Gầy không lý do


Bà mẹ bế cháu bé đến với chúng tôi trong tình trạng gầy tong teo. Cháu bé tên là Tống Việt H, 5 tuổi, cư trú ở Thanh Xuân (Hà Nội). Nhìn cháu bé gầy tới mức như một đứa trẻ suy dinh dưỡng. Song điều lạ ở chỗ, nhìn vóc dáng bà mẹ, chúng tôi không cho rằng cháu Tống Việt H lại bị rơi vào suy dinh dưỡng. Bởi bà mẹ nhìn cũng không phải ở trong tình trạng kinh tế khó khăn.



Chúng tôi hỏi mẹ cháu: sao cháu gầy thế? Bộ cháu không chịu ăn hả chị?



Bà mẹ lắc đầu nguầy nguậy: Các bác ạ. Đó chính là nỗi khổ tâm của em. Cháu cứ gầy mãi thế. Cũng chẳng phải nó không chịu ăn đâu. Nó cũng ăn được. Cũng chẳng phải gia đình khó khăn gì, cháu đòi cái gì chúng em đều đáp ứng được hết. Nhưng thú thật, nhìn con mà em xót hết cả ruột.



Bà mẹ rơm rớm nước mắt.



Chị kể tiếp: Nhiều người cứ nói mỉa mai em nuôi con vụng. Nhưng khổ, em cũng chăm sóc cháu lắm. Nhiều người còn nói mỉa em: mẹ ăn hết của con. Nhưng khổ, con em nó cũng ăn được chứ phải không. Nhưng thực sự, dường như chất ăn vào nó bốc hơi hay sao ấy các bác ạ. Cháu không bị tiêu chảy. Cháu ăn được, ăn tốt là khác. Nhưng các bác xem, cháu nó có khác gì da bọc xương đâu.



Và chúng tôi thấy đúng như mẹ cháu bé nói. Cháu bé mới 5 tuổi, lứa tuổi của bụ bẫm và đáng yêu. Nhưng bộ dạng cháu chỉ có da bọc xương. Mà cháu bé vẫn vui chơi nô đùa bình thường. Không thuộc dạng có bệnh lý nôn mửa, tiêu chảy gì.



Về chế độ ăn uống, thực sự ngạc nhiên, bé cũng ăn khá được. Mà theo ước lượng nhanh của chúng tôi, cháu phải khấm khá mới đúng.



Nghi ngờ có 1 điều gì đó rất không bình thường trong hệ nội tiết. Chúng tôi chỉ định cho em bé làm xét nghiệm đường máu. Thì quả thực bất ngờ: nồng độ đường máu của cháu trên 11 mmol/lít. Chúng tôi có cho làm thêm pH máu thì pH máu đạt giá trị 6. Độ kiềm trong máu chỉ đạt 14 mEq/L. Đây là những chỉ số khẳng định cháu bị đái tháo đường niên thiếu rất rõ rệt. Cũng nghi ngại mẹ cháu vừa cho cháu ăn xong. Chúng tôi hẹn mẹ cháu bé đưa cháu tới xét nghiệm lần 2 vào ngày hôm sau để tránh tình trạng tăng đường máu sau ăn. Ngày hôm sau cũng không khác, đường máu vẫn đạt trên 11mmol/L.



Cháu bé bị đái tháo đường niên thiếu điển hình. Bé được chỉ định nhập viện điều trị.



Đái tháo đường niên thiếu có nguy hiểm


Đái tháo đường thời niên thiếu là một dạng của bệnh đái tháo đường. Đái tháo đường có 2 thể bệnh chính: đái tháo đường typ 1 và typ 2. Trong đó, đái tháo đường typ 1 chủ yếu ở gặp ở trẻ em, còn gọi là đái tháo đường thời niên thiếu, còn đái tháo đường typ 2 chủ yếu gặp ở người lớn, còn gọi là đái tháo đường ở người trưởng thành.



Đái tháo đường ở trẻ em là đái tháo đường nguy hại nhất bởi nó gây ra do sự thiếu hụt insulin. Em bé hoàn toàn không đáp ứng với điều trị bằng thuốc đái tháo đường. Và biện pháp điều trị đó là tiêm insulin hoàn toàn.



Một số em bé có hiện tượng tăng đường máu thoảng qua. Tình trạng tăng đường màu này chỉ kéo dài trong thời điểm sơ sinh và cùng lắm là đến tháng thứ 3 thì bình ổn. Trường hợp này không cần điều trị. Một số khác thì bị tăng đường máu kéo dài, vượt qua thời điểm 6 tháng mà vẫn tăng đường máu. Trường hợp này cần theo dõi và điều trị nếu cần thiết. Có những trường hợp bị đái tháo đường điển hình bao gồm thể hiện triệu chứng của bệnh và dấu hiệu trên xét nghiệm. Trường hợp này cần điều trị không trì hoãn.



Biểu hiện bệnh cũng khá dễ nhận ra: em bé gầy, rất gầy như một em bé bị suy dinh dưỡng thực thụ nhưng em bé lại ăn rất khỏe. Em bé ăn khỏe tới mức mà hơn cả một em bé thông thường. Em bé ăn khỏe kèm theo cả uống nhiều nước. Uống nhiều nước hơn bình thường mặc dù bé không ra mồ hôi nhiều. Triệu chứng điển hình nhất đó là em bé gầy nhiều.



Trong tình trạng như thế, việc làm khẩn cấp của bố mẹ đó là đưa em bé đi xét nghiệm bao gồm xét nghiệm đường máu, pH, HbA1C và một số chỉ số liên quan. Khi đường máu xét nghiệm ở bất kỳ thời điểm nào đạt trên 11mmol/lit thì gần như cháu bé chắc chắn bị đái tháo đường. Việc tăng đường máu của em bé rất cao, có trường hợp tăng đến 40mmol/lít.



Nguyên nhân gây ra đái tháo đường ở trẻ em đó là tuyến tụy bị phá hủy do yếu tố tự miễn. Vì thế, em bé đã không sản xuất đủ insulin cho cơ thể. Insulin là hormon điều tiết làm hạ đường máu. Khi tuyến tụy bị tổn thương, insulin không đủ và đường máu ăn vào những cứ tăng cao trong máu.



Lời khuyên cho các bố mẹ ở đây: ngay khi thấy con mình bất thường, cần phải có sự tham vấn của bác sỹ ngay. Bởi nếu không có biện pháp can thiệp sớm, một số em bé sẽ bị bệnh nặng, một số khác sẽ bị đe dọa tính mạng. Nhất là đái tháo đường, bé có thể bị hôn mê do tăng đường huyết.



Khi em bé được chỉ định tiêm insulin, các bố mẹ cần giữ gìn vệ sinh cẩn thận cho tiêm. Bởi nếu không, vết tiêm sẽ nhiễm trùng. Số mũi tiêm là rất nhiều cho tới lúc, tìm mãi mới có chỗ để tiêm. Vì thế, việc chăm sóc của bố mẹ là rất mực quan trọng.



BS. Yên Lâm Phúc