Nguyên nhân khiến trẻ biếng ăn

Chúng ta thường ngộ nhận là chúng ta không may đẻ ra đứa khó nuôi, biếng ăn từ bé. Nhưng sự thật là các đứa trẻ không làm sao cả, có làm sao là ở chúng ta. Tức là phần lớn biếng ăn xuất pháp từ cách chăm sóc của các bậc làm cha mẹ, chỉ có 4 nguyên nhân từ trẻ và nguyên nhân khiến trẻ biếng ăn từ người lớn thì có tới 11 nguyên nhân

NGUYÊN NHÂN TỪ TRẺ

1. Nguyên nhân do biếng ăn sinh lý

Một đứa trẻ sinh ra từ 0 – 18 tháng thì có tới 10 tuần khủng hoảng ứng với tuần biếng ăn ở trẻ, sau 18 tháng cứ mỗi 6 tháng có thêm 1 tuần khủng hoảng thường rơi vào khủng hoảng lên 2, khủng hoảng lên 3. Tuần khủng hoảng là tuần phát triển vượt bậc về tâm sinh lý, tức là ở giai đoạn đó con đang tập bò, tập đứng, tập đi,.. tâm sức và cơ thể con đang dồn vào để học cách bò, đứng, đi,…nên con dừng mọi các hoạt động khác trong đó có chuyện ăn uống để tập trung học.

Để các mẹ có cái nhìn chi tiết, hiểu rõ vấn đề mẹ có thể tìm đọc cuốn sách: the wonder weeks (tuần khủng hoảng), nuôi con không phải cuộc chiến. Trong bài viết này giới hạn về ăn dặm nên chỉ quan tâm 6 tuần khủng hoảng dưới 1 tuổi đó là tuần thứ 4, 8, 12, 19, 26 (6,5 tháng) 37 (9-11 tháng)

Nhiều cha mẹ gia đình không biết những điều này, thường thấy con đang ăn tốt ở 6 tháng đến 6,5 tháng con lại không ăn nữa…Tâm lý bố mẹ sẽ lo lắng, không hiểu con rồi từ đó làm đủ mọi cách làm đủ chiêu trò nào là tivi, điện thoại, xoong nồi, ăn rong,….con vẫn không ăn, chúng ta lại ép con bóp mồm miệng con ra để nhét nốt miếng cháo khiến cho không khí gia đình mỗi lần ăn uống là căng thẳng, áp lực trẻ sợ thìa sợ ăn mà đáng ra ăn là phải vui.

Các mẹ luôn nhớ trẻ dưới 1 tuổi sữa vẫn là nguồn dinh dưỡng quan trọng, còn thức ăn trẻ chỉ là đang tập làm quen với thực phẩm mới ngoài sữa và cái dạ dày của trẻ cũng không có to nên trẻ sẽ ăn ít. Các mẹ đừng sợ trẻ đói vì không 1 đứa trẻ nào có thể tự bỏ đói mình trong vòng 24 tiếng (tức là 24 tiếng không ăn gì cả kể cả sữa, nước, bánh trái ăn vặt). Điều này khác với việc các mẹ bỏ đói dừng không cho con ăn 1 thời gian, sẽ không khuyến khích vì nếu bỏ đói thì cơ thể con sẽ quên luôn kỹ năng ăn uống, quên luôn thói quen giờ ăn, sau đó ta lại tập lại từ đầu rất là mệt.

