Trẻ nhỏ là nhóm người rất dễ mắc phải các loại bệnh thông thường, lý do là vì sức đề kháng của cơ thể còn yếu, nhất là nhóm trẻ dưới 3 tuổi. Dưới đây là cách phòng tránh và điều trị 8 loại bệnh thường gặp ở trẻ nhỏ.




Cảm lạnh


Khi trẻ nhỏ bị ngạt mũi, hắt hơi hoặc nước mũi chảy ròng ròng thì không nên quá lo lắng, vì đây là hiện tượng thường gặp, chưa thể khẳng định là dấu hiệu của viêm nhiễm khuẩn. Tuy nhiên căn bệnh này có thể gây chứng bệnh nguy hiểm về đường hô hấp, nhất là nhóm trẻ dưới 3 tháng tuổi, vì vậy nên đưa trẻ đi khám nếu trường hợp trẻ sốt cao.


Đối với nhóm từ 3 - 6 tháng tuổi thường sốt cao trên 40°C, tuy nhiên khi nhiệt độ cao cũng không nên quá lo lắng, song phải đề phòng hiện tượng co giật gây nguy hiểm. Đối với trẻ trên 6 tháng thì có thể điều trị tại nhà: cho trẻ ngủ nghỉ và ăn uống nhiều nước, kể cả nước ép hoa quả, vẫn cho trẻ bú bình thường. Cũng có thể cho trẻ ngồi trong chậu nước để giảm nhiệt và dễ chịu, có thể cho trẻ dùng acetaminophen hoặc Ibuprofen (không nên dùng aspirin vì rủi ro mắc hội chứng Reye).


Ngoài ra có thể dùng liệu pháp hơi mù (khí rung) để trẻ dễ thở, long đờm hoặc dùng dụng cụ chuyên dụng hút đờm trong mũi. Dù ở nhóm tuổi nào cũng không nên dùng phenylpropanolamine vì qua nghiên cứu người ta phát hiện thấy loại thuốc này có nguy cơ làm tăng bệnh động kinh, đột quỵ và một khi khó thở, không chuyển biến, nhiệt độ tăng trên 39°C thì nên đưa trẻ đi khám bác sĩ.


Viêm tai


Khi cơ thể trên 39°C nhóm trẻ 2 tuổi thường xuất hiện các loại bệnh về tai, đặc biệt là chứng viêm nhiễm tai, vì vậy, vào mùa lạnh trẻ em đến khám bệnh về tai hầu hết là mắc bệnh cảm lạnh. Sự cố thường gặp khi viêm nhiễm tai ở trẻ nhỏ là vòi nhĩ (nối liền tai giữa với mặt sau cuống họng, có nhiệm vụ để thoát dịch) bị tắc nghẽn, dịch ứ đọng tăng áp lực lên màng nhĩ, trẻ bắt đầu cảm thấy đau. Các vòi này cũng có thể bị tổn thương, bị vỡ khi trẻ nằm bú bình và có một lượng nhỏ sữa chảy trở lại vào tai, phát sinh hiện tượng viêm nhiễm. Bởi vậy, khi trẻ bú người ta thường thấy chúng khóc là do đau tai, ngoài ra chứng viêm nhiễm này còn làm cho trẻ gặp khó khăn khi ngủ.


Trường hợp nghi ngờ trẻ bị viêm nhiễm nên đi khám ngay, có thể giảm đau bằng acetaminophen hoặc Ibprofen (đối với nhóm trẻ dưới 6 tháng và trước khi dùng loại thuốc này cần tư vấn bác sĩ). Có thể dùng khăn nóng chườm phía tai hoặc chườm đầu, chú ý không được dùng các loại thuốc kháng sinh lâu ngày còn thừa để chữa cho trẻ. Thuốc kháng sinh chỉ có tác dụng chữa khuẩn. Nếu dùng cho trường hợp viêm nhiễm vi rút có thể làm gia tăng hội chứng kháng thuốc. Vì vậy, một số trường hợp người ta phải chờ 1 - 2 ngày mới kê đơn, không nên cho trẻ dùng kháng sinh một khi không thấy cần thiết. Nếu trẻ đau tai khóc nhiều kèm theo sốt, cảm lạnh, đau đầu, sưng cổ nên đi khám ngay.


Bệnh về dạ dày


Đối với những đứa trẻ khỏe mạnh hiện tượng nôn, tiêu chảy là bình thường nhưng nếu kèm theo triệu chứng đau bụng và sốt thì rất có thể bị đau dạ dày. Đây là hiện tượng viêm dạ dày và hệ thống đường ruột. Khi đi khám nên nói cụ thể cho bác sĩ biết và thông thường chỉ cần điều trị tại nhà vài ngày là khỏi, nhưng cần phải chú ý đến hiện tượng mất nước ở trẻ như khô mồm, khô mắt, nước giải khai, ít nước mắt và cứ 1 - 2 giờ đi ngoài một lần. Trường hợp này cần tiếp nước nước kịp thời cho trẻ. Nếu trẻ sốt, nôn ra máu, mật xanh chứng tỏ rất đau cần phải đi đưa cấp cứu. Không nên cho trẻ dùng thuốc tiêu chảy có bán tại các quầy thuốc, nhất là nhóm trẻ dưới 2 tháng tuổi.


