Đi ngủ mà bị ‘bóng đè’ thì chắc nhiều người cũng đã bị rồi. Đây là hiện tượng ở một số người khi ngủ có cảm giác có vật nặng đè lên người, không thể cử động và rất khó thở, nhiều lúc nhìn thấy những hình ảnh đáng sợ. Dân gian vẫn hay gọi đó là hiện tượng ‘bóng đè’.
‘Bóng đè’ tương đối phổ biến, theo các nhà nghiên cứu, có đến 7,6% số người đã từng trải qua ít nhất một lần bị ‘bóng đè’, tỷ lệ này cao hơn ở sinh viên (28,3%) và người bệnh tâm thần (31,9%). Hơn nữa, nữ giới trải nghiệm ‘bóng đè’ thường xuyên hơn nam giới.
Trước nay nhiều người luôn cho rằng hiện tượng bóng đè là do m.a q.u.ỷ gây ra và mang tâm trạng lo sợ. Vậy sự thực có phải vậy không?
Sau khi đọc thông tin trên báo, mình đã có câu trả lời rồi, giờ chia sẻ cho những ai quan tâm nha.
Hiện tượng ‘bóng đè’ tương đối phổ biến. Ảnh minh họa/Nguồn: Health
Vậy ngủ mà bị ‘bóng đè’ là bị làm sao?
'Bóng đè' là một rối loạn giấc ngủ, tên khoa học là chứng tê liệt khi ngủ. Chúng thường xảy ra khi bạn thức dậy với tư thế nằm ngửa, trong khi cơ thể vẫn bất động từ giai đoạn ngủ mơ.
Lúc này, cơ thể bạn không thể di chuyển bất kỳ bộ phận nào trong khoảng thời gian từ vài giây đến vài phút. Thậm chí một số người cũng bị ảo giác, cảm nhận được ai đó hoặc điều gì đó đáng sợ đang xảy ra trong phòng ngủ.
Theo nghiên cứu về giấc ngủ, có khoảng 8% mọi người bị tê liệt do ngủ, mặc dù các nghiên cứu cá nhân đã đưa ra con số rơi vào khoảng từ 5-62%. Tuy nhiên có một số người bị bóng đè thường xuyên tới mức hàng tuần, và những người khác thì chỉ bị thỉnh thoảng.
Giáo sư Rafael Pelayo, chuyên gia tâm thần học và khoa học hành vi tại Trung tâm Giấc ngủ Stanford cho biết: ‘Vì chứng tê liệt do ngủ không thể cản trở bạn có một cuộc sống hạnh phúc và khỏe mạnh, do vậy chỉ là một điều kỳ lạ do bộ não con người tạo ra mà thôi’.
Chuyên gia này giải thích, nếu bộ não khi ngủ của bạn giống như một dàn nhạc, thì chứng tê liệt do ngủ giống như việc người chỉ huy đã vẫy tay để dừng âm nhạc. Tuy nhiên, một nhạc công nào đó lại bỏ lỡ tín hiệu và vẫn tiếp tục chơi.
“Đó dường như là một hành vi xảy ra tự nhiên", Pelayo nói, “chỉ là vào sai thời điểm”.
‘Bóng đè’ hoàn toàn trái ngược với với mộng du
Như đã nói ở trên, 'bóng đè' là hiện tượng bạn tỉnh táo mà không thể cử động được chân tay, giống như mình bị ai đó đè vậy, có thể nghe hoặc nhìn thấy ảo giác g h ê s ợ.
Ngược lại, mộng du là hiện towngj trong khi đang ngủ, không có nhận thức về sự vật xung quanh. Thế nhưng lại thực hiện những hành vị giống như đang hoàn toàn tỉnh táo, kiểu như đi lại, ăn uống hoặc mặc quần áo.
Thường gặp nhiều nhất là trẻ đang ngủ bỗng ngồi dậy và đi lại trong phòng, trong khi bản thân vẫn đang giấc ngủ.
Nhiều người lo lắng khi thường xuyên bị 'bóng đè' khi ngủ. Ảnh minh họa/Nguồn: Health
Vậy những ai dễ bị ‘bóng đè và làm thế nào để khắc phục?
‘Bóng đè’ hay chứng tê liệt do ngủ không chỉ ra bất kỳ tình trạng sức khỏe cụ thể nào, hơn nữa nó cũng không có công thức nào để dự đoán ai có thể gặp phải chứng bệnh này.
Tuy nhiên, một phân tích tổng hợp các nghiên cứu về chứng tê liệt do ngủ cho thấy những người không phải da trắng bị thường xuyên hơn, và các vấn đề như lạm dụng chất k í c h t h í c h, lo lắng và PTSD (rối loạn stress sau sang chấn) cũng dễ bị 'bóng đè'.
Thực tế thì các yếu tố phổ biến nhất thường xuất hiện là thiếu ngủ và thay đổi lịch trình ngủ đột ngột. Và mặc dù chứng tê liệt do ngủ có thể liên quan đến chứng ngủ rũ, nhưng nó cũng thường xảy ra với những người không mắc chứng rối loạn này.
Nếu một ai đó đang vật lộn với những thứ như căng thẳng, n.g.h.i.ệ.n n.g.ậ.p hoặc chấn thương vào thời điểm bạn mắc chứng ảo giác tê liệt do ngủ, thì tốt nhất nên sớm điều trị. Nhưng những ảo giác cụ thể này không liên quan đến các rối loạn nghiêm trọng hơn, như tâm thần phân liệt, rối loạn tâm thần hoặc có các khối u não.
Do nguyên nhân của ‘bóng đè’ là giấc ngủ bị chập chờn hoặc dễ thức giấc, nên những thay đổi đơn giản với hành vi khi ngủ có thể sẽ khắc phục được tình trạng này. Cụ thể:
- Bác sĩ Pelayo khuyên bạn ngủ nhiều hơn và ngon hơn để tránh tình trạng ‘bóng đè’.
- Nên đi ngủ và thức dậy ở những thời điểm cố định,.
- Không sử dụng caffein/trà hoặc rượu trước khi đi ngủ…
- Tránh ngủ ở tư thế nằm ngửa hoặc nằm sấp.
- Ngoài ra một phương pháp trị liệu tâm lý tương tự sử dụng thiền và thư giãn đã được công bố là có hiệu quả điều trị.
Tóm lại hiện tượng 'bóng đè' tương đối phổ biến như các chuyên gia đã chia sẻ ở trên, và bạn không cần quá lo lắng về tình trạng sức khỏe của mình nha.