Tập cho trẻ tự ngủ có thể gây hậu quả xấu cho con mà mẹ không hề biết

Tập cho trẻ tự ngủ, ngủ riêng từ sớm là mục tiêu mà nhiều bà mẹ hiện đại hướng tới. Bên cạnh lợi ích đạt được thì việc này cũng tìm ẩn nhiều hệ lụy cho trẻ mà các bác sĩ vẫn cảnh báo mỗi ngày.

Không ít mẹ đã từng trải qua cảm giác mệt mỏi, căng thẳng cực độ khi dỗ mãi mà đứa con sơ sinh bé bỏng của mình vẫn chẳng chịu ngủ. Hoặc ru cả tiếng đồng hồ mệt rã cả tay, vừa đặt con xuống đệm là bé lại oe oe đòi bế. Tóm lại là bé chỉ muốn được nằm gọn trong vòng tay của mẹ để ngủ mà thôi! Phải làm sao khi điều này cứ kéo dài? Nhiều mẹ cảm thấy được khai sáng khi biết đến và áp dụng các mẹo tập cho con tự ngủ, ngủ riêng sớm để đỡ cực mình, bé lớn lên lại mạnh mẽ, tự lập. Cũng có thể lắm, tuy nhiên, mẹ có biết rằng phương pháp này cũng tiềm ẩn rất nhiều hậu quả xấu đối với con hay không?

Dưới đây là lời tâm sự từ tận đáy lòng của một mẹ bỉm sữa khá từng trải trong chuyện này. Em thấy khá đúng và xúc động nên chia sẻ lại đây. Mẹ nào đang băn khoăn không biết nên chọn lựa giữa việc bế con, ngủ cùng con hay tập con ngủ riêng, ngủ xuyên đêm… thì nhất định phải đọc nha!

Mỗi lần thấy các mẹ bỉm sữa xung quanh khoe "4 tuần con đã ngủ xuyên đêm, 6 tuần con đã không ăn đêm nữa, chỉ cần đặt con xuống cho ti giả là con ngủ....." mà lòng tôi lại chộn rộn? Vì sao mình không làm được như thế chứ, vì sao mình không luyện ngủ cho con giỏi như các mẹ?

Thế là, tôi cũng ngùn ngụt quyết tâm phải luyện con ngủ riêng. Hành trình luyện con ngủ riêng không mất quá nhiều nước mắt và vật vã như tôi hình dung, trộm vía chỉ sau 3-4 ngày khóc khản cổ là con đã có thể tự ngủ ngon lành trong cũi và ngủ liền 6-8 tiếng không dậy ăn đêm. Ồ, hóa ra là cũng đơn giản nhỉ!

Nhưng chưa kịp hoan hỉ với niềm vui sướng ấy, tôi bắt đầu thấy mình hụt hẫng. Hụt hẫng khi xoay sở vắt sữa ra bình để canh lượng ăn của con trong khi có thể ôm con vào lòng để con ti mẹ, hụt hẫng khi mỗi lần nhìn con bé xíu quấn chặt trong khăn nằm chơ vơ trên cũi trong phòng; hụt hẫng khi thấy con bỗng giật thót mình giơ đôi tay nhỏ xíu lên trời huơ huơ mà mẹ phải bình tĩnh đứng nhìn để con tự xoay xở, thay vì nhẹ nhàng ngồi xuống vỗ về để con ngon lành ngủ tiếp... Đó thực sự là những cảm giác vô cùng day dứt và khó diễn tả.