Viêm phổi


Khi trẻ sốt, nhiệt độ cơ thể trên 39°C thì da thường nhợt nhạt, sống mũi bị đau, thở và hắt hơi nhanh so với mức bình thường. Rất có thể trẻ đã mắc bệnh viêm phổi, căn bệnh xuất phát từ quá trình cảm lạnh hoặc rối loạn hệ thống hô hấp. So với người lớn, bệnh viêm phổi ở trẻ nhỏ thường được điều trị ở nhà. Nếu trường hợp nhiễm vi rút thì việc điều trị là không cần thiết và tự nó sẽ khỏi trong vài ngày. Để giúp trẻ dễ thở cần cho trẻ nghỉ ngơi và uống nhiều nước (nước dùng riêng cho nhóm trẻ nhỏ). Có thể dùng liệu pháp phun mù lạnh để giúp trẻ dễ thở. Không nên dùng thuốc giảm ho nếu không có ý kiến bác sĩ. Vì ho là động tác giúp trẻ thông tắc các chất ứ đọng trong phổi.


Viêm đường tiết niệu (UTI)


Đây là căn bệnh thường gặp ở nhóm trẻ nhỏ, nhất là các bé gái, do niệu đạo rất ngắn và cũng là nơi khuẩn hay làm tổ. Riêng ở các bé trai rủi ro viêm nhiễm tăng là vì đường ống nước tiểu chảy ngay dưới da nên dễ bị viêm nhiễm. Khi phát bệnh thường gây sốt và đau vùng bụng dưới, đi tiểu bị đau. Vì vậy ở những đứa trẻ mắc bệnh, khi đi đái thường kêu đau, nước tiểu nặng mùi và đôi khi có máu. Căn bệnh này có thể điều trị bằng thuốc kháng sinh vì vậy khi trẻ mắc bệnh nên đi khám bác sĩ ngay. Bác sĩ sẽ đo huyết áp (thường huyết áp tăng nếu mắc bệnh UTI), thử nước tiểu để kiểm tra mức độ viêm nhiễm. Ngoài ra, có thể dùng khăn bọc chai nước nóng chườm bụng cho trẻ, không nên tắm cho trẻ trong bồn tắm nước nóng có bọt xà phòng thơm, vì nó gây kích thích. Nên cho trẻ uống nhiều nước để rửa sạch bàng quang.


Viêm tắc thanh quản (Croup)


Nếu trẻ thường ho nhiều về ban đêm, ho dữ dội thì rất có thể là mắc bệnh viêm tắc thanh quản vàkhí quản. Tuy chưa rõ nguyên nhân nhưng tỷ lệ mắc bệnh viêm tắc thanh quản ở bé trai thường gấp đôi bé gái, nhất là nhóm từ 6 tháng tuổi đến dưới 3 tuổi. Bệnh viêm tắc thanh quản thường do bệnh viêm nhiễm vi rút và diễn ra nhiều vào thời điểm giao mùa. Để giúp cho trẻ thở được dễ dàng nên đưa trẻ đi hóng mát hoặc tắm vòi nước nóng, cho trẻ nghỉ ngơi, nghe nhạc. Trường hợp thở khò khè phát ra tiếng kêu thì nên đưa trẻ đi khám để có phương pháp điều trị thích hợp.


Viêm phế quản


Khi bị cảm lạnh trong vài ngày trẻ thường khó thở, rát họng thậm chí còn gây đau toàn thân. Y học gọi đây là bệnh viêm phế quản. Nguyên nhân gây bệnh là do viêm nhiễm các vòi thở nhỏ nhất của phổi. Thủ phạm chính là do vi rút hợp bào hô hấp (respiratry syncytial virus), gọi tắt là vi rút RSV làm cho hệ thống không khí vào - ra bị viêm nhiễm nặng, gây cản trở không khí vào - ra phổi. Bệnh phát triển mạnh vào lúc giao mùa, nhất là từ tháng 10 đến tháng 3 năm sau và xuất hiện nhiều ở nhóm dưới 6 tháng tuổi vì đường khí thải còn nhỏ và mẫn cảm với chất gây bệnh.


Theo số liệu điều tra thì có tới 16% trẻ dưới 1 tuổi mắc bệnh viêm phế quản phải vào viện điều trị. Nếu trẻ có nguy cơ mắc bệnh cao nên dùng thiết bị tăng âm làm thông tắc mũi, dùng dụng cụ chuyên dụng hút các dịch trong mũi để giúp trẻ dễ thở. Nếu bệnh nặng có thể dùng liều kháng sinh đặc biệt theo khuyến cáo của bác sĩ.


Hội chứng tay-chân-miệng (HFMD)


Hội chứng tay-chân-miệng là thuật ngữ chuyên môn nói về căn bệnh có triệu chứng sốt và xuất huyết các nốt đỏ tụ máu trên mu bàn tay, trên mu bàn chân và bên trong miệng. Không có gì phải lo lắng, người ta gọi đây là bệnh chân-tay-miệng, nguyên nhân là do nhiễm vi rút, nhất là vào mùa hè, mùa thu và thường kéo dào vài ngày.


Nên cách ly trẻ mắc bệnh và cần theo dõi những biến chứng có thể xảy ra như viêm màng não và các loại bệnh có liên quan đến não vì vậy nên đưa đi khám và điều trị kịp thời. Và cũng không ngạc nhiên khi bác sĩ khuyến cáo không cần phải điều trị phức tạp mà chỉ cần cho trẻ nghỉ ngơi và dùng thuốc acetaminophen để giảm sốt. Cho đến thời điểm hiện nay vẫn chưa có thuốc điều trị cụ thể căn bệnh này, bởi vậy để phòng ngừa vi rút lây lan nên làm tốt công tác vệ sinh, những đồ dùng của trẻ như bình sữa, bát đĩa, đồ ăn,... nên khử trùng trong nước nóng để diệt khuẩn, rửa chân tay thường xuyên cho trẻ, kể cả đồ chơi và không cho trẻ nhai, ngậm đồ dùng hay đồ chơi có nguy cơ gây viêm nhiễm cao.