Câu hỏi vì sao? và vì sao (trên bầu trời) có gì khác nhau?



Trong một lần cả nhà mình đi nghỉ. Khi ngồi ngắm cảnh biển về đêm, cô cháu gái của mình đã hỏi – khi ấy cháu mới đi học lớp 1.



Cháu: Dì ơi, khi gặp những khúc mắc người ta thường đặt câu hỏi “vì sao?”. Các ngôi sao trên bầu trời khi gọi, người ta cũng lại gọi những vì sao Dì nhỉ? Khó phân biệt quá Dì nhỉ?



Mình: À những câu hỏi Tại sao? Vì sao? Như thế nào? …. là do quy luật về cách đặt câu của ngôn ngữ con người đang dùng cháu ạ. Trong xã hội cũng như gia đình, tất cả mọi thứ đều phải tuân theo một quy luật chung. Cũng giống như khi cháu đi trên đường, gặp đèn đỏ thì cháu sẽ phải dừng lại, đèn xanh thì mới được đi – tất cả những điều này đều đã được áp theo quy định – chúng ta chỉ việc học và thực thi chúng. Cũng giống như cách gọi của những ngôi sao trên bầu trời, người ta có thể gọi chúng bằng những cái tên khác nhau như những ngôi sao, những vì sao, những vì tinh tú, … Sau này lớn lên cháu sẽ gặp những từ cùng 1 tên gọi những lại chỉ ra những sự vật khác nhau và cháu còn khám phá ra nhiều điều hay và lạ hơn nữa cơ. Một từ đứng với sự việc này nó là nghĩa này nhưng đứng cùng với sự việc khác thì nó lại mang 1 ý nghĩa khác hoàn toàn.



Cháu: Dì ơi, có nghĩa là vận dụng từ cũng tùy thuộc theo sự việc hả dì?



Mình: Đúng vậy đó cháu. Để dì đưa ra 1 ví dụ này cho cháu dễ hình dung nhé. Cháu xem này, từ “Cá” có thể chỉ Con cá (là con vật này) nhưng cũng có thể dùng từ này để nói về sự cá cược với nhau …v.v



Cháu: À, ngày Cá tháng tư. Ôi! Thế thì cháu hiểu rồi. Ngôn từ đúng là khó và phong phú thật dì nhỉ? Cháu sẽ cố gắng học nhiều nữa Dì ạ.



Mình: Đúng rồi, Học, học nữa, học mãi cháu ạ. Dì đến bây giờ vẫn phải học đó cháu.



Cháu: Vâng, học không bao giờ là đủ Dì nhỉ?