Rồi tình cờ tôi đọc được một bài viết của một bà mẹ trẻ cùng tấm ảnh chị đang nằm ngủ cùng con trong cũi, tôi cứ ám ảnh mãi những dòng chia sẻ này: “Tôi nhớ lại buổi hòa nhạc dành cho các giáo dân mà tôi cùng chồng tham dự. Tại buổi hòa nhạc đó, một cha xứ đã chia sẻ những điều ông được chứng kiến trong một trại trẻ mồ côi ở Uganda. Cha xứ kể lại rằng, khi ông bước vào một căn phòng chăm sóc trẻ sơ sinh với hơn 100 chiếc cũi đặt những em bé, và ông đã bị sốc bởi sự yên ắng của căn phòng. Cha sứ đã hỏi người quản lý rằng: “Tại sao một căn phòng toàn trẻ sơ sinh lại có thể yên lặng như vậy?” – Bà ấy đã nhìn vào mắt cha sứ và nói: “Sau khoảng 1 tuần những đứa trẻ được đưa đến đây, và khóc hàng tiếng đồng hồ mỗi ngày, cuối cùng chúng đã dừng khóc khi chúng nhận ra rằng không có ai đến bên chúng để vỗ về. Trái tim tôi tan vỡ, cảm giác như thành trăm nghìn mảnh bay khắp phòng hòa nhạc”, người mẹ trẻ nói.

Tôi bắt đầu sục sạo khắp các diễn đàn với câu hỏi tại sao phải tập cho trẻ tự ngủ không cần ẵm bế? thì kết quả chủ yếu chốt lại ở ba điều "để con tự lập", "để con không bám mẹ", "để mẹ có thể ngủ và nghỉ ngơi"... toàn là những lý do thuyết phục cả. Để tìm câu trả lời cho câu hỏi "tại sao nên cho con ngủ chung" thì vất vả hơn, nhưng những gì tôi đọc được thì không chỉ thuyết phục mà còn day dứt, nó khiến tôi ngay lập tức từ bỏ việc cố gắng luyện con ngủ riêng, nó khiến tôi hiểu ra rằng mình đang tự tước bỏ đi một đặc quyền thiêng liêng của một người mẹ, đó là quyền được ôm ấp và nâng niu những giấc ngủ của con.

Luyện con ngủ riêng thì liệu bạn có không mất ngủ? Tôi nghĩ là không. Mất ngủ là một điều không thể tránh khỏi khi bạn làm mẹ. Đó là một phần của cuộc hành trình mà bạn dấn thân. Bạn biết đấy, mẹ mọi loài vật đều ôm ấp liếm láp đứa con bé bỏng của mình hàng đêm và chỉ có con người mới tìm cách tách con sớm mà thôi.

Luyện con ngủ riêng thì con sẽ tự lập? Thực tế là tự lập chẳng có tí liên quan nào đến ngủ chung hay ngủ riêng. Điều đó, tôi cảm thấy thực sự thấm thía khi đọc được chia sẻ của một người mẹ như này: "Rồi mẹ phát hiện ra, việc gần gũi với con, cho con bú mẹ trực tiếp, tiếp da với con, ngủ chung với con,... đều chẳng thể làm hỏng việc con có thể tự lập được. TỰ LẬP HAY KHÔNG LÀ DO PHƯƠNG PHÁP GIÁO DỤC, không phải do việc “rèn ăn, luyện ngủ”, cũng không phải việc tách con ra khỏi mẹ (một dạng “”huấn luyện”) dù rằng vẻ bề ngoài của nó có vẻ như vậy. Mà giáo dục (education) so với rèn luyện, huấn luyện (training) thì khác nhau xa lắm".

Và bạn đã đọc bài thơ này chưa?

Mẹ ở đâu?

Chín tháng chờ gặp mẹ

Chào đời mẹ ở đâu?

Con chờ thật là lâu

Vẫn chưa nghe tiếng mẹ?

Sao quấn trong khăn thế?

Sao không là mẹ ôm?

Sao không là cái hôn?

Là xoa lưng âu yếm?

Ti nhựa không thích liếm

Sao ai nhét vào mồm?

Ti mẹ thơm thật thơm

Giấu ở đâu thế nhỉ?

Không lẽ con lắm ký

Mẹ bế lâu mỏi tay?

Sao cứ bỏ con đây

Cũi này con không thích!

Con không là con bê

Sao sữa bò phải nuốt?

Sao bằng sữa mẹ ruột

Thơm ngon nhất cõi đời?