Vậy giải pháp ở đây là khi đến tuần khủng hoảng cha mẹ tôn trọng nhu cầu ăn của con, không ép, thiết lập thói quen ăn uống ăn là phải ngồi ghế (sau này khi đi du lịch, rồi khi con lớn lên con đến bữa con sẽ không chạy nhảy mà sẽ ngồi ngay ngắn cùng gia đình), ăn đúng giờ đúng bữa, con sẽ ăn rất ít không sao chúng ta có thể bù sữa là giúp con vượt qua thời kỳ này. Trẻ dưới 1 tuổi cha mẹ áp dụng quy tắc 3 cơ hội tức là: ngày có 5 bữa 3 bữa chính và 2 bữa phụ sữa, hoa quả. Đến bữa sáng lúc 7h mẹ mời con ra ăn, hỏi con 3 lần nếu con không ăn mà mẹ đã rất vất vả để có bữa ăn đó, thì mẹ tôn trọng con cho con dừng bữa ăn ở đây và đợi đến bữa sau tức là bữa trưa 11h tiếp tục mời con ra ăn và cho con 3 cơ hội nếu con không ăn thì lại dừng bữa và đợi đến bữa tiếp theo. Đương nhiên là giữa các bữa không ăn vặt, bú vặt, chỉ vận động và uống nước. Mục đích của quy tắc này là giúp con thiết lập giờ giấc ăn uống tốt, tôn trọng thức ăn, chứ không phải thức ăn lúc nào cũng có.

Chúng ta phải có kiến thức vững vàng để thay đổi tư duy làm đúng ngay từ đầu, chúng ta nhất quán, chúng ta duy trì quy tắc bàn ăn cho con thì con chúng ta sẽ ăn tốt hơn về sau.

2. Biếng ăn do mọc răng

Mọc răng đặc biết là mọc 1 lần nhiều cái lúc này lợi đau sưng tấy lên không muốn ăn.

Giải pháp cha mẹ có thể cho con ăn : sinh tố, đồ ăn lỏng như cháo, súp,.. sữa và các chế phẩm từ sữa như: sữa chua, váng sữa, phomai. Đối với sữa chua không nên ăn lúc đói nên sau ăn 30 phút nên ăn buổi tối, còn váng sữa đối với các bé đủ cân thừa cân không nên ăn vì thực chất nó chỉ có chất béo không có bổ béo như quảng cáo vẫn hay nói. Đối với các bé ăn phương pháp bé chỉ huy nên hấp thực phẩm xong để nguội cho vào màng bọc thực phẩm để trong ngăn mát sẽ giúp làm dịu lợi sưng của con sẽ dễ ăn hơn.

3. Biếng ăn do bệnh lý

Lúc này tất cả bộ phận trên cơ thể đang huy động để xử lý bệnh (sốt, cảm,…) đương nhiên con sẽ không muốn ăn, ốm không có nhu cầu ăn thậm chí nhiều trẻ sẽ tụt cân. Các mẹ cần chuẩn bị tinh thần tâm lý, tinh thần con sẽ không ăn nhiều nên hỗ trợ sữa cho con và thường sau bệnh 1 tuần trẻ sẽ ăn chả hay ăn bù lại trước đó.

4. Biếng ăn do suy dinh dưỡng và thiếu vi chất

Thực tế giờ chúng ta trồng công nghiệp quá nhiều nên bản thân đất thực phẩm trồng đã thiếu vi chất cần thiết. Nên bữa ăn hàng ngày do đó cũng thiếu vi chất nên các mẹ chuẩn bị có con cần phải thăm khám và xét nghiệm, bổ sung vi chất từ khi trước bầu để đứa trẻ sinh ra trong sữa bú đã có đủ vi chất, bé sẽ không thiếu vi chất. Hoặc để yên tâm hơn mẹ có thể đưa trẻ đi khám để bổ sung vi chất cho trẻ.

NGUYÊN NHÂN TỪ NGƯỜI LỚN

1. Trẻ ăn dặm quá sớm

Ăn trước 6 tháng hệ tiêu hóa của con chưa hoàn thiện chưa thể lấy dinh dưỡng từ bên ngoài, có những bé 3tháng 4 tháng mẹ đã cho ăn, bé ăn rất tốt nhưng chỉ lấy cái lượng, cơ thể chưa hấp thụ được, dễ gây dị ứng, tổ chức WHO và Viện dinh dưỡng VN và những tài liệu mới nhất đều khuyến cáo, nên cho trẻ ăn dặm khi được 180 ngày (đối với những trẻ sinh bình thường, không sinh non) và nên cho làm quen từng thứ một.

