Trải qua hơn 4.000 năm lịch sử, đến nay y thuật Ấn Độ Ayurveda đã trở thành một trường phái y học có đầy đủ lý luận và thực hành, được WHO công nhận. Hiện, Ayurveda rất phát triển ở Ấn Độ cũng như một số nước phương Tây.



Khôi phục từ “gốc”


Ayurveda cho rằng: đặc tính bẩm sinh quan trọng nhất của cơ thể là khả năng
tự chữa bệnh
. Nhờ đó, cơ thể hồi phục lại các chức năng tự nhiên của nó. Muốn đặc tính này không bị lấn át, phát huy hiệu quả trong cả một đời người, Ayurveda khuyên con người cần phải biết cách sống hòa hợp với thiên nhiên.


Theo Ayurveda, con người và thiên nhiên đều chứa 5 thành phần cơ bản là: khí, nước, lửa, đất và trời, tương tự như kim, mộc, thủy, hỏa, thổ trong Đông y. Trong cơ thể người, các yếu tố này hòa quyện hài hòa với nhau tạo thành 3 thể dịch hay còn gọi là doshas (vata, pitta và kapha).



Ba dịch thể này ảnh hưởng đến tất cả các chức năng sinh học, tâm lý học và sinh lý bệnh học trong thể chất, tinh thần và ý thức con người. Chúng là cái “gốc” của cơ thể. Sự vận chuyển suôn sẻ của 3 dịch thể sẽ tạo thành những trụ cột cho một sức khỏe hoàn thiện và lành mạnh: âm dương hòa hợp, bài tiết đều đặn, giấc ngủ êm đềm, tiêu hóa tốt… Và một khi doshas mất đi sự cân bằng thì đau ốm, bệnh tật sẽ xuất hiện.


Chính vì vậy, Ayurveda đã dùng nhiều cách khác nhau như ăn kiêng (hay nhịn ăn), tập thể dục, yoga, thiền định, dùng thảo dược, mát-xa, xông hơi, tiếp xúc ánh sáng mặt trời, khí công (kiểm soát hơi thở) và tẩy độc cơ thể để làm 3 thể dịch doshas hài hòa, cân bằng trở lại như trạng thái bẩm sinh, kích thích khả năng tự chữa bệnh của cơ thể hoạt động trở lại hoặc hoạt động hiệu quả hơn.


Tuy vậy, Ayurveda không thể chữa khỏi những bệnh viêm nhiễm cấp tính - như viêm ruột thừa chẳng hạn, bởi bệnh này nhất thiết phải cần đến phẫu thuật. Điều quan trọng hơn, Ayurveda hướng dẫn mọi người phương pháp dưỡng sinh hiệu quả trong cuộc sống hằng ngày nhằm bảo vệ sức khỏe, tránh được bệnh tật như: nên ăn gì, cần thư giãn thế nào, phải tĩnh tâm ra sao. Chính vì thế, Ayurveda còn được coi là “môn khoa học giúp con người sống mạnh khỏe và trường thọ”.


Các liệu pháp cơ bản


Ayurveda sử dụng
thảo dược
 được trồng trên núi Hymalya, sữa và các hợp chất tự nhiên khác. Ayurveda lưu giữ trong danh mục sưu tập gần 5.000 năm của mình hơn 10.000 dược thảo, cũng tức là hơn 10.000 hoạt chất khác nhau. Các hoạt chất này được dùng trong xông hơi, mát-xa, ăn uống… với nhiệm vụ kích thích hệ miễn nhiễm của cơ thể hoạt động có hiệu quả nhất, đẩy lùi sự xâm nhập của bệnh tật, hoặc trực tiếp khắc phục nguyên nhân gây bệnh.


Bước khởi đầu của Ayurveda là
thải độc ra khỏi cơ thể
. Có thể thải độc bằng chế độ ăn uống, tức đào thải chất độc ra khỏi cơ thể qua đường tiêu hóa, làm tăng cường sức đề kháng của ruột. Cũng có thể thải độc bằng xông hơi, tắm nước nóng pha dược liệu, mát-xa với dầu mè… Độc tố được đẩy ra khỏi cơ thể qua hệ thống lỗ chân lông. Phương pháp xổ độc không chỉ làm thanh lọc cơ thể mà còn kích thích sức mạnh tự chữa bệnh của cơ thể.


Một liệu pháp hết sức hiệu nghiệm của Ayurveda là “thiền tĩnh tâm”, tạo sự cân bằng cho tâm hồn, hệ thần kinh, giúp cơ thể có khả năng “chịu tải” cao hơn trước các áp lực của cuộc sống; tăng cường sức đề kháng cho cơ thể và tăng sự tự chủ.


Y thuật Ayurveda có hẳn những hướng dẫn riêng về việc sử dụng nước và hơi nước để chăm sóc sức khỏe và chữa bệnh. Thông qua các cách xông hơi, tắm hơi, ngâm mình trong nước có hòa các tinh dầu dược liệu có thể giải độc cơ thể, thư giãn cơ bắp, giúp tinh thần minh mẫn. Dưới tác động của nước và hơi nước, cơ thể sẽ dễ dàng giải phóng mọi áp lực và các độc tố gây hại cho sức khỏe ra ngoài, giúp phòng tránh được nhiều bệnh nguy hiểm.


Phương pháp mát-xa bằng dầu mè của Ayurveda cũng được đánh giá là có hiệu quả cao. Phương pháp mát-xa này làm giảm thiểu stress trong cơ thể, kích thích cơ thể tiết hormon tình dục oxytocin và đặc biệt là hormon khoái cảm endorphin.


Chế độ ẩm thực là một liệu pháp chủ đạo của y thuật Ayurveda. Ayurveda coi cơ thể người như một bộ phận hữu cơ của tự nhiên, sống cùng nhịp độ tự nhiên. Những “thức ăn” của Ayurveda không phải là ngẫu nhiên: có loại khi ăn vào thì tiêu độc cho cơ thể, loại khác giúp cho tế bào trẻ lại, loại nữa tăng cường sự trao đổi chất và như vậy là tăng cường sức đề kháng. Căn cứ vào môi trường sống tự nhiên và từng giai đoạn phát triển của cơ thể mà Ayurveda đưa ra các món ăn, thức uống thích hợp.


Nhưng trên hết, đúng như thuyết lý khởi thủy mà Ayurveda đưa ra: dù có áp dụng liệu pháp nào thì điều quan trọng nhất vẫn là lý trí của con người. Một lý trí lạc quan, vững vàng sẽ giúp người ta có niềm tin vào tác dụng chữa bệnh của các liệu pháp cũng như tin vào người thực hành liệu pháp. Đây mới chính là “phương thuốc trời ban” để đẩy lùi bệnh tật!


Theo Sức khỏe & Đời sống