Mẹ ở đâu, mẹ ơi?

Da tiếp da ôm ấp

Ai ngó dòm đừng chấp

Họ ghen tị đấy mà!

Con muốn mút hoài nhe

Con không chơi ti nhựa

Mút ti không vì sữa

Mút ti để bình an.

Lo sợ đều biến tan

Chỉ cần nghe hơi thở

Tháng ngày đầu bỡ ngỡ

Chỉ mong mẹ bên mình.

Máu mẹ kết nên hình

Sữa mẹ nuôi thông minh

Mẹ ở đây cạnh mình

Con thôi không la khóc.

"Ơ xem kìa thằng nhóc

Bám mẹ tựa đuôi sam

Thế mẹ hết đi làm

Cái tội ôm với ấp!"

Ôm sao là cái tội?

Như quả xanh bám cành

Cứ mong lìa cho nhanh

Chưa đủ ngày chín rụng.

Sách sữa kia nói đúng

Mẹ là để nuôi con

Phúc lộc được no tròn

Mẹ ở đâu, mẹ hỡi...

Thấy mẹ, con khóc với

Nhưng họ cứ à ơi.

Họ bảo mẹ nghỉ ngơi

Ăn móng giò, nằm đợi.

Thấy mẹ, con đòi tới

Họ bảo bú tạm đi

Sữa bột, với bình ti

Càng la càng bị ép!

Sữa bò chảy tràn mép

Họ bảo nó đói kìa

Họ bảo nín giỏi ghê

Biết đâu con ức lắm!

Kiến thức ai phải nắm

Để làm đúng cho con?

Sách vàng ai cần đọc

Để ti mẹ mút giòn?

Sách bảo luôn đủ sữa

Vàng lỏng luôn sẳn rồi

Có phải đợi? phải nhồi?

Phải nặn ra đếm thử?

Trời sinh ra cái chữ

Là để học mọi điều

Mạng mẽo bố lượn đều

Sao sách hay không đọc?

Để con giờ nằm khóc

Lòng cứ hỏi "mẹ đâu?"

Bao đứa trẻ như nhau

Quấn trong khăn - tìm mẹ!

Có lẽ vì thế nên mỗi ngày, hàng triệu bà mẹ trên khắp thế giới vẫn chia sẻ những bức ảnh đầu bù tóc rối vì thức đêm ru con ngủ, cho con ăn; những phút yếu lòng trước tiếng khóc của đứa con nhỏ; những nỗi hoang mang cứ lặp đi lặp lại mà chẳng có câu trả lời…. như là một cách để giữ lại những điều đặc biệt và hạnh phúc nhất của một người mẹ; như là một “tuyên bố” mạnh mẽ rằng: sau tất cả những điều kinh khủng này, tôi vẫn là một người mẹ hạnh phúc và những đứa trẻ vẫn luôn là những thiên thần đáng yêu nhất trên thế giới này. Tôi quyết định đứng vào "hàng ngũ" của những bà mẹ ấy.

Đơn giản vì tôi hiểu rõ rằng, mọi em bé đều sẽ lớn lên, bằng tình yêu thương!!!

Rất nhiều mẹ đã mỉm cười hạnh phúc hoặc rơi nước mắt sau khi đọc những dòng tâm sự trên. Vì sao có sự khác nhau thế? Vì những mẹ nào trước giờ vẫn nuôi con theo cách tự nhiên là bế để ru ngủ, cho con bú theo nhu cầu, ngủ chung cùng con… thì họ cảm thấy mừng vì mình đã làm đúng lương tâm và trách nhiệm của một người mẹ. Ngược lại, mẹ nào nỡ bắt con phải gào khóc một mình rồi tự chìm vào giấc ngủ trong đơn độc, sợ hãi, thiếu hơi ấm của mẹ hằng đêm… thì cảm thấy hối hận, xót xa, có lỗi với con yêu của mình. Dưới đây là một số bình luận trong trăm ngàn bình luận từ tận đáy lòng của các mẹ:

