên cho các bác đang có ý định xây dựng

Tóm lại, việc làm nhà bằng gỗ bây giờ có tốn kém không thì câu trả lời là có, nếu so với mặt bằng chung của nhà xây trát vữa. Nhưng cái đắt này là đắt xắt ra miếng, đắt ở giá trị văn hóa và độ bền theo thế kỷ. Để không bị vượt quá ngân sách dự kiến, các bác nên có kế hoạch chuẩn bị gỗ từ sớm, tìm hiểu kỹ về các dòng gỗ nhập khẩu có chất lượng tương đương nhưng giá thành rẻ hơn gỗ trong nước. Quan trọng nhất là phải tìm được đội thợ có tâm, những xưởng thi công uy tín tại các làng nghề truyền thống như Chàng Sơn, Thạch Thất hay Hải Hậu. Họ sẽ tư vấn cho các bác phương án kết cấu phù hợp nhất, bớt đi những chi tiết rườm rà không cần thiết để tập trung vào độ bền chắc của khung nhà.

Đừng quá áp lực phải làm toàn bộ bằng gỗ quý hiếm nhất. Một ngôi nhà đẹp là ngôi nhà hài hòa, ấm cúng và phù hợp với điều kiện kinh tế của gia đình. Sự trang nghiêm nơi thờ tự xuất phát từ lòng thành kính của con cháu chứ không chỉ nằm ở giá trị của khối gỗ.

Trên đây là ý kiến, kinh nghiệm của tôi tham khảo được. Các bác chia sẻ thêm nhé.