Đột quỵ não là một bệnh xảy ra khi lưu lượng máu đến một phần của não bị gián đoạn hoặc giảm đột ngột, làm cho các tế bào não thiếu oxy và dưỡng chất. Nếu không được cấp cứu kịp thời, các tế bào não có thể chết trong vài phút.
Trước đây, đột quỵ não còn được gọi là tai biến mạch máu não.
2. Nguyên Nhân Đột Quỵ Não
Đột quỵ não thường do hai nguyên nhân chính:
a) Tắc Nghẽn Mạch Máu Não
Xơ Vữa Động Mạch: Quá trình xơ vữa động mạch diễn ra khi các chất béo, cholesterol, và các chất khác tích tụ trong thành động mạch, hình thành các mảng bám. Qua thời gian, mảng bám này có thể lớn dần, làm hẹp lòng mạch và giảm lưu lượng máu. Cuối cùng, mảng bám có thể làm tắc nghẽn hoàn toàn động mạch.
Cục Máu Đông: Một cục máu đông có thể hình thành tại nơi mảng xơ vữa gây hẹp mạch hoặc di chuyển từ một phần khác của cơ thể, như từ tim, và làm tắc nghẽn mạch máu trong não. Điều này thường xảy ra trong các bệnh lý như rung nhĩ, khi nhịp tim không đều gây ra cục máu đông trong tim.
b) Vỡ Mạch Máu Não
Tăng Huyết Áp Đột Ngột: Huyết áp cao không kiểm soát là yếu tố nguy cơ chính của đột quỵ xuất huyết. Khi huyết áp tăng đột ngột, thành mạch máu có thể bị yếu và vỡ ra, gây chảy máu trong não.
Phình Động Mạch Não: Một động mạch trong não có thể bị phình ra (do bẩm sinh hoặc phát triển theo thời gian), và thành động mạch mỏng đi. Khi huyết áp tăng đột ngột hoặc do một nguyên nhân khác, động mạch có thể vỡ, gây chảy máu trong não.
c) Nguyên Nhân Ít Gặp
Cơn Thiếu Máu Cục Bộ Thoáng Qua (TIA): TIA là một dạng nhỏ của đột quỵ, xảy ra khi lưu lượng máu đến một phần của não bị gián đoạn trong một thời gian ngắn (dưới 24 giờ) và sau đó tự thông trở lại. TIA là dấu hiệu cảnh báo nguy cơ đột quỵ thật sự trong tương lai gần.
3. Các Yếu Tố Nguy Cơ Gây Đột Quỵ Não
Tăng Huyết Áp: Là yếu tố nguy cơ chính của cả hai loại đột quỵ.
Đái Tháo Đường: Gây tổn thương mạch máu và tăng nguy cơ hình thành cục máu đông.
Xơ Vữa Động Mạch: Làm hẹp và cứng các động mạch, dẫn đến nguy cơ tắc nghẽn.
Cholesterol Máu Cao: Góp phần vào quá trình hình thành mảng xơ vữa.
Bệnh Tim: Các bệnh lý như bệnh van tim và rung nhĩ có thể làm tăng nguy cơ hình thành cục máu đông.
Hút Thuốc Lá: Gây tổn thương mạch máu và tăng nguy cơ xơ vữa động mạch.
Nghiện Rượu: Uống rượu quá mức có thể làm tăng huyết áp và ảnh hưởng đến tim.
Rối Loạn Chức Năng Đông Máu: Gây tăng nguy cơ hình thành cục máu đông hoặc chảy máu.
Béo Phì: Làm tăng nguy cơ các bệnh lý như tăng huyết áp, đái tháo đường, và bệnh tim.
Ít Vận Động: Thiếu hoạt động thể chất làm tăng nguy cơ béo phì và các yếu tố nguy cơ khác.
4. Triệu Chứng Nhận Biết Đột Quỵ Não
Yếu Tay, Chân: Đột ngột yếu hoặc tê bì ở mặt, tay, chân, đặc biệt là yếu một bên cơ thể.
Thị Lực: Đột ngột nhìn mờ hoặc mất thị lực ở một hoặc cả hai mắt.
Khả Năng Nói: Đột ngột khó nói, nói ngọng hoặc không hiểu được lời nói của người khác.
Đau Đầu: Đột ngột đau đầu dữ dội mà không có nguyên nhân rõ ràng.
Chóng Mặt: Đột ngột chóng mặt, xây xẩm mặt mày, mất thăng bằng, loạng choạng, ngã mà không giải thích được lý do.
Buồn Nôn, Nôn: Đột ngột nấc, buồn nôn, nôn mà không có lý do.
5. Làm Gì Khi Người Thân Bị Đột Quỵ
Bảo Vệ Bệnh Nhân: Đỡ bệnh nhân để họ không bị ngã, tránh chấn thương thêm.
Gọi Cấp Cứu: Nếu bệnh nhân còn tỉnh, để họ nằm yên tĩnh và gọi cấp cứu ngay lập tức.
Kiểm Tra Hô Hấp: Nếu bệnh nhân hôn mê, kiểm tra xem họ còn thở bình thường, thở nhanh, thở chậm hay ngừng thở. Thực hiện hô hấp nhân tạo nếu cần thiết.
6. Những Điều Không Được Làm Khi Bị Đột Quỵ
Không Tự Ý Điều Trị: Không thực hiện các biện pháp như bấm huyệt, châm cứu, đánh gió.
Không Di Chuyển Đầu Cổ: Tránh di chuyển đầu cổ bệnh nhân nếu họ bị ngã hoặc tai nạn.
Không Cho Bệnh Nhân Ăn Uống: Tránh cho bệnh nhân ăn, uống để đề phòng nôn gây trào ngược.
Không Dùng Aspirin: Tránh sử dụng Aspirin vì có thể làm tình trạng chảy máu nặng hơn.
Không Tự Ý Dùng Thuốc Hạ Huyết Áp: Chỉ dùng thuốc hạ huyết áp khi HA > 180/100 mmHg và theo chỉ dẫn của bác sĩ.
7. Xử Trí Khi Bị Đột Quỵ
Đưa Bệnh Nhân Đến Bệnh Viện: Cần khẩn trương đưa người bệnh vào bệnh viện để được chẩn đoán và điều trị thích hợp.
Thời Gian Là Vàng: Xử lý nhanh để đề phòng các biến chứng, di chứng liệt nửa người, bại não.
8. Phòng Ngừa Đột Quỵ Não
Kiểm Soát Yếu Tố Nguy Cơ: Điều trị huyết áp, kiểm soát đường huyết, lipit máu.
Tăng Cường Tập Thể Dục: Lựa chọn bài tập hợp lý và không luyện tập quá sức.
Giảm Căng Thẳng: Tránh thay đổi đột ngột về tư thế, khí hậu, và áp suất.
Hạn Chế Uống Bia Rượu: Đặc biệt quan trọng đối với những người có huyết áp cao.
Sử Dụng Thuốc Theo Chỉ Định: Người mang van tim nhân tạo phải dùng thuốc kháng đông theo chỉ định của bác sĩ.
Kết Luận
Đột quỵ não là một cấp cứu và thường để lại di chứng nghiêm trọng như bại, liệt nửa người. Cần phòng ngừa và loại bỏ các yếu tố nguy cơ đã nêu ở trên. Khi bị đột quỵ, không tự ý điều trị mà nhanh chóng đưa bệnh nhân đến bệnh viện để được chẩn đoán và điều trị kịp thời, đúng phương pháp.
Xem thêm bài viết khác tại đây: https://suckhoesenhong.vn/