Ngân Nguyễn: Hay quá! Đọc xong thấy chạnh lòng. Bé lớn mới 7 tháng mà mình đã có bầu. Con lại còn uống sữa công thức từ nhỏ nên mình cũng không phải vật vã để cai sữa cho con. Con có tính tự lập từ nhỏ, lúc ngủ cũng không phải dỗ dành. Nay mẹ đến ngày sinh em, con được 15 tháng phải ngủ riêng không được ngủ với mẹ. Mình cũng không lo được cho con. Con gặp mẹ đòi ẵm, mình cũng không ẵm được vì mới sinh. Nghĩ lại thấy mình có lỗi với con quá!

MáMi SuKem: Tuổi thơ con có bao lâu đâu để được mẹ ôm ấp, vuốt ve, vỗ về. Chỉ cần con khóc là có mẹ bên cạnh. Cứ ôm con bất kể lúc nào con cần có mẹ để con cảm nhận tình mẹ dành cho con bao la biết mấy. Lúc mới sinh mình cũng từng có suy nghĩ phải tập con tự lập từ lúc bé. Nhưng đến giờ phút tập cho con ti mẹ thành công thì mình đã dẹp bỏ ý định ấy rồi.

Nông Thị Như: Thật sự không thể ngủ nổi khi không có con bên cạnh trừ khi đi xa. Cứ ở nhà, ngủ trưa thôi cũng không ngủ nổi luôn ý. Có con ngủ cùng mới yên tâm hay sao á.

…

Cách giúp trẻ ngủ ngoan, mẹ bớt căng thẳng

Một trong những phương pháp tập cho trẻ tự ngủ phổ biến nhất hiện nay là để bé tự khóc – tự ngủ. Phương pháp này chia làm 2 phương pháp nhỏ hơn:

-Áp dụng triệt để: Để bé tự khóc đến khi bé tự ngủ, không tác động gì thêm và hoàn toàn lờ đi tiếng khóc của bé. Bé khóc đến khi cạn nước mắt và rơi vào giấc ngủ.

-Tác động dần dần (luyện ngủ cho bé): Mẹ được hướng dẫn để bé nằm một mình khi tới giờ ngủ. Lúc này, mẹ sẽ can thiệp một chút bằng cách thầm thì một vài câu dỗ dành, rồi để bé tự khóc, sau đó tiếp tục thầm thì dỗ bé...).Thời gian giữa các lần dỗ giãn cách dần cho đến khi bé rơi vào giấc ngủ.

Tuy nhiên, phương pháp này tiềm ẩn nhiều nguy hại: dễ khiến não của trẻ sơ sinh bị tổn thương, cảm xúc và khả năng giữ bình tĩnh sau này của bé sẽ bị ảnh hưởng. Hơn nữa, nó còn gây ra các chứng: ngưng thở, áp lực máu não cao, hệ miễn dịch và tiêu hóa bị ức chế, hormone tăng trưởng sụt giảm, nhịp tim, nhịp thở, nhiệt độ biến động thất thường… Vì vậy, mẹ chỉ nên áp dụng các cách sau để bé ngủ ngoan hơn:

-Làm rõ sự khác biệt giữa ngày và đêm (không bật đèn sáng trưng ban đêm)

-Đặt bé xuống giường khi bé buồn ngủ nhưng vẫn còn thức

-Bắt đầu chu trình ăn, vệ sinh, chơi, ngủ.

-Đồng hồ sinh học giấc ngủ ở trẻ sơ sinh được lập trình để bé thức ban đêm, đảm bảo nạp đủ dinh dưỡng để tăng trưởng thần tốc. Vì thế trong suốt 3-4 tháng đầu đời, bé cần được mẹ cho ăn và ru ngủ vào ban đêm.

-Giấc ngủ ngày cũng rất quan trọng đối với trẻ. Không nên ép con thức ban ngày để dành ban đêm ngủ.

-Từ 6 tháng trở đi, hầu hết các em bé đều không cần bữa ăn đêm để bổ sung dinh dưỡng. Tuy nhiên, nhiều bé vẫn cần bữa ăn này.