2. Trẻ ăn quá nhiều bữa

Sắp xếp lịch ăn quá dày muốn con ăn được bữa này thì phải tiêu hóa hết thực phẩm ở bữa trước. Thời gian tiêu hóa thực phẩm là sữa mẹ từ 1-2h, sữa công thức từ 2-3h, thức ăn nhẹ từ 3-4h, thức ăn thông thường từ 4-5h, thức ăn dầu mỡ từ 5-6h. Giữa các bữa cho con vận động cho chơi, uống nước, không ăn vặt trách trường hợp sắp xếp cứ 2 tiếng/bữa con sẽ không ăn được đâu.

3. Cho trẻ ăn lẫn quá lâu

Trẻ có khoảng 8000 gai vị giác ở lưỡi nên khả năng cảm nhận mùi vị tự nhiên ở các loại thức ăn như cà chua, cà rốt, bí xanh,…rất tốt mà không cần nêm gia vị. Ở người lớn chỉ còn 4000 gai vị giác vì các gai vị giác đã bị bào mòn theo thời gian nên chúng ta ăn phụ thuộc rất nhiều vào gia vị mắm muối đường…

Nếu trẻ được ăn riêng từng loại thực phẩm và đặc biệt được luyện tập ăn riêng loại đó ít nhất 20 lần thì mùi vị của thực phẩm đó in vào não trẻ sẽ rất nhớ.

Vì vậy ăn cháo quá lâu dẫn đến tính trạng rối loạn gai vị giác ở lưỡi, trẻ thấy bát cháo nào cũng giống nhau dẫn đến tình trạng không muốn ăn

4. Cho ăn nhuyễn quá lâu

Một đứa trẻ ăn nhuyễn từ 6 tháng đến 12 tháng, thậm chí là hơn. Suốt nửa năm trời ăn nhuyễn ngày nào cũng như ngày nào ăn bột, ăn cháo. Từng ấy thời gian không ai thích cả, trẻ cũng vậy trẻ không muốn ăn từ chối bữa ăn lâu dần thành biếng ăn.

Ăn nhuyễn quá lâu con không nhai được, không tập được kỹ năng khéo léo phối hợp tay mắt, ăn nhuyễn không đủ đậm độ năng lượng không đủ dinh dưỡng cần thiết cho trẻ. Sau 1 tuổi trẻ phải ăn được cơm nát và các thực phẩm khác. Mà 1 bát cơm nát đã bằng 3 bát cháo, ngoài ra còn phải ăn các loại thực phẩm khác nữa. Thì bụng đâu để con nhét 1 bữa 3 bát cháo và 1 bát thực phẩm nữa. Nên bắt buộc trẻ phải ăn thô.

Có tài liệu nói rằng thường thì bạn được thường xuyên luyện tập ăn thô thì khả năng ngôn ngữ của các bạn ý sẽ tốt sẽ có xu hướng phát triển tốt hơn, nhanh nói, nói tròn vành rõ chữ và nói chuẩn hơn. Đơn giản vì so với 1 bạn chỉ há miệng ra nuốt thì cơ hàm không được tập, không được nhai, lưỡi không được đảo thì dĩ nhiên là hơn chút đỉnh.

5. Ăn thụ động

Trẻ ăn như một con robot, không tự làm chủ được bữa ăn của mình, ăn thường kèm theo dùng chiêu trò rồi thì phải tivi điện thoại, cứ há miệng ra là nhét là nuôt thụ động. Thực tế là trẻ đang ăn cái tivi, cái điện thoại,..vì trẻ không tập trung vào bữa ăn, không cảm nhận được vị ngon của bữa ăn, ăn thụ động không làm chủ được cơ thể dẫn đến nhiều trường hợp ăn quá nhu cầu cơ thể cho phép.

