Những động tác sơ cấp cứu đầu tiên của người thân trong gia đình khi trẻ bị dị vật đường thở là một bước rất quan trọng quyết định thành công trong điều trị: kịp thời cứu sống trẻ hay… đã muộn.


Trẻ bị dị vật đường thở như thế nào?


Trường hợp trẻ bị sặc sữa, một tình huống rất hay gặp, chỉ cần vài động tác làm cho lượng sữa còn trong miệng chảy ra ngoài và trẻ khóc ngay là đủ để cứu trẻ. Nhưng nếu ta chỉ biết bồng trẻ ba chân bốn cẳng chạy đến bệnh viện thì đôi khi lại là hại trẻ. Bạn hãy nhớ rằng bộ não của người không được thiếu oxy quá 3 phút. Nếu trẻ ngưng thở hơn 3 phút thì đôi khi cứu sống trẻ cũng là vô ích.


Đường thở của trẻ bắt đầu từ vùng mũi và miệng, gặp nhau ở vùng hầu họng, qua thanh quản để xuống khí quản và đến phổi. Nếu tắc nghẽn ở vùng mũi thì trẻ có thể thở bằng miệng. Nhưng bắt đầu từ vùng trước thanh quản, đặc biệt ngang nắp thanh quản trở xuống, nếu đường thở có một vật lạ nào xuất hiện sẽ gây ra khó thở hoặc ngưng thở và cơ thể sẽ bị thiếu oxy, quan trọng nhất là bộ não thiếu oxy sẽ chết rất nhanh, mà khi đã chết não thì dù tim có đập, phổi có thở trở lại thì não vẫn không hoạt động được nữa.


Điều rắc rối là đường tiêu hóa cũng bắt đầu từ miệng, qua hầu họng xuống thực quản (chạy song song với khí quản) xuống dạ dày (bao tử). Bình thường, nắp thanh quản luôn luôn mở để không khí liên tục ra vào. Khi ăn uống, ngay khi thức ăn, thức uống được nuốt xuống thực quản thì nắp thanh quản sẽ đóng lại – trẻ tạm ngưng thở trong khi nuốt thức ăn, ngay sau khi thức ăn trôi xuống dưới thì nắp thanh quản sẽ mở ra và trẻ tiếp tục hít thở bình thường.


Các trường hợp thường gặp


Các dị vật đường thở thường gặp là thức ăn (sữa, nước, bột, cháo…) và đôi khi là những mẫu đồ chơi lớn nhỏ bằng nhựa, kim loại, thủy tinh… (thường gặp là các hạt bi, vòng nhựa,…) tròn, nhỏ nên dễ tụt sâu vào trong họng rất khó dùng tay lấy ra. Vì vậy nếu mở miệng trẻ không thấy rõ dị vật thì đừng cố gắng dùng ngón tay móc ra vì có thể đẩy dị vật vào sâu thêm.


Ngay khi thấy trẻ đưa đồ chơi vào miệng, bạn đừng hét lên hoặc nhảy ào đến trước mặt trẻ vì sẽ làm trẻ giựt mình và nuốt xuống ngay. Bạn hãy nói nhẹ nhàng "Con ơi nhả ra đi" và nhanh chóng bước đến giúp trẻ lấy ra.