-Nắm rõ khung giờ vàng giấc ngủ của trẻ và những thời điểm đừng dỗ trẻ ngủ vì khiến con chậm lớn, chết dần tế bào não.

Thời điểm nên cho trẻ tự ngủ, ngủ riêng

-Bé sơ sinh cần được ngủ trong lòng mẹ trong vòng 3 tuần đầu tiên sau sinh.

-Bố mẹ không nên cho bé từ 3 tuổi trở lên ngủ chung giường. Lúc này, bé đã có khả năng nhận biết giới tính, thích gần gũi với người khác giới. Việc cho bé nằm chung có thể tác động tới tâm lý tình cảm của bé khi cha mẹ có hành động thân mật. Đồng thời thiếu sự độc lập, gan dạ khi bước vào độ tuổi đi học.

Khi cho trẻ ngủ riêng, mẹ đừng quên kiểm tra giấc ngủ của bé vào đêm để đảm bảo bé ngủ ngon, an toàn và không có bất cứ điều gì xảy ra.

Những trường hợp không nên để trẻ ngủ riêng

-Điều kiện sức khỏe của bé không đảm bảo, thể trạng yếu, đang bị bệnh.

-Tâm lý của bé chưa sẵn sàng.

-Điều kiện ngủ riêng chưa phù hợp (không gian chưa thoải mái, an toàn với trẻ…).

Tập cho bé lớn tự ngủ đòi hỏi sự kiên nhẫn

Dưới đây là một câu chuyện bà mẹ áp dụng cách tập cho trẻ tự ngủ hiệu quả, các mẹ có bé lớn có thể tham khảo.

Tôi tắt đèn và ngồi cạnh con.

Mẹ: Đến giờ ngủ rồi, chúc con ngủ ngon!

Con: Không không, con dậy.

Mẹ: Đến giờ ngủ rồi con ạ! Nằm xuống ngủ thôi.

Con: Không… (rồi òa khóc)

Mẹ: (cười bình thản) Sao con khóc vậy?

Con: Mẹ… mẹ hát

Mẹ (bắt đầu hát những bài hát mà con thích)

Con: Mẹ đọc thơ

Mẹ (bắt đầu đọc rất nhiều bài thơ cho con nghe)

Con: Mẹ ru con, mẹ ôm con

Mẹ lại nằm ôm con rồi ru con…

Một tiếng sau, con ngủ, mẹ hôn con rồi đứng dậy ra ngoài. Nửa đêm con dậy đòi sữa. Nhưng đã đến giai đoạn cắt ăn đêm, nên mẹ không lấy sữa cho con mà bảo con hãy ngủ tiếp đến sáng. Con khóc, khóc rất to.

Mẹ bật đèn và nhìn con mỉm cười. mẹ bảo “Mẹ biết con thèm sữa, nhưng đã đến lúc con nên ngủ suốt đêm. Điều này tốt cho não của con, con yêu. Hãy nằm xuống ngủ đi con!“ Con ngưng một lúc rồi lại khóc.

Mẹ vẫn bình thản ngồi cạnh con, mẹ bảo “Mẹ luôn bên con, bao giờ con khóc xong thì con nằm xuống nhé!” Và con khóc thêm 2 phút nữa thì tự nằm xuống, mẹ tắt đèn… Hai hôm sau con không còn thức dậy và khóc nữa.

Theo như những lời tâm sự trên thì việc tập cho trẻ tự ngủ khác nào chính mẹ tước đi hơi ấm tình mẫu tử mà con đáng được hưởng. Tất nhiên, mẹ vẫn có quyền được chọn lựa giữa việc ôm ấp, vỗ về giấc ngủ của con mỗi ngày hoặc để con tự ngủ, ngủ riêng, tự lập từ thuở măng mầm. Chỉ cần mẹ nắm vững kiến thức khoa học xoay quanh việc mình đang làm để đảm bảo an toàn sức khỏe và tâm lý cho con là ổn.