6. Ko tôn trọng nhu cầu của trẻ

Cho trẻ ăn theo nhu cầu của cha mẹ, cứ nghĩ con phải ăn hết chỗ này mới đủ. Thực chất qua mỗi giai đoạn định lượng ăn của trẻ khác nhau, chưa kể trẻ sẽ ăn theo ngày có ngày ít có ngày nhiều …..nên cha mẹ cần tôn trọng nhu cầu của trẻ nó khác với việc tôn trọng trẻ là thích thì ăn vặt, thích thì sữa.

Tôn trọng nhu cầu ăn của trẻ là thiết lập 1 thói quen ăn uống khoa học, 1 lịch ăn phù hợp cho ăn đến bữa mời con ra ăn con ăn bao nhiêu là tùy con.

7. Sử dụng gia vị không đúng

Dưới 1 tuổi cho sử dụng mắm muối như người lớn vì sợ nhạt trẻ không ăn. (xem lại biếng ăn do ăn lẫn quá lâu ở nguyên nhân thứ 3 để hiểu hơn về gai vị giác của trẻ). Dưới 1 tuổi trẻ không cần nêm gia vị mắm muối, trẻ chỉ cần gia vị tự nhiên như vị ngọt từ nước dùng ngô, nước dùng xương thịt, củ quả và vị mặn thì tạo bẹ cá bào.

Có nhiều cách làm nêm gia vị cho trẻ như rang mè đen mè trắng,…Thực ra những cách này chỉ áp dụng cho trẻ đã ăn quen gia vị người lớn 1 thời gian và giờ tập giảm bớt gia vị thì ta làm giả gia vị từ thực vật. Còn bình thường đối với các trẻ mới bắt đầu ăn dặm ta không nên áp dụng.

Nhiều bé ăn gia vị mặn, ngọt của lên cân là do lên cân giả, lên cân do tích nước. Cái này các mẹ cần chú ý hơn.

8. Tạo áp lực cho trẻ ăn uống

Ngồi bên cạnh không ăn thì làm đủ trò, không ăn thì quát, thì mắng, nó đến từ kỳ vọng của cha mẹ vì nghĩ đến bữa con phải ăn hết chỗ này, do chúng ta không có kiến thức căn bản, ở mỗi giai đoạn con sẽ ăn như thế này, sẽ có hôm con ăn nhiều ăn ít, trong bữa ăn con phải được tập các kỹ năng.

9. Cho uống quá nhiều sữa

Có những bé cả ngày uống cả lít sữa, uống thay nước đó là quan niệm hoàn toàn sai lầm, sữa nước và hoa quả là những đồ uống không thể thay thế cho nhau. Và đương nhiên con uống quá nhiều thì không thể có chỗ nhét thức ăn vào được.

Con không ăn thì ăn sữa, thực tế sữa không đủ để bổ sung dinh dưỡng thay thế thực phẩm hàng ngày, sau 1 tuổi chỉ nên uống từ 400-500ml sữa/ngày, phải uống đúng bữa.

10. Ăn đêm khi trẻ muốn ngủ

Con ti đêm 1 chút và con ngủ lại và không ảnh hưởng đến bữa sáng hôm sau thì bình thường. Còn khi con đã ngủ ngon giấc mà mẹ sợ con đói lại dựng con dậy để ăn đêm thì hoàn toàn không nên. Điều đó làm giấc ngủ của con không sâu, không ngủ ngon được hocmon phát triển của con không đầy đủ ảnh hưởng đến chiều cao của con. Chưa kể sáng con chưa tiêu hóa hết được đồ ăn đêm làm cho bữa sáng không có cảm giác đói, không muốn ăn.

11. Không thiết lập một giờ giấc ăn uống khoa học

(Xem lại nguyên nhân thứ 2 trẻ ăn quá nhiều bữa dẫn đến biếng ăn). Không có nếp ăn, không có thói quen ăn uống khoa học, cơ thể không học được giờ nào ăn, giờ nào ngủ, 1 nền tảng ăn ngủ tương đối khoa học thì khi cả gia đình đi du lịch sẽ rất nhàn, đi lớp nhàn và chăm con cũng nhàn.